Ngành điều Việt Nam hướng tới giữ vững đà tăng trưởng sau năm kỷ lục

3 giờ trướcBài gốc

Ngành điều Việt Nam hướng tới giữ vững đà tăng trưởng sau năm xác lập kỷ lục.

Kỳ tích từ tinh thần vượt khó

Theo báo cáo chính thức từ Hiệp hội Điều Việt Nam (VINACAS), năm 2025 ghi dấu một "cột mốc vàng" khi kim ngạch xuất khẩu nhân điều đạt tới 5,432 tỷ USD. Toàn ngành đã chế biến và xuất khẩu gần 798.000 tấn nhân điều các loại, tăng 18,09% về giá trị và 4,23% về sản lượng so với năm 2024. Đây được coi là một kỳ tích, bởi để vượt qua mỗi dấu mốc tỷ đô, ngành điều thường phải nỗ lực trong nhiều năm, nhưng năm nay sự bứt phá diễn ra vô cùng mạnh mẽ.

Phát biểu tại Hội nghị tổng kết mới đây, ông Phạm Văn Công, Chủ tịch VINACAS khẳng định, đây là kết quả của sự năng động, chuyển hướng kịp thời của cộng đồng doanh nghiệp trong bối cảnh thế giới đầy biến động. Năm 2025, ngành điều không chỉ đối mặt với suy thoái kinh tế toàn cầu mà còn phải trực diện chiến đấu với rào cản thuế quan khắc nghiệt từ thị trường Mỹ.

Nhìn lại năm 2025, biến cố lớn nhất chính là chính sách thuế quan của Mỹ. Ngày 2/4/2025, sắc lệnh áp thuế đối ứng lên tới 46% đối với nông sản Việt Nam đã khiến xuất khẩu điều vào thị trường này bị đình trệ nghiêm trọng. Trong giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 8, lượng hàng xuất sang Mỹ sụt giảm từ 30% đến 42% mỗi tháng.

Tuy nhiên, với sự vào cuộc quyết liệt của Chính phủ, các bộ ngành và sự đồng hành sát sao của VINACAS qua các vòng đàm phán, mức thuế này đã giảm dần xuống 20% vào tháng 7 và chính thức về 0% vào tháng 11/2025. Mặc dù tổng lượng xuất khẩu vào Mỹ cả năm vẫn giảm 29,3%, nhưng việc tháo gỡ được rào cản thuế quan vào phút chót đã bảo vệ được thị trường lớn thứ hai của điều Việt Nam (chiếm 13,88% thị phần).

Trong bối cảnh thị trường Mỹ gặp khó, các doanh nghiệp điều đã nhanh chóng xoay trục sang các khu vực khác. Trung Quốc vươn lên trở thành thị trường số 1 với kim ngạch đạt gần 1 tỷ USD (999.010.015 USD), chiếm 19,64% thị phần và tăng trưởng tới 49,66% về giá trị so với năm trước.

Ông Phạm Văn Công, Chủ tịch VINACAS chia sẻ tại hội nghị tổng kết.

Đáng chú ý là sự trỗi dậy của khu vực Trung Đông. Top 20 thị trường lớn nhất hiện có sự góp mặt của 5 quốc gia khu vực này gồm UAE, Saudi Arabia, Iraq, Israel và Jordan. Tổng lượng xuất khẩu sang 5 nước này đạt gần 80.000 tấn, chiếm 10% tổng sản lượng của Việt Nam. Sự nhạy bén này đã giúp ngành điều bù đắp được khoảng trống thiếu hụt và thiết lập kỷ lục xuất khẩu mới.

Dù vừa xác lập kỷ lục, nhưng tâm thế của người đứng đầu ngành điều không hề chủ quan. Tại hội nghị triển khai nhiệm vụ năm 2026, Chủ tịch Phạm Văn Công đã dành phần lớn thời gian để cảnh báo về những "cơn sóng ngầm" địa chính trị.

Ông Công nhấn mạnh rằng, năm 2026 sẽ còn khó khăn hơn nhiều do những biến động về chính trị và kinh tế toàn cầu. Đặc biệt, xung đột tại khu vực Trung Đông giữa Mỹ, Israel và Iran đang ảnh hưởng trực tiếp đến các tuyến đường vận tải biển và hoạt động thương mại quốc tế.

Ông Công khuyến cáo: "Doanh nghiệp nên ưu tiên bán theo giá CIF hoặc CNF thay vì FOB như truyền thống". Theo ông, trong bối cảnh rủi ro thanh toán và vận chuyển tăng cao, việc chủ động kiểm soát quy trình vận tải và bảo hiểm (giá CIF/CNF) sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu thiệt hại nếu xảy ra sự cố ngoài ý muốn trên đường vận chuyển hoặc tranh chấp thanh toán.

Chiến lược bứt phá từ chuỗi giá trị mới năm 2026

Để hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó kịp thời, ông Công cũng chỉ đạo Hội đồng Thông tin VINACAS thay đổi phương thức hoạt động. Thay vì chỉ cung cấp các bản tin định kỳ hàng tháng, Hiệp hội sẽ tập trung vào các "Bản tin nhanh". "Chúng tôi sẽ cảnh báo các thông tin nóng trên mạng ngay khi nhận được từ các tổ chức quốc tế hoặc các thị trường châu Phi, Campuchia để doanh nghiệp có phản ứng tức thời", ông Công nói.

Một thách thức khác mà ngành điều phải đối mặt là sự phụ thuộc vào nguồn cung thô. Năm 2025, Việt Nam nhập khẩu hơn 3,12 triệu tấn điều thô với giá trị 4,66 tỷ USD. Trong đó, Campuchia cung cấp gần 1 triệu tấn, Bờ Biển Ngà hơn 780.000 tấn.

10 thị trường xuất khẩu điều nhân lớn nhất của Việt Nam năm 2025.

Tuy nhiên, các quốc gia châu Phi đang đẩy mạnh chính sách bảo hộ sản xuất trong nước. Nhiều nước như Benin, Burkina Faso đã áp dụng lệnh cấm xuất khẩu điều thô đầu vụ hoặc nâng thuế phí xuất khẩu lên rất cao để ưu tiên cho các nhà máy nội địa của họ. Điều này tạo áp lực cực lớn lên chi phí đầu vào của các doanh nghiệp Việt Nam.

Chủ tịch VINACAS cũng bày tỏ sự lo ngại về tình trạng nhập khẩu nhân điều chất lượng thấp từ châu Phi về Việt Nam để "tái chế", điều này không chỉ gây cạnh tranh không công bằng mà còn làm mờ đi uy tín thương hiệu "Điều Việt Nam" - vốn đã dày công xây dựng hơn 30 năm qua.

Bước sang năm 2026, VINACAS đặt mục tiêu xuất khẩu 800.000 tấn nhân điều, mang về kim ngạch 5 tỷ USD. Mặc dù con số kim ngạch thấp hơn thực hiện của năm 2025 (do dự báo giá nhân điều có thể biến động), nhưng sản lượng vẫn giữ đà tăng trưởng nhẹ.

Để đạt được mục tiêu này, ngành điều xác định hướng đi chiến lược là chuyển mình mạnh mẽ sang chế biến các sản phẩm có giá trị gia tăng cao (chế biến sâu) thay vì chỉ dừng lại ở sơ chế nhân trắng. VINACAS đã kiện toàn Câu lạc bộ Thiết bị - Công nghệ để hỗ trợ các doanh nghiệp đổi mới máy móc, đưa ra thị trường những sản phẩm đáp ứng nhu cầu đa dạng của người tiêu dùng toàn cầu.

Bên cạnh đó, việc xây dựng đội ngũ môi giới mạnh và uy tín cũng là đòi hỏi sống còn. Hiệp hội đang tích cực tập hợp lực lượng các nhà môi giới tâm huyết để cùng gánh vác sứ mệnh phát triển thị trường trong giai đoạn mới.

Một số chỉ tiêu kế hoạch ngành điều Việt Nam năm 2026.

Vượt qua một năm 2025 đầy biến động với con số kỷ lục hơn 5,4 tỷ USD là minh chứng cho bản lĩnh của ngành điều Việt Nam. Tuy nhiên, ông Phạm Văn Công, Chủ tịch VINACAS khẳng định, hành trình năm 2026 sẽ không có chỗ cho sự chủ quan. Sự thay đổi tư duy từ cách ký kết hợp đồng, cách nắm bắt thông tin đến việc tập trung vào chất lượng và chế biến sâu sẽ là "chìa khóa" để hạt điều Việt Nam giữ vững vị thế trung tâm của ngành điều toàn cầu.

Với truyền thống hơn 35 năm hình thành và phát triển, tin rằng cộng đồng doanh nghiệp điều Việt Nam sẽ tiếp tục biến thách thức thành cơ hội, vững tay chèo lái con thuyền ngành điều đi tới những thành công mới.

Bài và ảnh: Lưu Niệm/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/kinh-te/nganh-dieu-viet-nam-huong-toi-giu-vung-da-tang-truong-sau-nam-ky-luc-20260314093900287.htm