Tiệm cà phê của "Dì Nid" nổi tiếng với ly trà sữa đậm ngọt. Ảnh: Rebecca Ratcliffe/The Guardian.
Giữa đám đông khách hàng đang giơ cao điện thoại để ghi hình, "Dì Nid" (biệt danh của bà chủ cửa hàng Auntie Nid) đang chăm chú pha chế trà sữa Thái, món đồ uống bán chạy nhất tại cửa hàng.
Sữa đặc được đổ vào ly, kế đến là 3 thìa đường đầy vun, sau đó là nước trà vừa lọc xong. Thành phẩm cuối cùng là một thức uống màu cam đậm, béo ngậy, được rót vào túi nilong chứa đầy đá viên. Lượng đường có thể điều chỉnh tùy ý.
"Tôi muốn chiều lòng khách hàng của mình", người chủ tiệm 68 tuổi cho hay.
Cửa hàng của bà đã phục vụ trà và cà phê tại khu phố cổ Bangkok (Thái Lan) suốt 30 năm qua. Nói với The Guardian, bà cho biết bản thân khó có thể hình dung việc thay đổi công thức để giảm bớt lượng đường.
Điều này đi ngược với nỗ lực cắt giảm lượng đường bổ sung trong các loại đồ uống phổ biến do chính phủ Thái Lan vừa ban hành.
Theo The Guardian, trong tháng 2, 9 chuỗi cà phê lớn nhất cả nước đã cam kết cắt giảm một nửa lượng đường được coi là "độ ngọt bình thường" trong một số loại đồ uống. Đây là một phần của chiến dịch mới nhằm điều chỉnh lại vị giác của người dân và cải thiện sức khỏe cộng đồng.
Trung bình mỗi ngày, người dân Thái Lan tiêu thụ khoảng 21 thìa cà phê đường, cao hơn gấp nhiều lần so với mức khuyến nghị 6 thìa mỗi ngày của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Đồ uống có đường là tác nhân chính, khi Thái Lan trong lịch sử là một trong những quốc gia tiêu thụ calo từ đồ uống tạo ngọt lớn nhất châu Á.
Xứ chùa Vàng đã thực hiện nhiều bước đi khác để giải quyết vấn đề này, bao gồm thuế đường được áp dụng lộ trình từ năm 2017 với giai đoạn cuối cùng vừa triển khai vào năm ngoái. Sắc thuế này nhắm vào các loại đồ uống đóng gói sẵn.
Pojjana Hunchangsith, phó giáo sư tại Đại học Mahidol, cho biết mức thuế đã mang lại hiệu quả nhất định. Bà nhận định: "Một trong những tác động lớn nhất để cắt giảm lượng đường đến từ việc cải tiến công thức sản phẩm. Thời điểm đó, nhiều nhà sản xuất chủ động hạ thấp hàm lượng đường để tránh mức thuế cao hơn".
Tuy nhiên, thuế đường không gây ảnh hưởng đến những người bán hàng rong hay các quán cà phê nhỏ tại nước này, trong khi chính những nơi này mới là tụ điểm "tràn ngập những lựa chọn ngọt lịm" từ trà sữa trân châu, cacao đá đến trà chanh và "sữa hồng" (một loại đồ uống làm từ siro dâu đỏ).
"Đây là những nguồn tiêu thụ đường rất lớn tại Thái Lan", bà Pojjana nói thêm, đồng thời lưu ý rằng các loại đồ uống pha chế trực tiếp khó kiểm soát so với đồ uống đóng gói.
Sáng kiến mới nhất của chính phủ sẽ áp dụng thêm tại một số chuỗi cà phê lớn nhất quốc gia. Hiện nay, nhiều cửa hàng tại Thái Lan đã treo biển cho phép khách hàng chọn độ ngọt với 5 mức: 0%, 25%, 50%, 75% và 100%. Nội dung chiến dịch mới quy định đối với một số loại đồ uống, mức ngọt 100% sẽ chỉ chứa một nửa lượng đường so với trước đây.
Ann Thumthong (55 tuổi), tài xế taxi tại Bangkok, hoan nghênh các biện pháp này. Ông cho biết rất khó để tránh đồ ngọt khi mua đồ ăn thức uống bên ngoài. Người tài xế chia sẻ rằng hoàn toàn có thể rèn luyện lại khẩu vị để cần ít đường hơn, và bản thân cũng trở nên quan tâm đến sức khỏe hơn khi có tuổi. "Trước đây, sau mỗi bữa ăn tôi thường đi tìm đồ tráng miệng ngay, nhưng giờ tôi chọn trái cây thay thế", ông nói.
Trong khi đó, Phumsith Mahasuweerachai, phó giáo sư tại Khoa Kinh tế, Đại học Khon Kaen, cho biết có thể khuyến khích khách hàng đưa ra lựa chọn tốt hơn thông qua những điều chỉnh đơn giản.
Trong một nghiên cứu của mình, Phumsith phát hiện chỉ cần cho khách hàng quyền lựa chọn mức độ ngọt ngay từ đầu đã thúc đẩy khách hàng chọn đồ uống ít đường hơn. Tuy nhiên, Phumsith cũng lưu ý rằng việc cung cấp thông tin về calo không làm thay đổi đáng kể hành vi lựa chọn người tiêu dùng.
Quay trở lại cửa hàng của "Dì Nid", khi dòng người xếp hàng gồm cả khách du lịch lẫn nhân viên văn phòng và sinh viên đang kéo dài ra tận cửa, bà lắc đầu trước ý tưởng giảm đường: "Không, không bao giờ".
"Dì Nid" cho biết cửa hàng của mình luôn đông khách, nhưng trong những năm gần đây trở nên đặc biệt nổi tiếng với du khách nước ngoài nhờ mạng xã hội. Bà khẳng định: "Lý do khiến những thức uống này được ưa chuộng là bởi hương vị đậm đà, mạnh mẽ. Nếu thiếu đường, cà phê và trà sẽ trở nên nhạt nhẽo và đắng ngắt".
Hà Vi