Nghị quyết 21/2026/NQ-CP: Cuộc 'đại phẫu' 298 điều kiện kinh doanh và bước chuyển từ 'tiền kiểm' sang 'hậu kiểm' trong ngành y tế

4 giờ trướcBài gốc

Khi điều kiện kinh doanh trở thành rào cản phát triển

Theo Nghị quyết 21, Chính phủ quyết định cắt giảm 298 điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực y tế, đồng thời đơn giản hóa nhiều thủ tục hành chính và đẩy mạnh phân cấp trong giải quyết thủ tục hành chính. Đây được đánh giá là một trong những đợt cải cách mạnh mẽ nhất của ngành y tế trong nhiều năm trở lại đây, thể hiện quyết tâm xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh thông thoáng hơn nhưng vẫn bảo đảm hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Y tế là lĩnh vực đặc thù, liên quan trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng con người. Chính vì vậy, việc đặt ra các điều kiện đầu tư kinh doanh nhằm bảo đảm chất lượng dịch vụ, an toàn chuyên môn là cần thiết. Tuy nhiên, trong quá trình hoàn thiện hệ thống pháp luật, nhiều quy định đã dần bộc lộ những bất cập, chồng chéo hoặc không còn phù hợp với thực tiễn phát triển của ngành.

Nhiều doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực dược phẩm, thiết bị y tế, dịch vụ khám chữa bệnh, xét nghiệm, tiêm chủng hay đào tạo nhân lực y tế cho rằng họ phải dành không ít thời gian, nguồn lực để đáp ứng các điều kiện kinh doanh và hoàn thiện hồ sơ thủ tục hành chính. Trong một số trường hợp, chi phí tuân thủ thậm chí trở thành gánh nặng đối với hoạt động đầu tư và mở rộng sản xuất, kinh doanh.

Thực tế cho thấy, không phải điều kiện kinh doanh nào cũng tạo ra giá trị quản lý thực chất. Có những quy định được xây dựng trong bối cảnh trước đây nhưng đến nay đã không còn phù hợp với trình độ phát triển của khoa học công nghệ, mô hình quản lý hiện đại hoặc yêu cầu cải cách hành chính.

Nghị quyết 21 được ban hành trong bối cảnh Chính phủ đang đẩy mạnh cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và thúc đẩy chuyển đổi số. Việc rà soát, cắt giảm hàng trăm điều kiện kinh doanh được kỳ vọng sẽ giúp khơi thông nguồn lực xã hội, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các tổ chức, doanh nghiệp tham gia cung cấp dịch vụ y tế.

Những nhóm điều kiện kinh doanh được quan tâm nhất

Điều đáng chú ý là 298 điều kiện kinh doanh được cắt giảm không tập trung ở một lĩnh vực riêng lẻ mà trải rộng trên nhiều lĩnh vực quản lý của ngành y tế.

Trong đó, nhóm điều kiện được cộng đồng doanh nghiệp và các cơ sở y tế đặc biệt quan tâm là lĩnh vực khám bệnh, chữa bệnh. Nhiều điều kiện đầu tư kinh doanh đang được quy định trong các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Khám bệnh, chữa bệnh được rà soát theo hướng đơn giản hóa, giảm bớt những yêu cầu mang tính thủ tục hoặc không còn phù hợp với thực tiễn.

Đối với các bệnh viện tư nhân, phòng khám đa khoa và phòng khám chuyên khoa, đây là nhóm quy định có tác động trực tiếp đến quá trình thành lập, mở rộng quy mô hoạt động và phát triển dịch vụ. Việc cắt giảm các điều kiện không cần thiết được kỳ vọng sẽ giúp các cơ sở y tế giảm chi phí tuân thủ, rút ngắn thời gian chuẩn bị hồ sơ và tạo điều kiện thuận lợi hơn trong quá trình đầu tư.

Một lĩnh vực khác thu hút sự quan tâm của dư luận là hoạt động tiêm chủng. Theo tinh thần của Nghị quyết 21, một số điều kiện kinh doanh liên quan đến dịch vụ tiêm chủng được rà soát, đơn giản hóa nhằm tạo thuận lợi hơn cho các cơ sở cung cấp dịch vụ, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận của người dân đối với các chương trình tiêm chủng.

Đối với hệ thống phòng xét nghiệm, nhiều quy định liên quan đến điều kiện hoạt động, đặc biệt trong lĩnh vực an toàn sinh học, cũng được xem xét theo hướng tinh gọn hơn. Điều này không có nghĩa là giảm các yêu cầu về an toàn chuyên môn mà là thay đổi cách thức quản lý, giảm bớt các thủ tục tiền kiểm không cần thiết để tập trung vào công tác kiểm tra, giám sát trong quá trình hoạt động.

Lĩnh vực đào tạo thực hành khối ngành sức khỏe cũng nằm trong nhóm được hưởng lợi từ đợt cải cách này. Nhiều cơ sở đào tạo, bệnh viện thực hành và đơn vị nghiên cứu kỳ vọng việc cắt giảm các điều kiện kinh doanh sẽ góp phần tháo gỡ những khó khăn trong công tác đào tạo nhân lực y tế, nhất là trong bối cảnh ngành y tế đang thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao ở nhiều chuyên ngành.

Bên cạnh đó, các lĩnh vực liên quan đến tư vấn, xét nghiệm HIV, điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế và một số dịch vụ y tế chuyên ngành khác cũng được rà soát theo hướng đơn giản hóa điều kiện kinh doanh.

Bước chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, khơi thông nguồn lực phát triển y tế

Điểm đáng chú ý nhất của cuộc cải cách lần này không nằm ở con số 298 điều kiện kinh doanh được cắt giảm, mà nằm ở sự thay đổi trong tư duy quản lý.

Trong nhiều năm qua, hoạt động quản lý nhà nước ở một số lĩnh vực vẫn chủ yếu dựa trên cơ chế “tiền kiểm”. Doanh nghiệp muốn tham gia thị trường phải chứng minh đáp ứng đầy đủ các điều kiện trước khi được cấp phép hoạt động. Cách tiếp cận này giúp kiểm soát rủi ro từ sớm nhưng cũng làm phát sinh nhiều thủ tục, kéo dài thời gian gia nhập thị trường và gia tăng chi phí tuân thủ.

Nghị quyết 21 cho thấy xu hướng chuyển dần sang mô hình quản lý hiện đại hơn, trong đó giảm bớt các rào cản gia nhập thị trường, tăng cường ứng dụng công nghệ số, quản lý dựa trên dữ liệu và đẩy mạnh công tác “hậu kiểm”.

Theo đó, cơ quan quản lý nhà nước sẽ tập trung nhiều hơn vào việc giám sát quá trình hoạt động, kiểm tra việc tuân thủ quy định pháp luật và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm thay vì đặt ra quá nhiều điều kiện từ giai đoạn đầu. Đây cũng là xu hướng quản trị đang được nhiều quốc gia áp dụng nhằm tạo môi trường kinh doanh thông thoáng nhưng vẫn bảo đảm chất lượng dịch vụ và an toàn cho người dân.

Trong bối cảnh nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng tăng, việc huy động nguồn lực xã hội tham gia phát triển hệ thống y tế là yêu cầu khách quan. Việc cắt giảm 298 điều kiện kinh doanh được kỳ vọng sẽ tạo môi trường đầu tư thuận lợi hơn cho các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực y tế, thúc đẩy phát triển hệ thống khám chữa bệnh ngoài công lập, khuyến khích đổi mới sáng tạo và đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ.

Quan trọng hơn, đằng sau những con số về thủ tục hay điều kiện kinh doanh là thông điệp về sự thay đổi trong tư duy quản lý nhà nước: từ kiểm soát bằng giấy phép sang quản lý bằng hiệu quả; từ “tiền kiểm” nặng về thủ tục sang “hậu kiểm” dựa trên dữ liệu và trách nhiệm giải trình.

Có thể nói, Nghị quyết 21 không chỉ là một cuộc cải cách hành chính đơn thuần. Đây còn là bước đi quan trọng trong quá trình xây dựng nền quản trị hiện đại, minh bạch và lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Khi những rào cản không cần thiết được tháo gỡ, nguồn lực xã hội được khơi thông, ngành y tế sẽ có thêm động lực để phát triển bền vững, đáp ứng tốt hơn nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao của người dân.

Hồng Quân - Tố Vân

Nguồn Pháp Luật VN : https://baophapluat.vn/nghi-quyet-21-2026-nq-cp-cuoc-dai-phau-298-dieu-kien-kinh-doanh-va-buoc-chuyen-tu-tien-kiem-sang-hau-kiem-trong-nganh-y-te.html