Ngành du lịch nhiều tranh cãi tại quốc gia cấm phụ nữ đi học

4 giờ trướcBài gốc

Một người phụ nữ mặc burqa ở Herat, Afghanistan. Ảnh: Joan Torres.

Nằm ẩn mình giữa dãy Hindu Kush hùng vĩ giữa Nam Á và Trung Đông, Afghanistan sở hữu những hồ nước xanh biếc, thung lũng trải dài và thảo nguyên rộng lớn. Quốc gia này nằm trên Con đường Tơ lụa, từng là điểm giao thoa của nhiều nền văn minh, để lại hệ thống di tích khảo cổ, tôn giáo và kiến trúc có giá trị lịch sử.

Tài nguyên thiên nhiên và văn hóa không thiếu, nhưng trong nhiều thập kỷ, du lịch Afghanistan gần như đứng ngoài bản đồ thế giới.

Sau 4 thập kỷ xung đột liên miên, đất nước này tiếp tục rơi vào thế cô lập kể từ khi Taliban giành lại quyền kiểm soát vào năm 2021. Những chính sách hà khắc, đặc biệt với phụ nữ và trẻ em gái, khiến hình ảnh Afghanistan ngày càng xấu đi trong mắt du khách quốc tế.

Trong tuyên bố chung nhân Ngày Quốc tế Giáo dục 24/1, UNICEF và UNESCO cho biết Afghanistan hiện là quốc gia duy nhất cấm hoàn toàn phụ nữ và trẻ em gái tiếp cận giáo dục trung học và đại học, khiến khoảng 2,2 triệu bé gái vị thành niên không được đến trường.

Trước đó năm 2021, nữ sinh trên 12 tuổi đã bị cấm đến trường trung học, còn đại học đóng cửa với nữ giới từ năm 2022. Các lệnh cấm này khiến phần lớn trong số hơn 41 triệu người dân Afghanistan chìm trong nghèo đói và mất cơ hội tiếp cận giáo dục, theo AP.

Trong bối cảnh đó, ngành du lịch - vốn được xem là một hướng đi tiềm năng để cải thiện kinh tế và thu hút ngoại tệ - vẫn loay hoay trong những giới hạn nghiêm ngặt.

Du lịch tăng "nhỏ giọt"

Ông Qudratullah Jamal, Thứ trưởng Bộ Du lịch Afghanistan, cho rằng người dân nước này thân thiện, hiếu khách và mong muốn giao lưu với du khách quốc tế. Chính phủ cũng đã thành lập học viện đào tạo nhân sự cho lĩnh vực khách sạn - du lịch, song chỉ dành cho nam giới.

Nam du khách sử dụng minivan để di chuyển, ghé tham quan Thánh đường Hồi giáo Xanh tại Mazar-i-Sharif, thung lũng Bamyan, Panjshir,... trong chuyến đi đến Afghanistan hồi đầu tháng 1. Ảnh: Joan Torres.

Afghanistan hiện không cấp e-visa hay visa tại cửa khẩu cho phần lớn quốc tịch. Công dân Việt Nam muốn xin visa phải thực hiện đầy đủ theo quy trình lãnh sự. Các chuyến bay kết nối Afghanistan chủ yếu quá cảnh qua các trung tâm trung chuyển lớn như Dubai hoặc Istanbul.

Chính phủ Afghanistan khẳng định rằng đất nước này "an toàn, có nhiều cảnh đẹp và luôn chào đón du khách".

"95% du khách có quan điểm tiêu cực về Afghanistan do thông tin sai lệch trên truyền thông và các luận điệu tuyên truyền trên khắp thế giới", ông Khobaib Ghofran, người phát ngôn Bộ Thông tin và Văn hóa Afghanistan, nói.

Ông cho biết phụ nữ chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ trong số du khách đến Afghanistan và hiện chưa có quy định thành văn về trang phục hay hành vi của nữ du khách nơi công cộng.

Mắc kẹt

Thực tế an ninh Afghanistan vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Tháng 5/2024, một vụ tấn công tại Bamiyan khiến 6 người thiệt mạng, trong đó có 3 du khách Tây Ban Nha

Dù vậy, một bộ phận nhỏ du khách quốc tế vẫn tìm đến Afghanistan như một điểm đến "du lịch mạo hiểm". YouTuber Kieran Brown - người từng đặt chân đến hơn 130 quốc gia - đã có chuyến đi 10 ngày tại Afghanistan.

Nam du khách không ít lần bị lực lượng Taliban dừng xe lại kiểm tra giấy tờ và các vật dụng khi đi du lịch tại Afghanistan. Ảnh: Joan Torres.

Hay như Zoe Stephens, quản lý tour du lịch quốc tế, đã đến Afghanistan 3 lần trong năm ngoái. Cô mô tả Herat là thành phố "tương đối thoải mái", song thừa nhận việc chạm trán "cảnh sát đạo đức" - những người có thể soi mói trang phục của bạn hoặc đuổi bạn ra khỏi một số địa điểm nhất định hay các trạm kiểm soát của Taliban là điều khó tránh khỏi.

James Willcox, chủ công ty Untamed Borders và tác giả cẩm nang du lịch Afghanistan, cho rằng du lịch giúp thế giới nhìn đất nước này ở "quy mô con người", thay vì chỉ qua lăng kính chiến tranh và khủng bố. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận việc "bình thường hóa" du lịch Afghanistan cũng có thể làm phức tạp và góp phần bình thường hóa một chế độ hạn chế quyền phụ nữ, điều vẫn gây nhiều tranh cãi.

Bên cạnh đó, một số nhà phê bình cho rằng du lịch có thể làm giảm nhẹ nhận thức về chế độ Taliban, vốn áp đặt nhiều hạn chế nghiêm ngặt đối với quyền của phụ nữ.

Du khách trong chuyến du lịch ở Afghanistan. Ảnh: Zoe Stephens.

Hiện nhiều chính phủ châu Âu và các quốc gia trên thế giới vẫn khuyến cáo công dân không du lịch đến Afghanistan do nguy cơ khủng bố và khả năng hỗ trợ hạn chế. Anh, Ireland và Đức đều đã phát đi cảnh báo chính thức về tình hình an ninh và "những vi phạm nhân quyền nghiêm trọng" tại nước này. Việc đến một quốc gia nằm trong "danh sách đỏ" có thể khiến bảo hiểm du lịch mất hiệu lực.

Năm 2026, hộ chiếu Afghanistan xếp hạng 101 thế giới, cho phép công dân nhập cảnh không cần visa vào 24 quốc gia và vùng lãnh thổ - một trong những hộ chiếu yếu nhất toàn cầu.

Hoàng Linh

Nguồn Znews : https://znews.vn/nganh-du-lich-nhieu-tranh-cai-tai-quoc-gia-cam-phu-nu-di-hoc-post1623844.html