Ngành thuế mạnh tay với doanh nghiệp dùng hai hệ thống sổ sách để trốn thuế

6 giờ trướcBài gốc

Tại buổi họp báo thường kỳ quý I/2026 của Bộ Tài chính diễn ra vào chiều ngày 9/4, ông Lê Long – Phó Cục trưởng Cục Thuế, đã thẳng thắn chỉ ra chiêu trò này, đồng thời hé lộ những biện pháp mạnh tay dựa trên nền tảng dữ liệu lớn để làm sạch môi trường kinh doanh.

Ông Lê Long – Phó Cục trưởng Cục Thuế phát biểu tại họp báo.

Dư luận đặc biệt quan tâm đến thực trạng các cơ sở kinh doanh thiết lập hai hệ thống sổ sách nhằm mục đích gian lận. Đánh giá về vấn đề này, ông Lê Long, Phó Cục trưởng Cục Thuế, khẳng định rằng hành vi sử dụng một sổ để theo dõi thực tế và một sổ để đối phó với cơ quan quản lý là sự vi phạm pháp luật nghiêm trọng. Hành vi này không chỉ nhằm gian lận thuế mà còn để làm sai lệch báo cáo tài chính cho các mục đích trục lợi khác như gian lận thầu hay vay vốn ngân hàng, qua đó phơi bày sự yếu kém trong ý thức trách nhiệm xã hội của chủ doanh nghiệp.

Lãnh đạo ngành Thuế cũng đặc biệt lo ngại khi các thủ đoạn này ngày càng mang tính hệ thống, tinh vi và cực kỳ khó phát hiện nếu không có kỹ năng thanh tra chuyên sâu hoặc nghiệp vụ điều tra sắc bén.

Minh chứng cho tính chất nghiêm trọng của thực trạng trên, cơ quan chức năng đã liên tiếp triệt phá nhiều vụ gần đây. Điển hình như vụ án tại Công ty Hoàng Long với hành vi lập hai hệ thống sổ sách để ngoài doanh thu, gây thiệt hại cho ngân sách hơn 241 tỷ đồng.

Một trường hợp tương tự khác xảy ra tại Công ty TNHH Bảo Tín Minh Châu khi đơn vị này sử dụng cùng lúc hai hệ thống phần mềm để quản lý và kê khai thuế, dẫn đến thất thoát khoảng 150 tỷ đồng. Những con số này chính là hồi chuông báo động về quy mô và tính chất ngày càng phức tạp của tội phạm về thuế.

Lý giải về nguồn cơn của tình trạng này, Phó Cục trưởng Lê Long đã chỉ ra nhiều nguyên nhân chủ quan lẫn khách quan. Trước hết là sự hạn chế về đạo đức kinh doanh và ý thức tuân thủ pháp luật của một bộ phận chủ doanh nghiệp. Tiếp đến là động cơ tối đa hóa lợi nhuận bằng mọi giá, bất chấp việc phải đánh đổi bằng những rủi ro hình sự mà họ chưa nhận thức đầy đủ hoặc cố tình phớt lờ. Cuối cùng, nhiều đơn vị vẫn giữ tâm lý chủ quan khi cho rằng các hành vi gian lận trên phần mềm là dễ che giấu và khó bị cơ quan chức năng sờ gáy.

Mới đây, Cục Thuế đã ban hành công văn đề nghị các tổ chức cung cấp giải pháp hóa đơn điện tử lập danh sách khách hàng đã sử dụng phần mềm sổ kế toán tài chính do tổ chức cung cấp, đồng thời phải cập nhật thông tin thay đổi danh sách khách hàng hàng tháng trước ngày mùng 5.

“Việc thu thập thông tin nêu trên giúp Cục Thuế nắm bắt được số lượng doanh nghiệp, tổ chức, hộ kinh doanh đang sử dụng phần mềm kế toán để từ đó triển khai các giải pháp nhằm hỗ trợ các đơn vị trong công tác thực hiện kê khai, nộp thuế,... đảm bảo thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế đối với ngân sách nhà nước”, Phó Cục trưởng Cục Thuế cho biết.

Chia sẻ về kết quả bước đầu của chiến dịch này, ông Long cho biết tính đến ngày 7/4/2026, Cục Thuế đã thu nhận danh sách từ 42 tổ chức cung cấp giải pháp với thông tin của 12.809 khách hàng đang sử dụng các phần mềm kế toán. Việc thu thập này không chỉ giúp ngành Thuế nắm bắt chính xác số lượng doanh nghiệp đang hoạt động mà còn là cơ sở để triển khai các giải pháp hỗ trợ kê khai, đảm bảo quyền lợi và nghĩa vụ của người nộp thuế.

Đáng chú ý, bắt đầu từ tháng 4/2026, Cục Thuế sẽ tận dụng nguồn dữ liệu này để đưa ra các cảnh báo và khuyến nghị đối với những trường hợp nghi vấn sử dụng song song nhiều sổ kế toán.

Để ngăn chặn triệt để vấn đề này, cơ quan Thuế sẽ kiểm soát dòng tiền thông qua việc giảm sử dụng tiền mặt và đẩy mạnh kết nối dữ liệu giữa cơ quan thuế với hệ thống ngân hàng nhằm giám sát chặt chẽ các giao dịch có giá trị lớn. Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và Big Data để phân tích rủi ro. Nâng cao hiệu quả phối hợp với cơ quan điều tra để kịp thời chuyển hồ sơ, xử lý hình sự các cá nhân, tổ chức có dấu hiệu trốn thuế ngay khi có đủ căn cứ phạm tội...

Liên quan đến tình trạng doanh nghiệp doanh thu nghìn tỷ nhưng lãi mỏng, báo lỗ, ông Lê Long, Phó Cục trưởng Cục Thuế cho biết, qua rà soát, thống kê số liệu khai thuế trên cả nước, cơ quan thuế cơ bản đã xác định được một bộ phận không nhỏ các doanh nghiệp có doanh thu lớn kê khai lỗ: trên 400 doanh nghiệp có doanh thu từ 1.000 tỷ đồng/năm trở lên kê khai lỗ.

Việc doanh nghiệp kê khai kết quả hoạt động thua lỗ hoặc lãi ở mức rất thấp có thể do nhiều nguyên nhân khách quan hay chủ quan. Tuy nhiên qua thực tế quản lý, cơ quan thuế phát hiện nhiều trường hợp doanh nghiệp có kết quả sản xuất kinh doanh thua lỗ nhiều năm vẫn tiếp tục mở rộng quy mô, tăng vốn đầu tư,... điều này đặt ra nhiều nghi về tính trung thực của doanh nghiệp trong việc thực hiện đúng các quy định của pháp luật về thuế, pháp luật về kế toán,...

Để khắc phục tình trạng doanh nghiệp kê khai lỗ nhiều năm, thời gian qua ngành thuế đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp theo hướng quản lý rủi ro, tăng cường minh bạch như đẩy mạnh tuyên truyền trong việc thực hiện kê khai trung thực, chính xác và đầy đủ nghĩa vụ thuế theo đúng quy định pháp luật; cảnh báo hậu quả pháp lý và các chế tài xử lý đối với các trường hợp người nộp thuế kê khai không chính xác, không trung thực.

Bên cạnh đó, tăng cường rà soát việc khai thuế, nộp thuế của các doanh nghiệp và tăng cường công tác kiểm tra tại trụ sở cơ quan thuế. Trường hợp phát hiện doanh nghiệp có sai sót, cơ quan thuế sẽ hướng dẫn đầy đủ để doanh nghiệp thực hiện kê khai, điều chỉnh kịp thời.

Cục Thuế đã xây dựng và giao cho Thuế các tỉnh/thành phố thực hiện Chuyên đề tăng cường hiệu quả quản lý thuế, kiểm tra chống thất thu thuế đối với doanh nghiệp thua lỗ kéo dài, lãi mỏng.

Ngoài ra, Cục Thuế đã rà soát và tổng hợp danh sách một số doanh nghiệp có doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ từ 1.000 tỷ đồng trở lên có phát sinh lỗ liên tiếp 2 năm để phân tích, xác định các doanh nghiệp có rủi ro cao về thuế và đưa vào kế hoạch kiểm tra theo chuyên đề của năm 2026.

Cục Thuế đã ban hành Quyết định về Kế hoạch kiểm tra theo chuyên đề đối với doanh nghiệp thua lỗ nhiều năm; lãi mỏng tại Cục Thuế (Cục Thuế thực hiện kiểm tra tại 6 doanh nghiệp).

Ông Lê Long tin tưởng rằng với sự tiên phong của ngành Thuế và sự đồng hành của các tổ chức cung cấp giải pháp, môi trường kinh doanh sẽ sớm trở nên lành mạnh, công bằng, đóng góp tích cực vào tiến trình chuyển đổi số của quốc gia.

Thanh Hoa

Nguồn Vnbusiness : https://vnbusiness.vn/nganh-thue-manh-tay-voi-doanh-nghiep-dung-hai-he-thong-so-sach-de-tron-thue.html