Nhắc đến vùng đất Long Hải, Phước Hải (TPHCM), nhiều người nghĩ ngay đến những đoàn tàu nối nhau vươn khơi, mang theo hy vọng về những mẻ cá đầy khoang. Thế nhưng, phía sau các chuyến biển ấy còn có một lực lượng lao động thầm lặng ít được nhắc đến, đó là những người phụ nữ ngày ngày gắn bó với nghề vá lưới, công việc tuy giản dị nhưng góp phần không nhỏ vào nhịp sống của làng chài.
Những người giữ nhịp sống làng chài
Đa số người dân ở đây sống bằng nghề biển. Trong khi đàn ông ra khơi đánh bắt thì phụ nữ ở nhà tranh thủ vá lưới để kiếm thêm thu nhập. Chỉ với một con dao nhỏ và cây ghim, dưới đôi bàn tay khéo léo của các bà, các mẹ, các chị, những tấm lưới rách lại được nối liền, sẵn sàng cho chuyến ra khơi tiếp theo.
Sau mỗi chuyến biển dài ngày, lưới đánh bắt thường bị hư hỏng do vướng đá ngầm, san hô hoặc xuống cấp theo thời gian. Vì vậy, khi tàu cập bến, các chủ ghe lại thuê thợ vá lưới sửa chữa, chuẩn bị ngư cụ cho những chuyến biển mới.
Những người phụ nữ làng biển cần mẫn với nghề vá lưới mỗi ngày.
Những ngày tàu thuyền về nhiều, vùng đất này trở nên nhộn nhịp hơn thường lệ. Đặc biệt tại tổ 2, ấp Hải Hà 2, xã Long Hải, nơi có hơn 90% hộ dân làm nghề vá lưới, không khí lao động diễn ra sôi nổi từ sáng sớm đến chiều muộn.
Theo kinh nghiệm của những người thợ lâu năm, mỗi mùa sẽ sử dụng những loại lưới khác nhau nên cách vá cũng có sự khác biệt. Công việc tưởng chừng nhẹ nhàng nhưng đòi hỏi sự kiên trì, tỉ mỉ và đôi mắt tinh tường. Trước khi bắt tay vào vá, người thợ phải cân chỉnh mặt lưới thật thẳng để các mắt lưới đều nhau, không bị lệch hay chùng.
Đã có gần 30 năm gắn bó với nghề, bà Tiêu Thị Sáu, 60 tuổi, ở tổ 2, ấp Hải Hà 2, xem công việc vá lưới như một phần không thể thiếu trong cuộc sống hằng ngày. Bà cho biết nghề này không cần qua trường lớp đào tạo mà chủ yếu học hỏi từ những người đi trước rồi tự tích lũy kinh nghiệm.
Từng mắt lưới được nối lại bằng sự khéo léo và kiên nhẫn của người thợ.
Mỗi ngày, bà bắt đầu công việc từ 7 giờ và kết thúc vào khoảng 16 giờ. Trước đây, tiền công chỉ khoảng 150.000 đồng/ngày. Nhận thấy thu nhập của người lao động còn thấp, các chủ ghe đã chủ động tăng thêm 50.000 đồng, nâng mức thu nhập lên khoảng 200.000 đồng/ngày.
Dù công việc không nặng nhọc, nhưng để hoàn thành một tấm lưới lớn đòi hỏi người thợ phải ngồi hàng giờ liền, kiên nhẫn nối từng mắt lưới nhỏ. Chính vì vậy, nghề vá lưới không chỉ cần sự khéo léo mà còn cần lòng yêu nghề và tính bền bỉ.
Hậu phương vững chắc của ngư dân làng biển
Cũng như nhiều phụ nữ khác ở Long Hải, chị Huỳnh Thị Nhỏ, 43 tuổi, có chồng và con trai lớn theo nghề biển. Để phụ giúp gia đình trang trải cuộc sống, chị lựa chọn công việc vá lưới thuê ngay tại nhà.
Vá lưới là công việc đòi hỏi sự tỉ mỉ và đôi mắt tinh tường.
Theo chị Nhỏ, đây là nghề dễ học, dễ làm nhưng để trở thành người thợ giỏi thì phải thật cẩn thận và tinh mắt. Thu nhập bình quân khoảng 150.000 đồng/ngày tuy không cao nhưng là nguồn hỗ trợ đáng kể cho gia đình. Quan trọng hơn, công việc không quá áp lực nên chị có thể vừa làm vừa tranh thủ chăm lo việc nhà và con cái.
Ở những vùng biển, hình ảnh các nhóm phụ nữ ngồi quây quần bên những tấm lưới lớn đã trở thành nét đặc trưng của làng biển. Những đôi tay thoăn thoắt luồn từng sợi cước, nối từng mắt lưới không chỉ tạo nên nguồn thu nhập mà còn góp phần duy trì một nghề truyền thống gắn bó với cộng đồng ngư dân qua nhiều thế hệ.
Những tấm lưới rách được sửa chữa để chuẩn bị cho chuyến biển mới.
Theo bà Võ Thị Phương Thảo, Trưởng Ban ấp Hải Hà 2, vá lưới là nghề lao động phổ thông phù hợp với phụ nữ địa phương. Công việc giúp nhiều chị em có thêm việc làm, chủ động thời gian chăm sóc gia đình và nuôi dạy con cái. Những năm qua, Ban điều hành ấp cũng tích cực kết nối với các chủ ghe nhằm giới thiệu việc làm, tạo điều kiện để người dân có thêm nguồn thu nhập, ổn định cuộc sống.
Giữa nhịp sống sôi động của làng chài, những người bà, người mẹ, người chị vẫn ngày ngày cần mẫn bên những tấm lưới vá. Họ không trực tiếp đối mặt với sóng gió ngoài khơi nhưng lại là hậu phương vững chắc của ngư dân. Từng đường kim, từng mắt lưới được nối lại chính là sự góp sức âm thầm cho những chuyến tàu vươn khơi bám biển.
Nghề vá lưới góp phần giữ cho những con tàu luôn sẵn sàng vươn khơi.
Nghề vá lưới cũng phụ thuộc nhiều vào sự thăng trầm của nghề khai thác hải sản. Vì thế, những người làm nghề luôn mong biển lặng, sóng yên để ngư dân có những chuyến đi thuận lợi, tàu thuyền đầy ắp cá tôm và cuộc sống của người dân làng biển ngày càng ổn định hơn.
Tác giả: Quốc Huy