Nghệ sĩ Trung Dân: 'Tôi yêu văn hóa Nam bộ, một phần từ cảm hứng của nhà văn Sơn Nam'

7 giờ trướcBài gốc

Nghệ sĩ Trung Dân đã có những tâm sự với Một Thế Giới về tình yêu dành cho văn hóa truyền thống.

- Khởi đầu sự nghiệp, anh ghi dấu ấn trong mắt công chúng qua hình ảnh lão nông Nam Bộ bộc trực. Theo thời gian, anh cho thấy sự am hiểu ngày càng sâu sắc về văn hóa truyền thống. Cảm hứng nghiên cứu văn hóa dân tộc của anh bắt đầu từ đâu, thưa anh?

- Nghệ sĩ Trung Dân: Cha tôi là một trí thức thời xưa. Ông thông thạo tiếng Pháp và đọc nhiều sách về văn hóa Việt. Ông hay kể chuyện đời xưa cho tôi nghe, trong đó có nhiều điều khiến tôi trân trọng các giá trị Việt trong đối nhân xử thế, trong nếp nhà, trong văn chương và lịch sử. Đây chính là hạt mầm yêu văn hóa dân tộc đầu tiên được gieo vào tâm hồn tôi.

Từ đó, tôi quyết định thi vào khoa Văn để tiếp tục tìm hiểu nét đẹp Việt Nam. Tuy nhiên, vì niềm đam mê nghệ thuật quá lớn, tôi rẽ sang một hướng khác.

Khi trở thành nghệ sĩ, tôi nhận ra vẻ đẹp Việt hiện diện rất rõ trong nghệ thuật. Tôi say mê các thầy tuồng ngày xưa - những người có kiến thức uyên bác. Phong tục tập quán Việt cùng những điều tinh tế được chắt lọc trong các kịch bản đã cho tôi học hỏi rất nhiều.

Nghệ sĩ Trung Dân yêu văn hóa Nam bộ, một phần từ cảm hứng Sơn Nam

Trong số các nhà văn Việt Nam, tôi thần tượng chú Sơn Nam. Chú cũng quý phong cách của tôi nên hai chú cháu thường ngồi trò chuyện, uống rượu chuối hột bên vỉa hè. Trong những dịp như vậy, chú nói về những điều rất độc đáo của văn hóa Nam bộ nói riêng và văn hóa dân tộc nói chung. Những khoảnh khắc “khề khà” ấy đã truyền cho tôi nguồn cảm hứng để tiếp tục tìm hiểu và gìn giữ văn hóa Việt.

- Khán giả từng thấy anh thể hiện tình yêu văn hóa Việt qua kênh riêng của mình với nhiều phân tích về nguồn cội, trang phục… Ở góc độ đại chúng, hình ảnh lão nông của anh cũng gắn với việc gìn giữ nét đẹp truyền thống và phê phán hủ tục. Gần đây, dường như anh ít chia sẻ hơn?

- Nghệ sĩ Trung Dân: Bản thân tôi vẫn tiếp tục bồi bổ kiến thức văn hóa dân tộc thông qua việc đọc sách, tài liệu và lắng nghe những câu chuyện truyền miệng trong dân gian. Khi nào có dịp thuận tiện, tôi sẽ chia sẻ, bởi tôi muốn con cháu mình, cũng như thế hệ trẻ, hiểu rõ nguồn gốc Việt.

Ba con gái tôi hiện nay, một người đã lập gia đình và định cư, một người đang du học ở nước ngoài. Tết này, các con sẽ về thăm vợ chồng tôi. Dịp Tết, tôi tham gia cine-tour cùng đoàn phim vài buổi, sau đó sẽ đưa các con về quê.

Tôi muốn giới thiệu với con rể người nước ngoài của mình những giá trị truyền thống Việt. Tôi giải thích cho các con vì sao miền Bắc trưng hoa đào, miền Nam trưng hoa mai mỗi dịp Tết; hướng dẫn cách chăm sóc cây mai để ra hoa đúng dịp. Tôi cũng nói về ý nghĩa của quả dưa hấu hình tròn trên bàn thờ - tượng trưng cho mong ước một năm tròn vẹn, suôn sẻ. Quan niệm “cầu vừa đủ xài” không phải là tư tưởng an phận, mà là biết đủ để được bình an. Ngoài ra, còn nhiều điều hay khác mà tôi chia sẻ tùy hoàn cảnh.

Trung Dân và Tuấn Trần trong một cảnh phim "Báu vật trời cho"

- Anh vừa nhắc đến cine-tour dịp Tết. Xin anh cho biết đó là bộ phim gì và vai diễn của anh ra sao?

- Nghệ sĩ Trung Dân: Trong phim Báu vật trời cho, tôi vào vai ông Vinh – một người thủ cựu đến mức khắc nghiệt. Nhân vật này có điểm tương đồng với các vai Năm Ruộng, Bác Ba Phi trước đây của tôi ở chỗ quyết liệt gìn giữ bản sắc dân tộc.

Ông Vinh từng là ngư dân bám biển, sau đó chuyển sang nghề sản xuất nước mắm gia truyền. Người Việt Nam yêu và “ghiền” nước mắm, đây là một nét văn hóa ẩm thực truyền thống rất ý nghĩa. Ông Vinh muốn giữ gìn giá trị đó và áp đặt tình yêu ấy lên con mình. Nhìn bề ngoài, ông có thể sai, nhưng nghĩ kỹ lại, nếu không có những con người như ông, các giá trị truyền thống sẽ dần nhạt phai và bị lãng quên.

Khi nghề nước mắm cá cơm truyền thống được gìn giữ, ngư dân tiếp tục ra khơi. Hình ảnh ngư dân Việt hiện diện trên vùng biển Việt Nam không chỉ để đánh bắt mà còn để gìn giữ vùng biển quốc gia. Việc ông Vinh quyết liệt giữ nghề nước mắm cũng là cách gián tiếp giữ văn hóa và chủ quyền biển đảo. Tôi rất thích ẩn ý này. Một bộ phim nói về giá trị truyền thống ra mắt dịp Tết mang ý nghĩa giáo dục rất lớn với giới trẻ.

Phim có sự tham gia của các gương mặt trẻ như Tuấn Trần, Phương Anh Đào, Quách Ngọc Ngoan nên tôi tin sẽ thu hút khán giả trẻ. Bên cạnh đó, câu chuyện tình yêu nhiều yếu tố ly kỳ cùng những mảng miếng hài độc đáo cũng là điểm mạnh giúp khán giả cảm thấy thỏa mãn. Tôi hy vọng phim sẽ thành công.

- Có câu “thầy giáo già, con hát trẻ”, cho rằng nghệ sĩ càng lớn tuổi càng dễ “lụt nghề”. Ở tuổi chớm 60, anh vẫn đều đặn tham gia nhiều phim điện ảnh. Anh nghĩ sao về điều này?

- Nghệ sĩ Trung Dân: Cái gì cũng có lý do của nó. Ông bà xưa đúc kết chắc hẳn dựa trên sự quan sát, và câu “con hát trẻ” thường dành cho đào, kép chính. Người nghệ sĩ thực sự giỏi, khi về già có thể không còn phù hợp với vai chính trẻ trung, nhưng họ lại có sự tinh tế trong biểu đạt cảm xúc và thấu hiểu tâm lý nhân vật nhờ trải nghiệm sống. Họ sẽ thăng hoa trong những vai diễn người già mà mình đảm nhiệm. Nghệ sĩ lớn tuổi giống như gừng càng già càng cay.

Nghệ sĩ Trung Dân trong ngày giỗ tổ sân khấu

- Hiện tại, ngoài việc đóng phim, anh còn dành thời gian cho những hoạt động nào khác?

- Nghệ sĩ Trung Dân: Tôi đã giảm diễn kịch sân khấu vì chưa có cơ hội phù hợp. Ngoài đóng phim, tôi đọc sách, vẽ tranh, viết kịch bản và làm vườn. Tôi cảm thấy hài lòng với cuộc sống hiện tại.

- Chúc anh và gia đình luôn hạnh phúc.

Tam Anh (thực hiện)

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/nghe-si-trung-dan-toi-yeu-van-hoa-nam-bo-mot-phan-tu-cam-hung-cua-nha-van-son-nam-245111.html