Tại chương trình giao lưu trực tuyến "Bảo hiểm thất nghiệp - hiểu đúng luật, hưởng đủ quyền" do BHXH TP Hà Nội vừa tổ chức, các chuyên gia đã giải đáp loạt thắc mắc liên quan đến chính sách này.
Tư vấn thủ tục hưởng trợ cấp thất nghiệp cho người lao động tại Hà Nội. Ảnh minh họa: HCES
Bà Trần Thị Thu Hà, Phó trưởng phòng chế độ BHXH (BHXH Hà Nội), cho biết theo Luật Việc làm 2025, người lao động chỉ được hưởng trợ cấp thất nghiệp khi chấm dứt hợp đồng đúng quy định pháp luật. Trường hợp đơn phương chấm dứt hợp đồng trái luật – như tự ý nghỉ ngang, không báo trước hoặc không có căn cứ hợp pháp – sẽ không đủ điều kiện hưởng.
"Người lao động nghỉ việc trái luật sẽ không được nhận trợ cấp thất nghiệp. Tuy nhiên, thời gian đã đóng trước đó vẫn được bảo lưu để cộng dồn cho lần tham gia sau"- bà Hà nói.
Trong khi đó, với trường hợp bị sa thải do vi phạm kỷ luật, người lao động vẫn có thể được hưởng trợ cấp thất nghiệp nếu đáp ứng đủ điều kiện. Theo bà Hà, sa thải là quyết định từ phía người sử dụng lao động, không phải hành vi đơn phương chấm dứt hợp đồng trái luật của người lao động.
Để được hưởng trợ cấp, người lao động cần đóng bảo hiểm thất nghiệp từ đủ 12 tháng trở lên trong vòng 24 tháng trước khi mất việc; nộp hồ sơ trong 3 tháng kể từ ngày chấm dứt hợp đồng; và chưa có việc làm sau 10 ngày kể từ khi nộp hồ sơ.
Ngoài ra, một số trường hợp không đủ điều kiện hưởng gồm: chưa đóng đủ thời gian bảo hiểm, nộp hồ sơ quá hạn hoặc đã có việc làm trong thời gian xét duyệt.
Các trường hợp thực hiện nghĩa vụ quân sự, tham gia công an, đi học dài hạn trên 12 tháng hoặc bị đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện cũng không thuộc diện hưởng trợ cấp thất nghiệp.
Ông Nguyễn Công Định, Phó giám đốc BHXH TP Hà Nội, cho biết năm 2026 là năm đầu triển khai Luật Việc làm 2025 với nhiều điểm mới, trong đó mở rộng đối tượng tham gia và cải cách thủ tục hành chính.
Theo đó, người lao động có hợp đồng từ một tháng trở lên hoặc làm việc không trọn thời gian đều thuộc diện tham gia bảo hiểm thất nghiệp. Đáng chú ý, nhờ kết nối với hệ thống định danh điện tử VNeID, người lao động có thể nộp hồ sơ hưởng trợ cấp trực tuyến qua Cổng dịch vụ công quốc gia.
Các chuyên gia khuyến nghị người lao động cần tìm hiểu kỹ quy định trước khi nghỉ việc. Việc chấm dứt hợp đồng đúng luật không chỉ giúp đảm bảo quyền hưởng trợ cấp thất nghiệp mà còn hạn chế rủi ro pháp lý trong quan hệ lao động.
Tư vấn, kết nối việc làm cho người lao động. Ảnh: HCES
Trong 3 tháng đầu năm, Sở Nội vụ Hà Nội đã ra quyết định hưởng bảo hiểm thất nghiệp cho 12.809 người lao động, với tổng số tiền 510 tỉ đồng, tăng 14,3% về số người và 16,3% về số tiền so với cùng kỳ năm trước. Ngoài ra, 212 người được hỗ trợ học nghề với kinh phí 839 triệu đồng.
Các chuyên gia đánh giá, trong bối cảnh thị trường lao động biến động, bảo hiểm thất nghiệp không chỉ là "phao cứu sinh" khi mất việc mà còn giúp người lao động sớm quay lại thị trường thông qua các chính sách hỗ trợ học nghề, giới thiệu việc làm.
Luật Việc làm 2025 cũng bổ sung cơ chế điều chỉnh mức đóng linh hoạt, dựa trên kết dư của quỹ. Chính sách này nhằm giảm chi phí cho doanh nghiệp và người lao động, đồng thời tăng khả năng hỗ trợ khi cần thiết.
D.Thu