Nghệ nhân Phạm Thị Hòa gìn giữ, lan tỏa giá trị ẩm thực truyền thống làng cổ Bát Tràng

2 giờ trướcBài gốc

TS. Lê Ngọc Dũng – Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam – Chủ tịch Hội Nghệ nhân và Thương hiệu Việt Nam trao danh hiệu Nghệ nhân Quốc gia cho bà Phạm Thị Hòa tại Hà Nội

Sinh ra và lớn lên tại Bát Tràng, bà Phạm Thị Hòa được nuôi dưỡng trong môi trường văn hóa làng nghề lâu đời, nơi mỗi nếp sinh hoạt đều gắn với những chuẩn mực văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Trong ký ức của bà, những bữa cơm gia đình, những mâm cỗ ngày lễ, ngày tết không đơn thuần là hoạt động ẩm thực, mà còn là không gian giáo dục đạo lý, gìn giữ nền nếp gia phong và tinh thần cộng đồng. Từ những trải nghiệm đó, bà sớm nhận thức được giá trị đặc biệt của ẩm thực truyền thống trong đời sống văn hóa người Việt. Khi quá trình đô thị hóa và lối sống hiện đại khiến nhiều món ăn cổ truyền dần mai một, bà Phạm Thị Hòa đã lựa chọn con đường gắn bó lâu dài với gian bếp quê hương, coi việc bảo tồn ẩm thực truyền thống là trách nhiệm và sứ mệnh của bản thân đối với cộng đồng.

Khác với cách tiếp cận thuần túy thương mại, Nghệ nhân Phạm Thị Hòa luôn xác định ẩm thực truyền thống là một loại hình di sản văn hóa phi vật thể cần được gìn giữ một cách nghiêm túc, bài bản. Mỗi món ăn do bà thực hiện đều được nghiên cứu kỹ lưỡng từ nguồn gốc nguyên liệu, phương thức chế biến cho đến ý nghĩa văn hóa gắn liền với từng món. Bà đặc biệt chú trọng đến việc giữ nguyên hương vị truyền thống, đồng thời tuân thủ các nguyên tắc về vệ sinh an toàn thực phẩm, dinh dưỡng và thẩm mỹ trong bối cảnh hiện đại. Sự kết hợp hài hòa giữa yếu tố truyền thống và yêu cầu đương đại đã giúp các món ăn mang đậm bản sắc Bát Tràng không chỉ được gìn giữ, mà còn phù hợp với nhiều không gian văn hóa, lễ hội và sự kiện lớn. Những mâm cỗ truyền thống do bà thực hiện thể hiện rõ triết lý sống của người Việt: sự hài hòa giữa con người và thiên nhiên, giữa vật chất và tinh thần, giữa cá nhân và cộng đồng. Chính điều đó đã tạo nên giá trị bền vững cho ẩm thực truyền thống mà bà theo đuổi.

Không chỉ dừng lại ở hoạt động cá nhân, bà Phạm Thị Hòa còn tích cực tham gia các chương trình bảo tồn văn hóa tại địa phương, đóng góp vào các hoạt động lễ hội, sự kiện văn hóa du lịch gắn với làng nghề Bát Tràng và Thủ đô Hà Nội. Thông qua các hoạt động này, ẩm thực truyền thống được đặt trong tổng thể không gian văn hóa, góp phần làm phong phú đời sống tinh thần của cộng đồng. Đặc biệt, bà dành nhiều tâm huyết cho công tác truyền dạy nghề. Bà luôn sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, kỹ năng và tri thức dân gian cho thế hệ trẻ, coi đây là yếu tố then chốt để bảo đảm sự kế thừa và phát triển bền vững của ẩm thực truyền thống. Theo bà, bảo tồn di sản không chỉ là lưu giữ công thức hay kỹ thuật chế biến, mà còn là truyền lại tinh thần trách nhiệm, tình yêu nghề và ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, Nghệ nhân Phạm Thị Hòa luôn trăn trở với câu hỏi làm thế nào để ẩm thực truyền thống không bị lãng quên, mà tiếp tục hiện diện trong đời sống hiện đại. Từ thực tiễn hoạt động của mình, bà cho rằng, ẩm thực truyền thống muốn tồn tại bền vững cần được đặt trong mối quan hệ hài hòa giữa bảo tồn và phát triển. Chính vì vậy, bà chủ động tham gia các chương trình giới thiệu ẩm thực truyền thống tại các sự kiện văn hóa, lễ hội, hội chợ, qua đó góp phần quảng bá hình ảnh ẩm thực Bát Tràng tới đông đảo công chúng trong và ngoài nước. Những giá trị truyền thống, khi được giới thiệu một cách bài bản, có chiều sâu văn hóa, đã tạo được sự quan tâm và đồng cảm từ nhiều đối tượng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Quá trình lao động nghiêm túc, bền bỉ của bà Phạm Thị Hòa đã sớm được các tổ chức nghề nghiệp ghi nhận. Năm 2018, bà vinh dự được Hiệp hội Làng nghề Việt Nam phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Việt Nam. Đây là dấu mốc có ý nghĩa quan trọng, ghi nhận những đóng góp thiết thực của bà trong việc gìn giữ và phát huy giá trị ẩm thực truyền thống gắn với làng nghề Bát Tràng. Danh hiệu Nghệ nhân Việt Nam không chỉ là sự tôn vinh đối với cá nhân bà, mà còn là sự khẳng định vai trò của ẩm thực trong hệ thống di sản làng nghề Việt Nam. Từ dấu mốc này, bà Phạm Thị Hòa tiếp tục kiên định với con đường đã chọn, đồng thời nâng cao hơn nữa ý thức trách nhiệm trong việc bảo tồn, truyền dạy và lan tỏa các giá trị văn hóa truyền thống.

Năm 2025, hành trình gắn bó và cống hiến của bà Phạm Thị Hòatiếp tục được ghi nhận qua nhiều kết quả đáng trân trọng. Những thành tích đạt được trong năm không chỉ phản ánh sự nỗ lực bền bỉ của bà, mà còn cho thấy sự quan tâm, đánh giá tích cực của các cấp, các ngành và các tổ chức trong nước, quốc tế đối với những đóng góp của bà cho lĩnh vực ẩm thực truyền thống. Bà được Trung ương Hội Nghệ nhân và Thương hiệu Việt Nam phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Quốc Gia, ghi nhận vai trò tiêu biểu trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị ẩm thực truyền thống Việt Nam. Cũng trong năm 2025, bà Phạm Thị Hòa được vinh danh Top 10 Thương hiệu ẩm thực nổi tiếng quốc tế 2025 và Top 10 Thương hiệu Ẩm thực uy tín ASEAN 2025, qua đó khẳng định giá trị và sức lan tỏa của ẩm thực truyền thống Việt Nam trên trường quốc tế. Những danh hiệu này cho thấy, các giá trị truyền thống nếu được gìn giữ và phát huy đúng cách hoàn toàn có thể hội nhập, tỏa sáng trong môi trường toàn cầu hóa.

Ở cấp địa phương, Ủy ban nhân dân xã Bát Tràng đã trao tặng Giấy khen Nghệ nhân ẩm thực có thành tích trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia năm 2025. Đồng thời, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội cũng chứng nhận bà là cá nhân có những đóng góp tích cực trong công tác Lễ hội Văn hóa Ẩm thực Hà Nội năm 2025, góp phần làm phong phú đời sống văn hóa Thủ đô. Những danh hiệu và hình thức ghi nhận trên không chỉ là sự tôn vinh cá nhân, mà còn thể hiện sự quan tâm của xã hội đối với những người đang ngày đêm gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống trong đời sống đương đại. Hành trình của Nghệ nhân Phạm Thị Hòa cho thấy vai trò quan trọng của người nghệ nhân trong việc bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể. Bằng sự kiên trì, tâm huyết và trách nhiệm, bà đã góp phần khẳng định rằng ẩm thực truyền thống không chỉ thuộc về quá khứ, mà hoàn toàn có thể tiếp tục phát triển trong hiện tại và tương lai.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, khi các giá trị văn hóa có nguy cơ bị đồng hóa, những người nghệ nhân như bà Phạm Thị Hòa chính là cầu nối giữa truyền thống và hiện đại, giữa di sản và đời sống. Họ góp phần giữ cho bản sắc văn hóa dân tộc được tiếp nối một cách tự nhiên, bền vững. Việc gìn giữ và phát huy giá trị ẩm thực truyền thống là một quá trình lâu dài, đòi hỏi sự chung tay của cả cộng đồng và xã hội. Trong quá trình đó, những cá nhân tiêu biểu như Nghệ Nhân Phạm Thị Hòa có vai trò đặc biệt quan trọng, không chỉ ở phương diện chuyên môn, mà còn ở tinh thần trách nhiệm và ý thức gìn giữ di sản.

Từ gian bếp làng cổ Bát Tràng, bằng sự tận tụy và tâm huyết, bà đã góp phần làm sống lại và lan tỏa những giá trị ẩm thực truyền thống của dân tộc. Đó không chỉ là câu chuyện của một người nghệ nhân, mà còn là minh chứng sinh động cho sức sống bền bỉ của văn hóa Việt Nam trong dòng chảy phát triển và hội nhập của đất nước.

Viết Tuấn

Nguồn VHPT : https://vanhoavaphattrien.vn/nghe-nhan-pham-thi-hoa-nguoi-gin-giu-va-lan-toa-gia-tri-am-thuc-truyen-thong-lang-co-bat-trang-a31947.html