Tập đoàn xuất bản Hachette Book Group - một trong những nhà xuất bản lớn nhất tại Mỹ - đã quyết định rút một cuốn tiểu thuyết kinh dị sắp ra mắt sau khi trên mạng lan truyền nhiều cáo buộc rằng tác giả của cuốn sách, Mia Ballard, đã phụ thuộc rất nhiều vào trí tuệ nhân tạo (AI) để viết tác phẩm.
Tiểu thuyết kinh dị ‘Shy Girl’ bị hủy phát hành vì nghi vấn viết bằng AI
Quyết định này được đưa ra vào thứ 5, chỉ một ngày sau khi tờ The New York Times liên hệ với Hachette và cung cấp các bằng chứng cho thấy cuốn tiểu thuyết có thể được tạo ra bằng AI. Ngay trong chiều cùng ngày, cuốn sách đã bị gỡ khỏi Amazon và website của Hachette.
Hachette cho biết imprint Orbit của họ đã quyết định không phát hành Shy Girl tại Mỹ - nơi cuốn sách dự kiến ra mắt vào mùa xuân năm nay - sau khi tiến hành một cuộc rà soát kỹ lưỡng và kéo dài đối với nội dung văn bản. Công ty cũng sẽ ngừng phát hành cuốn sách tại Anh, nơi tác phẩm được xuất bản vào mùa thu năm ngoái và đã bán được khoảng 1.800 bản in, theo dữ liệu của NielsenIQ BookData.
“Hachette luôn cam kết bảo vệ sự sáng tạo nguyên bản và nghệ thuật kể chuyện,” một người phát ngôn của công ty cho biết. Đại diện này cũng nhấn mạnh rằng Hachette yêu cầu tất cả bản thảo gửi đến phải là tác phẩm gốc của tác giả, đồng thời yêu cầu tác giả phải khai báo nếu có sử dụng AI trong quá trình viết.
Trong email gửi The New York Times vào giữa tuần trước, tác giả Mia Ballard phủ nhận việc sử dụng AI để viết Shy Girl. Cô cho rằng một người quen được thuê chỉnh sửa phiên bản tự xuất bản trước đó của cuốn sách đã sử dụng công cụ AI.
“Tranh cãi này đã thay đổi cuộc đời tôi theo nhiều cách, sức khỏe tinh thần của tôi đang ở mức tồi tệ nhất và danh tiếng của tôi bị hủy hoại vì điều mà cá nhân tôi không hề làm”, Ballard viết, đồng thời cho biết cô không thể giải thích chi tiết quá trình chỉnh sửa vì đang tiến hành các thủ tục pháp lý.
Shy Girl kể câu chuyện về một cô gái trẻ tuyệt vọng bị một người đàn ông quen qua mạng bắt giữ và ép sống như thú cưng của hắn. Cuốn sách ban đầu được tự xuất bản vào tháng 2.2025.
Việc cuốn tiểu thuyết bị hủy phát hành cho thấy những thách thức mà ngành xuất bản đang phải đối mặt khi AI ngày càng được sử dụng rộng rãi, đồng thời các nhà xuất bản truyền thống ngày càng tìm kiếm những tác phẩm nổi bật từ thị trường tự xuất bản - đặc biệt trong các thể loại như kinh dị, giả tưởng hay trinh thám.
Các nhà xuất bản lâu nay vẫn giữ lập trường cứng rắn phản đối văn bản hoặc hình ảnh được tạo hoàn toàn bằng AI và yêu cầu tác giả cam kết rằng tác phẩm của mình là nguyên bản trong hợp đồng xuất bản. Tuy nhiên, rất ít công ty có những chính sách rõ ràng hoặc biện pháp cụ thể để ngăn chặn việc sử dụng AI trong quá trình viết.
“Đây chính là bằng chứng rõ ràng cho điều mà nhiều người trong chúng tôi đã lo ngại từ lâu: chuyện này rồi sẽ xảy ra - và giờ nó đã xảy ra”, Thad McIlroy, một chuyên gia tư vấn trong ngành xuất bản, nhận định về tranh cãi xoay quanh Shy Girl.
Nhiều độc giả và nhà văn vẫn phản đối mạnh mẽ việc sử dụng công nghệ AI để viết sách, xem đó như một hình thức gian lận hoặc thậm chí là "đánh cắp chất xám". Tuy nhiên, văn bản do AI tạo ra không phải lúc nào cũng dễ nhận ra.
Khi mới tự xuất bản, Shy Girl từng nhận được nhiều lời khen và sau đó thu hút hơn 4.900 đánh giá trên Goodreads với điểm trung bình 3,52 sao.
Tuy vậy, khi ngày càng nhiều độc giả bắt đầu nghi ngờ và chỉ ra các đoạn văn có dấu hiệu giống văn bản do AI tạo ra như những ẩn dụ chung chung, khó hiểu và cách diễn đạt lặp lại và điều này khiến làn sóng chỉ trích đã nhanh chóng lan rộng.
Sự việc của Shy Girl được xem là dấu hiệu cho thấy ngành xuất bản vẫn chưa sẵn sàng đối phó với làn sóng AI trong sáng tác.
Số liệu thống kê cho thấy AI đang thay đổi ngành xuất bản với tốc độ rất nhanh. Theo số liệu ngành, năm 2025 có hơn 3,5 triệu cuốn sách tự xuất bản, tăng mạnh so với 2,5 triệu cuốn năm 2024. Trong khi đó các nhà xuất bản truyền thống phát hành khoảng 642.000 đầu sách. Nghiên cứu của Tuhin Chakrabarty cho thấy: gần 20% tiểu thuyết tự xuất bản trên Amazon có lượng nội dung AI đáng kể, tỷ lệ này tăng 41% chỉ trong một năm.
Nhật Hạ (Theo NYT)