Ngân sách 4.000 tỉ đồng: Tranh luận quanh sách giáo khoa miễn phí

3 giờ trướcBài gốc

Ảnh minh họa

Theo dự thảo, việc miễn phí SGK sẽ được triển khai từ năm học 2029 - 2030 theo mô hình thư viện dùng chung. Nhà nước sẽ đầu tư mua SGK, bao gồm cả sách in và sách chữ nổi Braille, để trang bị cho thư viện các trường học. Học sinh và giáo viên mượn sách theo năm học hoặc học kỳ và hoàn trả sau khi sử dụng nhằm tái sử dụng, tiết kiệm chi phí.

Chính sách này được xây dựng nhằm cụ thể hóa Bộ Chính trị theo Nghị quyết 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục - đào tạo, đồng thời bảo đảm quyền học tập của người dân. Tuy nhiên, điểm đáng chú ý là quy mô ngân sách hơn 4.000 tỉ đồng đã làm dấy lên nhiều luồng ý kiến khác nhau.

Một mặt, nhiều ý kiến cho rằng đây là khoản đầu tư cần thiết. Tại các địa phương khó khăn như ở vùng sâu vùng xa, nơi phần lớn học sinh là con em dân tộc thiểu số, chi phí mua SGK vẫn là gánh nặng. Thực tế nhiều năm qua, các trường phải kêu gọi hỗ trợ hoặc tận dụng sách cũ để chia sẻ cho học sinh. Với họ, chính sách miễn phí SGK không chỉ giảm chi phí mà còn tạo điều kiện để nâng cao chất lượng dạy và học.

Mặt khác, không ít băn khoăn đặt ra về cách thức triển khai. Dự thảo cho phép các địa phương có khả năng cân đối ngân sách được thực hiện sớm hơn. Điều này có thể vô tình tạo ra khoảng cách giữa các vùng, khi những nơi khó khăn - vốn cần hỗ trợ nhất - lại phải chờ đến lộ trình chung. Nếu không có cơ chế điều tiết hợp lý từ ngân sách trung ương, nguy cơ gia tăng bất bình đẳng giáo dục là điều có thể xảy ra.

Bài toán ngân sách cũng gắn với cơ chế mua sắm. Theo đề xuất, việc mua sắm SGK sẽ do UBND cấp tỉnh hoặc phân cấp cho các đơn vị thực hiện theo quy định đấu thầu, bảo đảm công khai và minh bạch. SGK được xác định là tài sản công, do đó mọi hành vi thu phí trái quy định, lập hồ sơ khống hay gây thất thoát đều bị nghiêm cấm. Tuy nhiên, để kiểm soát hiệu quả dòng tiền lớn này, yêu cầu về giám sát và trách nhiệm giải trình sẽ phải được đặt lên hàng đầu.

Một điểm đáng chú ý khác là việc tận dụng và luân chuyển SGK. Dự thảo nhấn mạnh ưu tiên sử dụng tối đa số sách hiện có, tăng cường liên thông thư viện giữa các trường nhằm hạn chế lãng phí. Điều này cho thấy nếu tổ chức tốt, chi phí thực tế có thể được tối ưu hơn so với dự toán ban đầu.

Không chỉ dừng ở giáo dục phổ thông, dự thảo còn mở rộng chính sách miễn phí giáo trình và học phí môn giáo dục quốc phòng - an ninh tại các cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp từ năm học 2027 - 2028. Đây là bước đi đồng bộ nhằm giảm chi phí học tập cho người học trên nhiều cấp học.

Thời gian lấy ý kiến cho dự thảo diễn ra trong 4 ngày, trước ngày 4.4.2026, ngắn hơn nhiều so với thông lệ.

Rõ ràng, miễn phí SGK là chủ trương nhận được sự đồng thuận cao về mặt mục tiêu. Tuy nhiên, để biến chủ trương này thành hiện thực, bài toán 4.000 tỉ đồng không chỉ là câu chuyện chi ngân sách, mà còn là vấn đề thiết kế chính sách, phân bổ nguồn lực và bảo đảm công bằng giữa các vùng miền.

Nếu giải được những điểm nghẽn này, đây sẽ là một bước tiến quan trọng của giáo dục Việt Nam trong việc bảo đảm cơ hội học tập cho mọi học sinh.

PHÚC BÌNH

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/doi-song/ngan-sach-4000-ti-dong-tranh-luan-quanh-sach-giao-khoa-mien-phi-216671.html