Ngành dệt may Việt Nam vượt Trung Quốc xuất khẩu sang Mỹ và nỗ lực tham gia sâu vào chuỗi giá trị

4 giờ trướcBài gốc

Ngành thời trang toàn cầu đang đối mặt với áp lực chuyển đổi mô hình nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và xã hội. Trong bối cảnh này, dệt may Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để thoát khỏi vai trò gia công truyền thống, hướng tới việc tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và định hình sự phát triển bền vững từ gốc rễ.

Vị thế mới của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu

Tại Hội thảo thường niên Liên hiệp các Học viện công nghệ thời trang quốc tế (IFFTI) lần thứ 28, các chuyên gia nhận định Việt Nam không chỉ là trung tâm sản xuất mà còn là nơi hội tụ tri thức văn hóa và có sự chuyển mình nhanh chóng. Ngành dệt may đang trải qua những thay đổi cấu trúc sâu rộng để thích ứng với yêu cầu mới của thị trường quốc tế.

Đáng chú ý, năm 2024 đánh dấu cột mốc quan trọng khi Việt Nam lần đầu tiên vượt qua Trung Quốc để trở thành quốc gia xuất khẩu dệt may lớn nhất vào thị trường Mỹ trong 5 tháng đầu năm. Sự thay đổi này cho thấy năng lực sản xuất và uy tín của các doanh nghiệp trong nước đang ngày càng được củng cố trên bản đồ thế giới.

Dệt may Việt Nam đang đứng trước cơ hội vượt khỏi vai trò gia công truyền thống. (Ảnh: Hải Yên)

Chuyển dịch từ gia công sang mô hình FOB

Theo phân tích từ các chuyên gia kinh tế, thành công tại thị trường Mỹ là hệ quả của việc chuyển dịch mô hình kinh doanh. Nhiều doanh nghiệp đã chủ động chuyển từ cắt may đơn thuần (CMT) sang hình thức FOB (Free on Board) - nghĩa là doanh nghiệp tự chủ từ khâu tìm kiếm nguyên phụ liệu, sản xuất cho đến khi giao hàng lên tàu.

Bên cạnh đó, các hiệp định thương mại tự do (FTA) và xu hướng thị trường chuyển sang các đơn hàng nhỏ, linh hoạt đã mở ra nhiều cơ hội cho các nhà sản xuất nội địa. Tuy nhiên, thách thức lớn vẫn tồn tại khi ngành dệt may còn phụ thuộc khoảng 70% nguồn nguyên liệu nhập khẩu, chủ yếu từ thị trường Trung Quốc. Để giải quyết bài toán này, dòng vốn đầu tư nước ngoài đang đóng vai trò then chốt trong việc hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi mô hình và tối ưu hóa dòng tiền.

Áp lực từ xu hướng tiêu dùng xanh

Mặc dù chuyển đổi xanh là hướng đi bắt buộc, nhưng tiến trình này đang vấp phải áp lực lớn về mặt thương mại. Các chuyên gia thừa nhận rằng khi so sánh giữa giá thành và tính bền vững, người tiêu dùng hiện nay vẫn ưu tiên các sản phẩm có mức giá cạnh tranh. Tính bền vững hiện vẫn được coi là yếu tố bổ trợ thay vì là tiêu chí quyết định hàng đầu trong hành vi mua sắm đại chúng.

Tại thị trường nội địa, sự lệch pha giữa tiêu chuẩn sản xuất hàng xuất khẩu và hàng tiêu dùng trong nước cũng là một vấn đề đáng lưu tâm. Nhiều thương hiệu nội địa vẫn lệ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu giá rẻ và chưa xây dựng được quy trình sản xuất có trách nhiệm với môi trường và cộng đồng.

Bà Vũ Thảo, nhà sáng lập Kilomet109 (trái) giới thiệu sản phẩm thời trang được lấy từ nguyên liệu tự nhiên. (Ảnh: BTC)

Khai thác giá trị từ bản sắc văn hóa

Để rút ngắn khoảng cách và tạo ra giá trị khác biệt, một số nhà thiết kế Việt Nam đã chọn hướng đi kết nối thời trang với cộng đồng và văn hóa bản địa. Thay vì chạy theo các dây chuyền công nghiệp quy mô lớn, việc sử dụng sợi tự nhiên và thuốc nhuộm truyền thống từ các cộng đồng dân tộc thiểu số đang tạo ra một luồng sinh khí mới cho ngành thời trang.

Mô hình "thời trang chậm" không chỉ giúp bảo tồn các kỹ thuật thủ công quý báu mà còn cải thiện sinh kế cho người dân địa phương. Đây được xem là thế mạnh cạnh tranh mới của dệt may Việt Nam khi chuyển từ lượng sang chất, lấy bản sắc làm giá trị cốt lõi để thâm nhập vào phân khúc cao cấp của chuỗi cung ứng.

Triển lãm kết hợp giữa dệt may truyền thống và thiết kế đương đại tại IFFTI 2026. (Ảnh: BTC)

Tầm nhìn trở thành tác nhân định hình thị trường

Thách thức của ngành dệt may hiện nay mang tính hệ thống, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa doanh nghiệp, nhà thiết kế và các cơ quan hoạch định chính sách. Việt Nam đang có cơ hội lớn để chuyển mình từ một "công xưởng gia công" thành một "tác nhân định hình" trong hệ thống thời trang toàn cầu.

Việc tận dụng lợi thế về năng lực sản xuất sẵn có, kết hợp với đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ, thiết kế và phát triển bền vững sẽ là chìa khóa để ngành dệt may bước sang giai đoạn mới. Mục tiêu cuối cùng là tạo ra một hệ sinh thái nơi giá trị sản phẩm không chỉ nằm ở sản lượng mà còn ở chất lượng, bản sắc văn hóa và trách nhiệm với môi trường.

Tuệ Nhân

Nguồn Lâm Đồng : https://baolamdong.vn/nganh-det-may-viet-nam-vuot-trung-quoc-xuat-khau-sang-my-va-no-luc-tham-gia-sau-vao-chuoi-gia-tri-439697.html