Nghi lễ xin vía một trong những nghi lễ truyền thống mang đậm nét văn hóa của người Nùng An, nhằm cầu sức khỏe, may mắn và bình an cho gia đình, thường diễn ra dịp đầu năm hoặc khi có người ốm đau.
Chuẩn bị bánh dày dâng cúng trong nghi lễ xin vía của người Nùng An.
Gia chủ tổ chức nghi lễ xin vía sẽ chọn ngày giờ tốt trong tháng, mời thầy Tào, thầy Bụt đến để thực hành các nghi lễ cúng: cúng Táo quân (thần bếp) để xua đuổi điều sai, điều xấu; cúng đón vía của gia chủ về nhà...
Trong nghi lễ xin vía của người Nùng An không thể thiếu 2 cây cầu "khoăn" làm bằng tre và dán giấy đỏ; 1 chiếc thang "khoăn" cũng được làm bằng tre (7 bậc làm vía cho đàn ông và 9 bậc làm vía cho phụ nữ).
Vàng mã và các đồ lễ được các thầy Tào, thầy Bụt sắp lễ trước khi thực hiện các nghi lễ cúng.
Khi thực hiện nghi lễ, thầy cúng thực hiện các nghi thức chính, bao gồm: Nghi thức cúng xin phép tổ tiên: mời tổ tiên chủ nhà về chứng kiến buổi lễ và phù hộ cho con cháu mạnh khỏe, bình an; Nghi thức cầu sức khỏe, cầu bình an: cầu mong cho hồn yên tâm, vui vẻ mà gắn bó lâu dài với thể xác; Sau đó, thầy cúng thực hiện nghi thức cúng cầu mong sức khỏe, bình an cho chủ nhà, đồng thời báo cáo với tổ tiên đã tìm thấy hồn vía bị lạc về đúng với chủ, đã đổ đầy giếng nước, trồng được cây tươi tốt, khỏe mạnh, đã đổ đầy bịch gạo mệnh và làm lễ cấp tiền mã cho thiên binh, thiên tướng, cảm ơn họ vì đã giúp thầy cùng gia đình hoàn thành các nghi lễ xin vía và giải hạn.
Thầy Bụt và thầy Tào thực hiện nghi lễ cúng.
Nghi lễ xin vía của người Nùng An xã Phúc Khánh là tập quán lâu đời, không chỉ mang lại niềm vui cho người cao tuổi, mà còn là bài học đạo đức cho thế hệ trẻ về lòng hiếu thảo đối với ông bà, cha mẹ. Đối với người Nùng An, đây chính là món quà quý giá nhất của con cháu dành cho ông bà, cha mẹ mình, thể hiện sự kính trọng, hiếu nghĩa của họ với các bậc sinh thành.
Nghi lễ cúng xin vía.
Cùng với thời gian, nhiều nghi thức trong nghi lễ xin vía được giản lược cho phù hợp với đời sống hiện đại, song nghi lễ này vẫn được các thế hệ trong gia đình của người Nùng An xã Phúc Khánh tổ chức thường xuyên và trao truyền cho nhau, thể hiện sự tôn trọng, tấm lòng hiếu thảo cũng như sự kính trọng của con cháu đối với ông bà, cha mẹ.
Hiện toàn xã Phúc Khánh có 988/8.510 khẩu dân tộc Nùng, chiếm 11,6% dân số toàn xã, chủ yếu sinh sống ở các bản; Đồng Mòng 1, Đồng Mòng 2. Nghi lễ xin vía nhằm mục đích cầu sức khỏe, sự may mắn, bình an.
Nghi lễ được tổ chức vừa có ý nghĩa trao truyền cho thế hệ mai sau trong mỗi dòng họ, gia đình, còn mang ý nghĩa bảo tồn văn hóa truyền thống của cộng đồng dân tộc Nùng An tại tỉnh Lào Cai.
Thu Dịu