Nghị quyết số 79-NQ/TW - Đổi mới tư duy về vai trò kinh tế nhà nước

3 giờ trướcBài gốc

Đòn bẩy chiến lược chuyển đổi mô hình phát triển sang cấp độ mới

Nghị quyết 79 không đơn thuần là một chính sách điều chỉnh khu vực kinh tế Nhà nước mà thực chất phản ánh một bước chuyển tư duy lớn về vai trò của Nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Khi vận dụng hiệu quả ở cấp địa phương, đặc biệt tại các trung tâm công nghiệp động lực như Bắc Ninh, nghị quyết này có thể trở thành đòn bẩy chiến lược giúp chuyển đổi mô hình phát triển sang cấp độ mới trong chuỗi cung ứng toàn cầu thế hệ mới. Ở đây kinh tế nhà nước không chỉ là nguồn lực và bao hàm cả năng lực quản trị; không chỉ là hiệu suất vốn mà bao hàm cả năng lực “vươn mình”; không chỉ mức độ về tỷ trọng mà bao hàm cả tính lan tỏa đến khu vực tư nhân; không chỉ sản lượng mà cả năng lực đổi mới sáng tạo; không chỉ là “xương sống” của nền kinh tế mà còn là “mạch máu”, hệ “vận động nhanh” trong thời cuộc đổi thay.

Khách hàng đến giao dịch tại Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam chi nhánh Bắc Giang. Ảnh: Thành Nam.

Điểm khác biệt mang tính nền tảng của Nghị quyết 79 là sự chuyển dịch từ tư duy “vai trò của kinh tế nhà nước” sang tư duy “kiến tạo và dẫn dắt phát triển”. Giai đoạn trước, vai trò của khu vực nhà nước thường gắn với chức năng điều tiết vĩ mô, bảo đảm ổn định của thị trường. Tuy nhiên, trong điều kiện cạnh tranh toàn cầu ngày càng nhanh và phức tạp, cách tiếp cận này không còn đủ để tạo ra các động lực tăng trưởng mới. Nghị quyết 79 đặt ra yêu cầu Nhà nước phải chủ động thiết kế thị trường, mở đường cho các ngành kinh tế chiến lược và hình thành các hệ sinh thái phát triển có khả năng lan tỏa dài hạn. Điều này đồng nghĩa với việc Nhà nước không làm thay thị trường mà trở thành kiến trúc sư của sự phát triển.

Đối với Bắc Ninh, sự thay đổi này mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Sau nhiều năm thành công trong thu hút vốn đầu tư nước ngoài và phát triển công nghiệp, tỉnh đang đứng trước yêu cầu chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa trên mở rộng sản xuất sang mô hình dựa trên giá trị gia tăng, đổi mới sáng tạo. Vai trò của kinh tế nhà nước không chỉ dừng ở quản lý đầu tư hay phát triển hạ tầng mà “phải” trở thành lực lượng tổ chức hệ sinh thái công nghiệp và thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp vốn đầu tư nước ngoài với doanh nghiệp nội địa. Sau hợp nhất, tỉnh Bắc Ninh có dư địa về không gian và khả năng phân bổ các ngành, khu kinh tế, khu công nghiệp, nông nghiệp, logistics, dữ liệu… Đây chính là nền tảng để Bắc Ninh thực hiện Nghị quyết 79, trở thành một hình mẫu, bên cạnh hình mẫu về thu hút vốn đầu tư nước ngoài đã từng có.

Bắc Ninh tiến tới trở thành trung tâm điều phối giá trị và đổi mới sáng tạo

Nghị quyết 79 khẳng định mạnh mẽ nguyên tắc vận hành nguồn lực nhà nước theo cơ chế thị trường hiện đại. Tài sản công, vốn nhà nước, đất đai và doanh nghiệp nhà nước không còn được nhìn nhận chủ yếu dưới góc độ quản lý hành chính mà phải được quản trị như các nguồn lực kinh tế có khả năng tạo giá trị và sinh lợi cho xã hội. Đối với Bắc Ninh, cách tiếp cận này mở ra khả năng khai thác hiệu quả hơn các nguồn lực chiến lược và tạo cơ sở để áp dụng các phương thức quản trị hiện đại như đo lường hiệu quả đầu tư công theo tác động phát triển dài hạn. Đầu tư công không chỉ nhằm hoàn thiện hạ tầng mà phải đóng vai trò kích hoạt không gian tăng trưởng mới, bao gồm hạ tầng logistics; hạ tầng số và dữ liệu; xanh- thông minh; nền tảng đổi mới sáng tạo và công nghệ cao.

Nghị quyết 79 xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành trụ cột của kinh tế nhà nước trong giai đoạn mới. Nếu trước đây khu vực Nhà nước thường tập trung vào các ngành hạ tầng truyền thống thì trong kỷ nguyên số, Nhà nước đóng vai trò tiên phong trong xây dựng nền tảng dữ liệu, hạ tầng số, logistics thông minh và các ngành công nghiệp chiến lược. Điều này đặc biệt phù hợp với điều kiện của Bắc Ninh- nơi đang hội tụ hệ sinh thái sản xuất điện tử và công nghệ cao lớn của cả nước. Khi kinh tế nhà nước tham gia với vai trò kiến tạo nền tảng công nghệ và dữ liệu, tỉnh có thể chuyển từ vị thế trung tâm sản xuất sang trung tâm điều phối chuỗi giá trị. Bắc Ninh cần xây dựng Digital Twin (bản sao số) cấp tỉnh, tích hợp dữ liệu kinh tế, đầu tư công, đất đai, doanh nghiệp, lao động, môi trường. Hệ thống này cho phép đo hiệu quả chính sách theo thời gian thực, dự báo rủi ro tăng trưởng, tối ưu phân bổ nguồn lực.

Bên cạnh việc mở rộng quyền tự chủ cho các chủ thể kinh tế nhà nước, Nghị quyết 79 đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về kỷ luật thị trường và chuẩn mực quản trị hiện đại. Đây là cơ sở quan trọng để chuyển sang mô hình quản trị dựa trên dữ liệu, trong đó các quyết định phát triển được theo dõi, đánh giá và điều chỉnh liên tục. Điều này tạo điều kiện để Bắc Ninh hình thành hệ thống quản trị số cấp tỉnh, giúp nâng cao năng lực phản ứng chính sách trước các biến động kinh tế toàn cầu. Nghị quyết 79 xác lập vai trò của kinh tế nhà nước như một cơ chế kích hoạt sự phát triển của khu vực tư nhân. Thay vì cạnh tranh hoặc thay thế doanh nghiệp tư nhân, Nhà nước tập trung đầu tư vào các nền tảng mà khu vực tư nhân khó có khả năng thực hiện trong giai đoạn đầu, như hạ tầng chiến lược, dữ liệu dùng chung, nghiên cứu công nghệ và giảm thiểu rủi ro thị trường.

Vận dụng sáng tạo tinh thần của Nghị quyết này không chỉ giúp Bắc Ninh nâng cao hiệu quả khu vực kinh tế nhà nước mà còn mở ra cơ hội tái định vị vai trò của tỉnh trong bản đồ kinh tế quốc gia. Từ một địa phương thành công trong thu hút đầu tư công nghiệp, Bắc Ninh có thể tiến tới trở thành trung tâm điều phối giá trị công nghiệp và đổi mới sáng tạo của vùng Thủ đô.

TS.Nguyễn Phương Bắc (nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Bắc Ninh)

Nguồn Bắc Ninh : https://baobacninhtv.vn/nghi-quyet-so-79-nq-tw-doi-moi-tu-duy-ve-vai-tro-kinh-te-nha-nuoc-postid439990.bbg