Ngày Thần Tài ở Trung Quốc và Việt Nam khác nhau như thế nào?

3 giờ trướcBài gốc

Cùng tôn thờ một vị thần tài lộc, nhưng Trung Quốc và Việt Nam lại có hai cách thực hành rất khác nhau đối với ngày Thần Tài, từ thời điểm tổ chức, ý nghĩa biểu tượng cho đến tác động xã hội và kinh tế. Sự khác biệt ấy phản ánh cách mỗi nền văn hóa diễn giải tín ngưỡng truyền thống trong bối cảnh hiện đại.

Người Trung Quốc nghênh đón Thần Tài và khai vận đầu năm

Robot hóa thân thành Thần Tài (Caishen) tại Hội chợ mùa xuân Dadu 2026 ở Bắc Kinh. (Ảnh: China Plus Culture)

Tại Trung Quốc, ngày Thần Tài (Cáishén Rì - 财神日) được tổ chức vào mùng 5 tháng Giêng âm lịch - một mốc quan trọng trong chuỗi lễ hội đầu năm. Theo các bài viết của Tân Hoa Xã (Xinhua) về phong tục Tết Nguyên đán, ngày này được xem là dịp “nghênh đón Thần Tài” và “tiễn nghèo đón phú”, đánh dấu thời điểm vận khí mới bắt đầu.

Báo chí Trung Quốc mô tả mùng 5 tháng Giêng là ngày “mở cửa đón tài lộc”, khi nhiều gia đình thức dậy từ sáng sớm để thắp hương, bày lễ và treo tranh Thần Tài trước cửa nhà. Ở các đô thị lớn như Bắc Kinh, Thượng Hải hay Quảng Châu, lễ hội đền miếu (Temple Fair) thường tái hiện hình tượng Thần Tài qua các màn múa lân, múa rồng và nghi thức dân gian.

Kênh CGTN (China Global Television Network) trong các phóng sự đầu năm cũng ghi nhận rằng mùng 5 là ngày nhiều doanh nghiệp Trung Quốc chọn để khai trương sau kỳ nghỉ Tết, với niềm tin rằng việc “mở hàng” đúng ngày Thần Tài sẽ đem lại một năm thuận lợi.

Theo China Daily, trong truyền thống Trung Hoa, Thần Tài có nhiều hóa thân, phổ biến nhất là Triệu Công Minh hoặc các vị “Ngũ Lộ Tài Thần” đại diện cho năm phương. Việc thờ phụng Thần Tài không chỉ mang ý nghĩa cầu tài cá nhân, mà còn thể hiện khát vọng thịnh vượng chung của cộng đồng.

Một học giả văn hóa dân gian nhận định: “Ngày Thần Tài phản ánh niềm tin truyền thống vào sự hài hòa giữa con người và vận khí của năm mới.” Điều đó cho thấy tại Trung Quốc, Thần Tài được coi là biểu tượng của vận may và tinh thần khai mở may mắn cho năm mới.

“Cơn sốt” mua vàng ngày vía Thần Tài của người Việt

Người dân chờ đợi để mua vàng bạc từ sớm trên phố Trần Nhân Tông (Hà Nội) trong ngày vía Thần Tài 2026.

Nếu mùng 5 tháng Giêng ở Trung Quốc thiên về nghi thức nghênh đón thần linh, thì tại Việt Nam, mùng 10 tháng Giêng âm lịch lại được gọi là ngày vía Thần Tài - một ngày mang màu sắc rất khác biệt.

Theo tích dân gian được truyền lại rộng rãi, Thần Tài từng xuống trần gian, đem lại may mắn cho một người buôn bán, trước khi bay về trời vào ngày mùng 10 tháng Giêng. Từ đó, ngày này trở thành dịp đặc biệt để cúng lễ và cầu xin tài lộc.

Theo ghi nhận của báo chí Việt Nam, từ nhiều năm nay, mỗi khi đến ngày vía Thần Tài, hàng nghìn người dân lại xếp hàng từ rạng sáng trước các cửa hàng vàng trên phố Trần Nhân Tông (Hà Nội) hay Nguyễn Thị Minh Khai (TP.HCM) để mua vàng cầu may. Hiện tượng mua vàng ngày vía Thần Tài đã trở thành “một thực hành văn hóa - kinh tế đặc trưng của Việt Nam”, nơi yếu tố tín ngưỡng hòa trộn với tâm lý tích lũy tài sản.

Các doanh nghiệp vàng bạc cũng chuẩn bị riêng các sản phẩm nhỏ - thường là từ 0,1 đến 1 chỉ vàng - để phục vụ nhu cầu mua “lấy lộc”. Thậm chí, giá vàng trong nước thường có biến động nhẹ vào dịp này do nhu cầu tăng cao. Việc mua vàng ngày vía Thần Tài không chỉ là nghi thức cầu may đầu năm, mà còn phản ánh tâm lý lựa chọn vàng như một kênh tích trữ an toàn trong bối cảnh kinh tế thị trường thường xuyên biến động.

Đáng lưu ý, trong ngày vía Thần Tài 2026, bên cạnh vàng, nhu cầu mua bạc tích trữ cũng gia tăng, cho thấy xu hướng đa dạng hóa kênh giữ tài sản của người dân.

Như vậy, nếu ở Trung Quốc, ngày Thần Tài chủ yếu gắn với lễ nghi tâm linh và khởi động hoạt động kinh doanh cho một năm mới, thì tại Việt Nam, ngày này đã phát triển thành một hiện tượng thị trường đặc thù rõ rệt, gắn với tích lũy tài sản.

Khách hàng chờ đợi được sở hữu sản phẩm vàng bạc ở Tập đoàn Phú Quý để cầu may ngày vía Thần Tài 2026.

Hai truyền thống, hai cách tiếp cận tài lộc

So sánh hai quốc gia cho thấy sự khác biệt không chỉ nằm ở lịch âm (mùng 5 so với mùng 10), mà còn ở cách diễn giải vai trò của Thần Tài.

Ở Trung Quốc, trọng tâm là “nghênh đón” - một nghi thức mang tính cộng đồng, lễ hội và biểu tượng. Thần Tài được xem là vị thần mở ra vận khí đầu năm. Ở Việt Nam, trọng tâm là “vía” - ngày đặc biệt để cầu xin tài lộc và giữ lộc thông qua việc mua vàng bạc. Thần Tài không chỉ là biểu tượng tâm linh mà còn gắn với một thực hành kinh tế cụ thể.

Sự khác biệt này phản ánh môi trường văn hóa - xã hội khác nhau. Trong bối cảnh Việt Nam hiện đại, nơi vàng luôn được xem là tài sản quan trọng - và gần đây có thêm sự hiện diện của bạc - ngày vía Thần Tài trở thành dịp kết nối niềm tin tâm linh với hành vi tích trữ.

Ở các quốc gia Đông Nam Á có cộng đồng người Hoa lớn như Singapore và Malaysia, ngày Thần Tài thường diễn ra theo lịch Trung Quốc - tức mùng 5 tháng Giêng. Báo The Straits Times (Singapore) từng đưa tin về các doanh nghiệp tổ chức múa lân, cúng lễ và khai trương cửa hàng trong ngày này. Tại Malaysia, The Star cũng ghi nhận nhiều cửa hiệu gốc Hoa mở cửa vào mùng 5 với niềm tin “khai tài”.

Tuy nhiên, truyền thông khu vực không ghi nhận hiện tượng mua vàng tập trung quy mô lớn như tại Việt Nam. Điều đó cho thấy phong tục mua vàng bạc ngày vía Thần Tài là một đặc trưng phát triển riêng trong văn hóa Việt.

Sự khác biệt giữa Trung Quốc và Việt Nam trong ngày Thần Tài phản ánh tính linh hoạt của tín ngưỡng dân gian trong đời sống hiện đại.

Trong một thế giới toàn cầu hóa và kinh tế thị trường, các biểu tượng truyền thống có thể được tái diễn giải để phù hợp với bối cảnh mới. Ở Trung Quốc, lễ hội đón Thần Tài vẫn giữ màu sắc cộng đồng và lễ nghi cổ truyền. Ở Việt Nam, nghi lễ ấy kết hợp với thị trường vàng bạc, tạo ra một hiện tượng xã hội mang tính đại chúng.

Dù là mùng 5 hay mùng 10 tháng Giêng, dù là nghênh đón thần linh hay đi mua một chỉ vàng/lượng bạc nhỏ, điểm chung của các cộng đồng Á Đông vẫn là niềm tin vào một khởi đầu thuận lợi cho năm mới.

Ngày Thần Tài, dù được tổ chức theo cách nào, vẫn là biểu hiện của khát vọng thịnh vượng và niềm tin bền bỉ vào vận may phía trước - một niềm tin đã theo người Á Đông nhiều thế kỷ.

Thế Vinh

Nguồn PetroTimes : https://petrotimes.vn/ngay-than-tai-o-trung-quoc-va-viet-nam-khac-nhau-nhu-the-nao-738071.html