Nghị quyết 02-NQ/TW: Mở lối cho những không gian sáng tạo mới của Thủ đô

2 giờ trướcBài gốc

Thực hiện chủ trương này, nhiều di tích trên địa bàn Thủ đô đã và đang có những chuyển biến rõ nét trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị. Không ít di sản đã được “đánh thức”, trở thành những không gian văn hóa sáng tạo độc đáo, hấp dẫn, thu hút đông đảo người dân và du khách.

Khu di sản Hoàng thành Thăng Long trở thành không gian sáng tạo hấp dẫn, thu hút 18.000 lượt du khách trong dịp Tết Bính Ngọ vừa qua. Ảnh: HNM

Biến di sản thành “không gian sáng tạo”

Nghị quyết số 02-NQ/TW đề ra 9 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm nhằm hiện thực hóa mục tiêu phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới. Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, Nghị quyết là bước cập nhật quan trọng về tư duy chiến lược trong bối cảnh đất nước bước sang giai đoạn phát triển mới.

Điểm đáng chú ý là Nghị quyết đặt văn hóa ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, xác định “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo” là giá trị cốt lõi xuyên suốt, vừa là nguồn lực nội sinh, vừa là sức mạnh mềm của Thủ đô. Đây là bước tiến quan trọng trong định hướng phát triển dài hạn.

PGS.TS Bùi Hoài Sơn

PGS.TS Bùi Hoài Sơn cũng phân tích thêm, Nghị quyết cũng chỉ rõ hướng đi rất đáng chú ý, đó là chuyển hóa di sản thành “tài sản sống”, gắn phát triển văn hóa với du lịch, thiết kế, nghệ thuật; hình thành các “mạch sáng tạo”, các cực sáng tạo theo trục “Di sản - Tri thức - Công nghệ”; đồng thời xây dựng sản phẩm và thương hiệu văn hóa Thủ đô mang tầm quốc tế. Đây chính là cách tiếp cận của công nghiệp văn hóa hiện đại.

Khu di sản Hoàng thành Thăng Long được chọn là nơi tổ chức nhiều sự kiện văn hóa, ngoại giao lớn của Hà Nội. Ảnh: HNM

Theo Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, Thủ đô hiện có 6.489 di tích các loại đã được kiểm kê, là địa phương có số lượng di tích lớn nhất cả nước. Tiến sĩ Nguyễn Viết Chức, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Văn hóa Thăng Long cho rằng, với nguồn tài nguyên di sản dồi dào, Hà Nội có nhiều điều kiện thuận lợi để biến di sản thành nguồn lực phát triển. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay là tìm được sự hài hòa giữa bảo tồn và sáng tạo.

Trong thực tế, nhiều năm qua, các di tích tại Hà Nội đã nỗ lực đổi mới trong cách tiếp cận, triển khai các chủ trương của Trung ương và thành phố. Nhiều di sản đã trở thành mô hình sáng tạo hấp dẫn, góp phần xây dựng thương hiệu văn hóa Thủ đô.

Tour đêm "Đêm thiêng liêng" tại di tích Nhà tù Hỏa Lò trở thành điểm sáng nổi bật trong việc sáng tạo và phát huy giá trị di tích. Ảnh: HNM

Nhiều hoạt động trưng bày chuyên đề tại di tích Nhà tù Hỏa Lò cũng được tổ chức với sự đổi mới, sáng tạo mang đến sự hấp dẫn cho khách tham quan. Ảnh: Hoàng Quyên.

Di tích Nhà tù Hỏa Lò là một ví dụ tiêu biểu khi xây dựng thành công tour đêm với loạt chương trình “Đêm thiêng liêng”, khai thác từ năm 2020. Đến nay, chương trình này vẫn là điểm sáng trong khai thác di sản về đêm, thường xuyên “cháy vé”.

Tại Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám, việc ứng dụng công nghệ trong bảo tồn và phát huy giá trị di tích được đẩy mạnh. Các sản phẩm như tour đêm “Tinh hoa đạo học”, số hóa tư liệu, không gian trải nghiệm số… giúp du khách tiếp cận di sản theo cách hiện đại, sinh động.

Khu vực Hồ Văn thuộc di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám trở thành không gian văn hóa sáng tạo cộng đồng mới lạ. Ảnh: Hoàng Quyên.

Nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật đã diễn ra tại Hồ Văn, trở thành điểm hẹn văn hóa hấp dẫn của người dân và du khách. Ảnh: V.M

Ở Khu di sản Hoàng thành Thăng Long, bên cạnh công tác bảo tồn, nghiên cứu phục dựng Điện Kính Thiên, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long – Hà Nội không ngừng đổi mới để nâng cao sức hấp dẫn của điểm đến. Các sản phẩm như tour đêm “Giải mã Hoàng thành Thăng Long”, không gian số “Kinh đô Thăng Long”, khu trải nghiệm học đường… đã tạo nên dấu ấn riêng.

Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long – Hà Nội Nguyễn Thanh Quang cho biết, đơn vị đang duy trì song song hai nhiệm vụ: bảo tồn các hiện vật quý, trong đó có nhiều bảo vật quốc gia, và phát triển các không gian sáng tạo trên nền tảng di sản. Cuối năm 2025, tour “Ký ức cột cờ” được đưa vào khai thác, kết hợp tham quan, trải nghiệm và biểu diễn nghệ thuật, mang đến diện mạo mới cho di sản. Các hầm chiến lược cũng được mở cửa trở lại với hình thức trưng bày kết hợp công nghệ 3D.

Tour "Ký ức cột cờ" được Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long - Hà Nội triển khai vào cuối năm 2025. Ảnh: Hoàng Quyên

Nhờ những nỗ lực đổi mới, Hoàng thành Thăng Long đang dần trở thành không gian văn hóa sáng tạo tiêu biểu của Thủ đô. Dịp Tết Bính Ngọ vừa qua, khu di sản đón khoảng 18.000 lượt khách. Theo ông Nguyễn Thanh Quang, Nghị quyết 02-NQ/TW sẽ là “cú hích” quan trọng để tiếp tục phát huy giá trị di sản, thúc đẩy nghiên cứu khảo cổ và phục dựng Điện Kính Thiên theo đúng nguyên tắc của UNESCO.

“Đòn bẩy” cho công nghiệp văn hóa Thủ đô

Nghị quyết số 02-NQ/TW được xem là dấu mốc quan trọng trong tiến trình phát triển của Hà Nội, mở ra một cấu trúc phát triển mới, trong đó văn hóa giữ vai trò trung tâm. Nghị quyết nêu rõ yêu cầu bảo tồn, tôn tạo, phục dựng và mở rộng không gian các di tích tiêu biểu như Hoàng thành Thăng Long, Cổ Loa, Văn Miếu - Quốc Tử Giám… nhằm phát huy giá trị di sản gắn với phát triển kinh tế - xã hội.

Nghị quyết số 02-NQ/TW được xem là dấu mốc quan trọng trong tiến trình phát triển của Hà Nội. Ảnh: V.M

Theo Chủ tịch Hiệp hội UNESCO thành phố Hà Nội Trương Minh Tiến, Nghị quyết đã tạo ra sự chuyển biến mạnh mẽ về tư duy: văn hóa không chỉ là di sản cần bảo vệ mà còn là nguồn lực phát triển. Đồng thời, Nghị quyết cũng đặt ra bài toán Hà Nội cần mở rộng các không gian sáng tạo từ nguồn lực văn hóa, di sản. Để làm được điều đó, Hà Nội cần coi trọng ứng dụng công nghệ, khuyến khích tài năng trẻ, đổi mới tư duy trong cách thức bảo tồn và phát huy di sản, tiệm cận với xu hướng thế giới.

Hà Nội cần coi trọng ứng dụng công nghệ, khuyến khích tài năng trẻ, đổi mới tư duy trong cách thức bảo tồn và phát huy di sản, tiệm cận với xu hướng thế giới.

Chủ tịch Hiệp hội UNESCO thành phố Hà Nội Trương Minh Tiến

Quán triệt tinh thần các Nghị quyết của Trung ương, đặc biệt là Nghị quyết 02-NQ/TW, Hà Nội đã và đang hình thành các không gian sáng tạo văn hóa, từ đó phát triển những trung tâm công nghiệp văn hóa. Nhiều không gian văn hóa sáng tạo cộng đồng được hình thành, từ các tuyến phố đi bộ cho đến việc mở rộng không gian tại một số di tích.

Tiêu biểu là khu vực Hồ Văn thuộc Di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám được cải tạo, trở thành không gian văn hóa sáng tạo mở từ cuối năm 2025. Đây là nơi diễn ra nhiều hoạt động cộng đồng như không gian văn hóa đọc với gần 1.000 đầu sách, các chương trình biểu diễn nghệ thuật, sự kiện văn hóa lớn của Hà Nội.

Nghị quyết 02-NQ/TW nêu rõ yêu cầu bảo tồn, tôn tạo, phục dựng và mở rộng không gian các di tích tiêu biểu như Hoàng thành Thăng Long, Cổ Loa, Văn Miếu - Quốc Tử Giám… Ảnh: Hoàng Quyên

Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa, khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám Lê Xuân Kiêu cho biết, Nghị quyết 02-NQ/TW mở ra nhiều cơ hội phát triển mới cho di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Thời gian tới, khu vực Hồ Văn sẽ tiếp tục mở rộng hoạt động văn hóa, nghệ thuật theo hướng tôn vinh truyền thống và thúc đẩy sáng tạo. Mục tiêu là xây dựng nơi đây thành trung tâm văn hóa sáng tạo hấp dẫn, kết nối cộng đồng sáng tạo trẻ, ứng dụng công nghệ để tạo ra các trải nghiệm mới cho công chúng.

Trong khi đó, tại Khu di tích Quốc gia đặc biệt Cổ Loa, từ năm 2025 cũng được đầu tư, tôn tạo nhiều hạng mục như đền thờ, đình Ngự Triều Di Quy, am Bà Chúa Mỵ Châu, chùa Bảo Sơn; đồng thời xây dựng mới đền thờ Đức vua Ngô Quyền và quảng trường - công viên di sản.

Trải nghiệm không gian số tại Lễ hội Cổ Loa 2026. Ảnh: HNM

Theo Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội Nguyễn Thanh Quang, Nghị quyết 02 - NQ/TW đang tạo lực đẩy mạnh mẽ trong việc phát huy nguồn lực di sản. Thời gian tới, đơn vị sẽ phối hợp với chính quyền địa phương tiếp tục cải tạo cảnh quan, bảo tồn hệ thống thành đất, hào nước; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quảng bá và xây dựng sản phẩm du lịch.

Có thể thấy, Nghị quyết 02-NQ/TW không chỉ là văn bản chính sách mà còn là định hướng chiến lược cho phát triển di sản trong thời đại số. Khi được triển khai hiệu quả, di sản sẽ không còn “tĩnh” mà trở thành những không gian “sống”, nơi quá khứ và hiện tại giao thoa, truyền thống và sáng tạo cùng song hành. Về lâu dài, việc hình thành các trung tâm sáng tạo từ di sản sẽ góp phần xây dựng hệ sinh thái công nghiệp văn hóa bền vững, đưa Hà Nội trở thành điểm đến hấp dẫn không chỉ về du lịch mà còn về sáng tạo, đổi mới. Đây chính là “đòn bẩy” quan trọng để văn hóa thực sự trở thành động lực phát triển, đúng với tinh thần các nghị quyết lớn của Đảng và Thành phố.

Hoàng Quyên

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/nghi-quyet-02-nq-tw-mo-loi-cho-nhung-khong-gian-sang-tao-moi-cua-thu-do-740893.html