Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam: Tôn vinh bản sắc, củng cố đại đoàn kết
Tiết mục "Tình ca Tây Bắc". Ảnh: Tuấn Đức/TTXVN
Ngày 19.4 hằng năm được xác lập là Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam theo Quyết định số 1668/QĐ-TTg ngày 17.11.2008 của Thủ tướng Chính phủ. Mốc thời gian này gắn với bức thư của Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi Đại hội các dân tộc thiểu số miền Nam tại Pleiku năm 1946, nhấn mạnh tinh thần đoàn kết, tương trợ giữa các dân tộc.
Ngày này nhằm tôn vinh giá trị văn hóa đặc sắc của cộng đồng 54 dân tộc, đồng thời khẳng định nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Các hoạt động được yêu cầu tổ chức thiết thực, tiết kiệm, phù hợp phong tục tập quán từng vùng miền, tránh hình thức.
Đặc biệt, việc triển khai phải gắn với phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào, nhất là khu vực dân tộc thiểu số, qua đó củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Xí nghiệp cơ khí Trần Hưng Đạo - nền móng công nghiệp quốc doanh
Ngày 19.4.1947, Xí nghiệp cơ khí Trần Hưng Đạo được thành lập tại chiến khu Việt Bắc, là một trong những cơ sở công nghiệp quốc doanh đầu tiên của Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp. Sự ra đời của xí nghiệp đáp ứng yêu cầu cấp thiết về tự chủ sản xuất và bảo đảm hậu cần kỹ thuật cho cuộc kháng chiến.
Trong điều kiện còn nhiều thiếu thốn, xí nghiệp đảm nhiệm sửa chữa, sản xuất vũ khí, công cụ, đồng thời đào tạo đội ngũ công nhân kỹ thuật ban đầu. Vai trò của cơ sở này không chỉ dừng ở sản xuất mà còn góp phần hình thành tư duy tự lực, tự cường về công nghiệp.
Từ nền tảng đó, ngành cơ khí và hệ thống doanh nghiệp nhà nước từng bước phát triển, đặt cơ sở cho tiến trình công nghiệp hóa về sau.
Từ đại dương đến không gian vũ trụ
Ngày 19.4.1770, nhà hàng hải James Cook lần đầu nhìn thấy bờ biển phía đông Australia trong hành trình của tàu Endeavour. Ghi chép trong nhật ký hành trình cho thấy đây là bước tiến quan trọng trong việc lập bản đồ khu vực Thái Bình Dương, dù không phải là “phát hiện” theo nghĩa tuyệt đối.
Gần hai thế kỷ sau, ngày 19.4.1971, Liên Xô phóng thành công Salyut 1 - trạm vũ trụ đầu tiên của loài người. Trạm hoạt động đến tháng 10.1971, mở ra kỷ nguyên nghiên cứu dài ngày ngoài không gian, dù chương trình ban đầu đối mặt nhiều thách thức kỹ thuật.
Hai sự kiện phản ánh hành trình mở rộng không gian khám phá của con người, từ đại dương đến quỹ đạo Trái Đất.
Những thử nghiệm bay tiên phong của Clément Ader
Ngày 19.4 trong một số tài liệu phổ thông từng được gắn với mốc liên quan đến Clément Ader và “phát minh máy bay”.
Thực tế, năm 1890, Ader tiến hành thử nghiệm thiết bị bay Éole sử dụng động cơ hơi nước, được cho là đã nhấc khỏi mặt đất trong quãng ngắn nhưng chưa đạt khả năng điều khiển ổn định. Các thử nghiệm tiếp theo trong thập niên 1890 tiếp tục gặp hạn chế kỹ thuật.
Vì vậy, khi gắn với mốc 19.4, sự kiện phù hợp hơn là ghi nhận các thử nghiệm bay tiên phong cuối thế kỷ XIX, thay vì coi đây là ngày phát minh máy bay.
“Bicycle Day” và ghi nhận khoa học của Albert Hofmann
Ngày 19.4.1943, Albert Hofmann lần đầu chủ ý sử dụng hợp chất LSD trong quá trình nghiên cứu tại phòng thí nghiệm của hãng Sandoz. Trên đường trở về nhà bằng xe đạp, ông ghi nhận những biến đổi rõ rệt về nhận thức và cảm giác, trở thành mô tả khoa học đầu tiên về tác động của chất này đối với con người.
Sự kiện này về sau được gọi là “Bicycle Day” và được chính Hofmann thuật lại trong hồi ký. Nó góp phần mở ra các hướng nghiên cứu trong lĩnh vực tâm thần học và dược lý học.
Tuy nhiên, đây là dấu mốc mang tính khoa học - cá nhân, không phải sự kiện phổ quát theo nghĩa xã hội rộng lớn.
TUẤN ĐÔNG