Những ngày này, gia đình chị Trần Thị Lan Thanh ở ấp 4, xã Cái Bè đang tất bật với mùa sản xuất bánh phồng Tết. Chị Lan Thanh cho biết, gia đình chủ yếu sản xuất bánh phồng sữa quanh năm, nhưng càng gần Tết thì càng tăng tốc do lượng khách đặt hàng nhiều hơn.
“Ngày thường bánh phồng làm ít, nhưng đến dịp Tết người ta đặt hàng nhiều để làm quà biếu nên số lượng bánh làm tăng lên. Lúc này gia đình làm thường xuyên, không khí bắt đầu nhộn nhịp, giá có tăng khoảng 10%. Nếu khách đặt nhiều có thể làm đến ngày 26 âm lịch, chậm nhất là ngày 27 âm lịch, vì Tết mình cũng phải nghỉ để ăn Tết”, chị Lan Thanh tâm sự.
Chiếc bánh phồng làm theo phương pháp thủ công phải phơi nắng
Nghề sản xuất bánh phồng xuất hiện tại các xã Hậu Thành, Đông Hòa Hiệp và thị trấn Cái Bè (nay là xã Cái Bè) đã hơn 100 năm. Nguyên liệu chủ đạo là bột từ củ mì, chủ yếu lấy từ tỉnh Tây Ninh. Trước đây, khu vực này có hơn 300 hộ chuyên làm bánh phồng quanh năm, chủ yếu bằng phương pháp thủ công như: lột vỏ củ mì, nấu chín, xay nhuyễn cho dẻo, pha trộn gia vị (sữa, bơ, sầu riêng, đường, lá dứa, nước cốt dừa…), tạo hình bánh, sau đó phơi nắng hoặc sấy khô rồi đóng gói thành phẩm.
Cũng như nhiều loại thực phẩm truyền thống khác, nghề làm bánh phồng có những bí quyết riêng; chất lượng bánh phụ thuộc rất lớn vào sự khéo léo, kinh nghiệm của người thợ.
Một cơ sở sản xuất bánh phồng "bán công nghiệp" tại xã Cái Bè được đầu tư trang thiết bị, máy móc khá hiện đại
Vài năm gần đây, do thị trường tiêu thụ chậm và chịu sự cạnh tranh của các loại bánh phồng, bánh tráng cùng nhiều loại thực phẩm khác, nghề làm bánh phồng không còn thời kỳ “hoàng kim”. Từ đó, số hộ duy trì sản xuất thường xuyên chỉ còn vài chục hộ, tập trung chủ yếu tại ấp 4, xã Cái Bè.
Ông Trần Văn Nhơn, chủ cơ sở sản xuất bánh phồng sữa Nhơn Hoàng cho biết, gia đình ông có ba thế hệ gắn bó với nghề làm bánh phồng. Hiện nay, mỗi tháng cơ sở sản xuất khoảng 10 tấn bánh phồng; vào dịp cao điểm Tết cổ truyền, sản lượng tăng gấp đôi. Ông cho biết thêm, so với nhiều ngành nghề khác, thu nhập từ nghề này không cao nhưng gia đình vẫn gắn bó để duy trì nghề truyền thống của cha ông để lại.
Hiện nay, cơ sở sản xuất bánh phồng sữa Nhơn Hoàng là một trong ba cơ sở tại xã Cái Bè đầu tư thiết bị, máy móc khá hiện đại, áp dụng phương thức “bán công nghiệp” ở một số khâu như quết bột, sấy bánh (không còn phụ thuộc hoàn toàn vào phơi nắng). Nhờ đó, giảm đáng kể nhân công lao động, rút ngắn khoảng 60% thời gian sản xuất mà vẫn đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm.
“Gia đình tôi gắn bó với nghề mấy chục năm nay, nên khi đã ổn định thì cứ tiếp tục làm. Tâm huyết của tôi là cải tiến kỹ thuật để phát triển theo hướng công nghiệp, đến nay cũng đã cải tiến và lắp ráp được ở mức độ nhất định. Hiện tôi mong muốn có nhà đầu tư hợp tác để mở rộng quy mô. Dịp Tết, bà con trong khu vực thường mua về bán ở chợ, các trạm dừng chân, điểm du lịch và bán online. Tết thì làm gấp 1,5 đến 2 lần so với ngày thường, thị trường tiêu thụ nhiều thì mình làm nhiều", ông Nhơn chia sẻ.
Bánh phồng thành phẩm tại cơ sở Nhơn Hoàng phục vụ thị trường Tết
Tại cơ sở du lịch nhà cổ Ba Đức, xã Cái Bè, bánh phồng sản xuất tại đây cũng được trưng bày và bán như một mặt hàng lưu niệm cho du khách. Anh Nguyễn Quang Vinh, chủ nhà cổ Ba Đức cho biết: "Mình sản xuất bánh phồng tôm và bánh phồng chay, khách tham quan cũng rất hay mua, khách vô đây ăn thử đều thích bánh phồng và mua về. Sản phẩm mình làm cũng 10 năm nay rồi, đạt OCOP, hàng bán chạy suốt. Khách đến tham quan, rồi ăn trưa, ngủ nghỉ lại rồi thêm thưởng thức sản phẩm đặc sản của vùng mình rất thú vị".
Du khách chọn mua bánh phồng tại khu du lịch nhà cổ Ba Đức
Tỉnh Đồng Tháp hiện có rất nhiều làng nghề thủ công truyền thống, trong đó có nghề sản xuất bánh phồng tại xã Cái Bè. Chiếc bánh phồng góp phần làm cho bữa ăn ngày Tết thêm thịnh soạn, mang lại niềm vui cho thực khách. Tuy nhiên, để nghề làm bánh phồng Cái Bè duy trì và phục hồi như trước đây, rất cần sự quan tâm, hỗ trợ của các ngành chức năng và các cấp chính quyền, nhất là trong việc chuyển đổi mô hình sản xuất từ thủ công sang công nghiệp, cũng như đẩy mạnh công tác quảng bá, giới thiệu sản phẩm để hương vị bánh phồng ngày càng vươn xa.
Nhật Trường/VOV-ĐBSCL