Nghệ An, Hà Tĩnh: Gỡ 'nút thắt' cho điện năng lượng mặt trời phát triển

5 giờ trướcBài gốc

Tiềm năng lớn

Nằm trong khu vực Bắc Trung Bộ, Nghệ An và Hà Tĩnh có lợi thế rõ rệt về nguồn bức xạ mặt trời, nhất là trong những tháng cao điểm mùa hè. Theo các số liệu nghiên cứu, số giờ nắng trung bình hằng năm trên địa bàn dao động khoảng 1.700-2.000 giờ, với cường độ bức xạ đạt từ 4,6 đến 5,2 kWh/m²/ngày. Những điều kiện tự nhiên này tạo nền tảng thuận lợi để phát triển các hệ thống điện mặt trời, đặc biệt là mô hình điện mặt trời mái nhà.

Nhiều doanh nghiệp tại Hà Tĩnh lắp đặt hệ thống điện năng lượng mặt trời. Ảnh: CAO THẢO

Ông Lê Khắc Bình, Giám đốc Công ty Cổ phần Green Tech miền Trung cho biết, tại Nghệ An, Hà Tĩnh, nhiều hộ gia đình và doanh nghiệp đã chủ động đầu tư hệ thống điện mặt trời nhằm giảm chi phí điện về lâu dài. Do đó, dư địa sử dụng điện năng lượng mặt trời tại Nghệ An, Hà Tĩnh rất rộng mở. Riêng trong thời gian gần đây, doanh nghiệp đã triển khai hàng loạt dự án trên địa bàn với tổng công suất đạt khoảng 10MWp.

Do sử dụng nhiều thiết bị điện công suất lớn, chi phí tiền điện mùa hè của gia đình ông Nguyễn Duy Nam (phường Trường Vinh, tỉnh Nghệ An) thường vượt mốc 4 triệu đồng mỗi tháng. Do đó, ông đã chủ động đầu tư khoảng 140 triệu đồng lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà. Theo ông Nam, ngay từ những tháng đầu vận hành, hiệu quả đã có thể thấy rõ khi mái nhà mát hơn nhờ lớp pin che phủ, đồng thời lượng điện tiêu thụ từ lưới giảm đáng kể, giúp tiết kiệm chi phí sinh hoạt.

Bên cạnh mục tiêu tiết kiệm chi phí, nhiều doanh nghiệp xem việc sử dụng năng lượng tái tạo là giải pháp nâng cao hình ảnh “sản xuất xanh”, qua đó đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của đối tác và thị trường xuất khẩu. Ngay từ khi thành lập vào năm 2016, Công ty Cổ phần Khoa học Công nghệ Tảo VN (VASTCOM) với dự án công nghệ sinh học nuôi và chế biến thực phẩm chức năng từ tảo xoắn Spirulina, doanh nghiệp đã chủ động đầu tư khoảng 12 tỷ đồng để lắp đặt hệ thống điện năng lượng mặt trời phủ trên diện tích khu nuôi. Nhờ đó, mỗi năm, Công ty thu về hàng tỷ đồng từ nguồn điện sản xuất, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế. Ông Nguyễn Văn Hùng, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng giám đốc Công ty cho biết, việc kết hợp mô hình sản xuất với năng lượng tái tạo vừa tận dụng hiệu quả hạ tầng sẵn có, vừa góp phần giảm chi phí vận hành, hướng tới phát triển bền vững.

Nhiều doanh nghiệp tại Hà Tĩnh lắp đặt hệ thống điện năng lượng mặt trời. Ảnh: CAO THẢO

Tại Hà Tĩnh, ngoài các nhà máy điện mặt trời lớn, nhiều doanh nghiệp trên địa bàn đã mạnh dạn đầu tư điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ và mang lại hiệu quả rõ nét. Tính đến ngày 31-3, Công ty Điện lực Hà Tĩnh nhận được thông báo 617 khách hàng lắp đặt điện mặt trời áp mái với tổng công suất hơn 150,3MWp. Tiêu biểu như hệ thống điện mặt trời mái nhà tại Công ty Cổ phần Bia Nghệ Tĩnh, được lắp đặt với tổng công suất hơn 2MWp, đáp ứng khoảng 30-50% nhu cầu điện năng của nhà máy.

Cơ chế hỗ trợ kịp thời

Sau khi Chính phủ ban hành Nghị định số 58/2025/NĐ-CP, trong đó khuyến khích các tổ chức, cá nhân đầu tư điện mặt trời mái nhà theo hướng tự sản xuất, tự tiêu thụ, không bắt buộc bán điện lên lưới, ngành điện tại Nghệ An và Hà Tĩnh đã phối hợp với các đơn vị liên quan đẩy mạnh tuyên truyền, hỗ trợ người dân, doanh nghiệp phát triển mô hình điện mặt trời mái nhà. Các đơn vị cũng tích cực đầu tư, nâng cấp hạ tầng lưới điện, hướng dẫn đấu nối theo đúng tiêu chuẩn được tăng cường, từng bước tiến tới số hóa quy trình để đơn giản hóa thủ tục, tạo thuận lợi cho khách hàng. Tuy nhiên, trên thực tế, số lượng hộ dân và doanh nghiệp tham gia lắp đặt hệ thống điện mặt trời tại hai địa phương vẫn còn khá khiêm tốn. Tính đến ngày 31-3-2026, Công ty Điện lực Nghệ An ghi nhận 556 thông báo đăng ký, trong khi Công ty Điện lực Hà Tĩnh tiếp nhận 617 thông báo từ các tổ chức, cá nhân phát triển điện mặt trời mái nhà theo hình thức tự sản xuất, tự tiêu thụ.

Nguyên nhân trước hết nằm ở chi phí đầu tư ban đầu còn cao. Trong khi phần lớn hộ gia đình có mức tiêu thụ điện không lớn, thời gian thu hồi vốn vì thế bị kéo dài, chưa tạo được sức hút rõ rệt. Thực tế, để lắp đặt một hệ thống điện mặt trời đạt tiêu chuẩn kỹ thuật, đủ khả năng chịu được điều kiện thời tiết khắc nghiệt miền Trung, mỗi hộ phải chi khoảng 50-150 triệu đồng. Đối với doanh nghiệp, mức đầu tư có thể lên tới hàng chục tỷ đồng, trong khi thời gian hoàn vốn kéo dài nhiều năm, thậm chí hàng chục năm, khiến việc triển khai còn nhiều cân nhắc.

Công ty Cổ phần Khoa học Công nghệ Tảo VN kết hợp mô hình sản xuất với năng lượng tái tạo. Ảnh: QUỲNH ANH

Ông Nguyễn Văn Hùng chia sẻ, sau khi đầu tư lắp đặt hệ thống điện mặt trời, doanh nghiệp phải mất gần 10 năm vận hành mới cơ bản cân đối được nguồn vốn. Ông cũng cho rằng, dù Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương khuyến khích phát triển năng lượng tái tạo, nhưng trên thực tế, việc tiếp cận và thụ hưởng các chính sách hỗ trợ vẫn còn không ít khó khăn. Từ thực tiễn đó, ông kiến nghị cần sớm hoàn thiện các cơ chế theo hướng cụ thể, dễ tiếp cận hơn; đồng thời có thêm chính sách hỗ trợ về tín dụng, thuế và kỹ thuật để tạo điều kiện cho doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp khoa học-công nghệ, mạnh dạn đầu tư và phát triển các mô hình năng lượng sạch gắn với sản xuất.

Bên cạnh đó, nhiều ý kiến từ người dân và doanh nghiệp cho rằng một số quy định pháp lý hiện hành chưa sát với thực tế. Giá điện từ năng lượng mặt trời còn ở mức thấp, tương đương giá ngành điện mua vào, nên chưa tạo được động lực đủ mạnh để đầu tư. Dù các chủ trương phát triển năng lượng tái tạo đã đưa ra nhiều ưu đãi, nhưng do thiếu hướng dẫn cụ thể, việc tiếp cận và thụ hưởng chính sách vẫn còn hạn chế.

Ông Lê Khắc Bình nêu ý kiến, theo một số văn bản quy định, các hệ thống điện mặt trời có công suất trên 100kWp bắt buộc phải lắp đặt hệ thống giám sát và điều khiển, trong khi chi phí cho hạng mục này dao động từ 50-80 triệu đồng, làm tăng đáng kể tổng mức đầu tư. Theo ông, đây là rào cản không cần thiết đối với các dự án quy mô nhỏ và vừa. Ông đề xuất nên điều chỉnh ngưỡng áp dụng theo hướng linh hoạt hơn, chẳng hạn chỉ yêu cầu đối với các hệ thống từ trên 500kWp. Bởi với những dự án có tổng vốn đầu tư khoảng 600-700 triệu đồng, việc phát sinh thêm khoản chi phí này sẽ tạo áp lực tài chính không nhỏ, làm giảm sức hấp dẫn của điện năng lượng mặt trời đối với doanh nghiệp.

Được biết, UBND tỉnh Nghệ An, UBND tỉnh Hà Tĩnh ban hành kế hoạch tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà với mục tiêu đến năm 2030 có khoảng 50% các tòa nhà công sở và 50% nhà dân sử dụng điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ, qua đó góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng xanh và phát triển kinh tế-xã hội bền vững trên địa bàn tỉnh. Khi mở được “nút thắt” về cơ chế và chính sách, điện mặt trời áp mái sẽ có thêm điều kiện để phát triển mạnh mẽ, góp phần thúc đẩy quá trình chuyển dịch năng lượng xanh và phát triển bền vững ở các địa phương giàu “tài nguyên nắng” này.

HOÀNG HOA LÊ

Nguồn QĐND : https://www.qdnd.vn/xa-hoi/cac-van-de/nghe-an-ha-tinh-go-nut-that-cho-dien-nang-luong-mat-troi-phat-trien-1038063