Ngày An toàn Thực phẩm Thế giới 7/6: Chuyên gia cảnh báo từ những bữa ăn tiện lợi

4 giờ trướcBài gốc

Nhân Ngày An toàn Thực phẩm Thế giới 7/6 năm nay với chủ đề "Từ gánh nặng đến giải pháp - Thực phẩm an toàn ở mọi nơi", các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo người dân cần thay đổi thói quen tiêu dùng, hạn chế thực phẩm siêu chế biến và hình thành thói quen đọc nhãn dinh dưỡng trước khi lựa chọn sản phẩm.

Thực phẩm siêu chế biến làm gia tăng bệnh không lây nhiễm

Theo PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng, Phó Trưởng khoa Dinh dưỡng lâm sàng và Tiết chế, Bệnh viện Nội tiết Trung ương, việc thường xuyên sử dụng thực phẩm siêu chế biến - nhóm thực phẩm chứa nhiều muối, đường, chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa - có mối liên quan chặt chẽ với sự gia tăng các bệnh không lây nhiễm như thừa cân, béo phì, đái tháo đường tuýp 2, tăng huyết áp và rối loạn mỡ máu.

Đây là những thực phẩm có mật độ năng lượng cao nhưng giá trị dinh dưỡng thấp, nếu sử dụng kéo dài dễ dẫn đến mất cân bằng chuyển hóa và làm tăng nguy cơ mắc các bệnh mạn tính.

Trong thực hành lâm sàng, các bác sĩ cũng ghi nhận ngày càng nhiều trường hợp mắc các bệnh lý chuyển hóa có liên quan đến thói quen tiêu thụ đồ ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn và nước giải khát có đường.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), người Việt Nam hiện tiêu thụ trung bình khoảng 8,1g muối mỗi ngày, gần gấp đôi mức khuyến nghị dưới 5g/ngày.

Nhiều trẻ thừa cân nhưng thiếu vi chất

Nếu với người lớn, thực phẩm siêu chế biến là yếu tố nguy cơ của các bệnh mạn tính thì với trẻ em, hậu quả còn ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển thể chất và trí tuệ.

BSCKI Trần Thị Thanh Nga, Phụ trách Khoa Dinh dưỡng - Tiết chế, Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Phú Thọ cho biết, nhóm thực phẩm này thường rất giàu năng lượng nhưng lại "nghèo" vi chất dinh dưỡng.

Nhiều trẻ ăn no bụng nhưng vẫn thiếu vitamin A, D, C cùng các khoáng chất quan trọng như sắt, kẽm và canxi. Hậu quả là trẻ có thể bị thiếu máu, chậm phát triển chiều cao, giảm mật độ xương hoặc rơi vào tình trạng "suy dinh dưỡng thể béo phì" - thừa cân nhưng thiếu vi chất.

Đáng lo ngại hơn, lượng đường tinh luyện, muối và các chất điều vị cao trong thực phẩm siêu chế biến còn làm thay đổi vị giác của trẻ. Khi đã quen với các hương vị đậm, trẻ thường từ chối rau xanh, trái cây và các món ăn truyền thống, hình thành thói quen ăn uống không lành mạnh từ rất sớm.

Ngoài ra, việc tiêu thụ thường xuyên nước ngọt, bánh kẹo, xúc xích hay đồ chiên rán còn làm tăng nguy cơ kháng insulin, đái tháo đường tuýp 2, rối loạn mỡ máu và các bệnh tim mạch ngay từ tuổi thiếu niên.

Qua quá trình tư vấn và điều trị, các bác sĩ ghi nhận nhiều phụ huynh vẫn đang có những quan niệm chưa đúng trong nuôi dưỡng trẻ. Không ít gia đình cho rằng trẻ uống nhiều sữa là đủ chất nên bỏ qua bữa ăn chính, trong khi sữa lại nghèo sắt và một số vi chất thiết yếu. Việc lạm dụng sữa có thể khiến trẻ no giả, biếng ăn và dẫn tới thiếu máu thiếu sắt.

Một sai lầm phổ biến khác là chỉ cho trẻ uống nước ép thay vì ăn trái cây nguyên quả. Khi ép lấy nước, phần lớn chất xơ đã bị loại bỏ, chỉ còn lượng đường hấp thu nhanh, làm tăng nguy cơ béo phì và táo bón.

Đặc biệt, do bận rộn, nhiều gia đình lựa chọn xúc xích, cá viên, lạp xưởng, bánh kẹo hoặc nước ngọt làm bữa phụ cho trẻ. Theo các chuyên gia, đây là những thực phẩm chứa nhiều natri, chất béo chuyển hóa và phụ gia, có thể ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe nếu sử dụng thường xuyên.

Đọc nhãn dinh dưỡng để đánh giá mức độ lành mạnh của thực phẩm

Một trong những giải pháp được các chuyên gia khuyến nghị là hình thành thói quen đọc nhãn dinh dưỡng trước khi mua thực phẩm.

Theo PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng, nhãn dinh dưỡng không chỉ giúp người tiêu dùng biết thành phần của sản phẩm mà còn là một công cụ y tế dự phòng, góp phần giảm nguy cơ béo phì, đái tháo đường, tăng huyết áp và bệnh tim mạch.

Khi đọc nhãn dinh dưỡng, người dân cần quan tâm đến khẩu phần ăn, năng lượng, hàm lượng đường, natri (muối), chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa. Đồng thời cần đọc danh sách thành phần để nhận biết các loại đường, dầu hydro hóa và phụ gia... được đưa vào sản phẩm. Đây là cơ sở quan trọng để đánh giá mức độ lành mạnh của thực phẩm.

"Đối với người mắc đái tháo đường, tăng huyết áp và rối loạn chuyển hóa, việc đọc nhãn dinh dưỡng có ý nghĩa trực tiếp trong kiểm soát bệnh. Nó giúp người bệnh kiểm soát đường huyết, huyết áp và mỡ máu, từ đó giảm nguy cơ biến chứng tim mạch, thận, mắt và thần kinh, đồng thời nâng cao hiệu quả điều trị lâu dài", PGS Hưng chia sẻ.

BSCKI Trần Thị Thanh Nga cho rằng, phụ huynh chỉ cần dành khoảng 5-10 giây để kiểm tra một số thông tin quan trọng trên bao bì như khẩu phần ăn, lượng đường bổ sung, hàm lượng natri, chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa và danh sách thành phần.

Theo khuyến nghị, nên ưu tiên các sản phẩm có hàm lượng natri dưới 140mg mỗi khẩu phần, không chứa chất béo chuyển hóa và hạn chế các sản phẩm có đường hoặc các dạng đường như glucose, fructose, sucrose, maltodextrin xuất hiện ở những vị trí đầu trong bảng thành phần.

Xây dựng "lá chắn" sức khỏe từ chính căn bếp gia đình

Các chuyên gia nhấn mạnh, an toàn thực phẩm ngày nay không chỉ dừng lại ở việc phòng tránh ngộ độc hay thực phẩm bẩn mà còn là xây dựng một chế độ ăn lành mạnh để phòng ngừa bệnh tật.

Mỗi gia đình nên ưu tiên thực phẩm tươi, đa dạng, tăng cường rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt; đồng thời hạn chế thực phẩm siêu chế biến, đồ ăn nhanh và nước giải khát có đường.

"Những thay đổi nhỏ nhưng duy trì thường xuyên sẽ góp phần quan trọng trong việc phòng ngừa bệnh tật và nâng cao chất lượng cuộc sống", PGS Hưng nói.

BSCKI Trần Thị Thanh Nga cũng chia sẻ: "Yêu thương con không phải là chiều theo mọi sở thích nhất thời của con, mà là tỉnh táo lựa chọn những gì tốt nhất cho tương lai của con. Chỉ cần bớt một thìa muối, giảm một thìa đường trong mỗi món ăn và thay một chai nước ngọt bằng một cốc nước lọc, chúng ta đã góp phần tạo nên "tấm khiên" bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình".

Dương Hải

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/ngay-an-toan-thuc-pham-the-gioi-7-6-chuyen-gia-canh-bao-tu-nhung-bua-an-tien-loi-169260606225158925.htm