Nghịch lý Thông tư 53: Xe bán tải 'cõng' thuế như xe con, chịu phận xe tải?

3 giờ trướcBài gốc

Dưới góc nhìn chính sách, anh Nguyễn Quốc Bình, quản trị viên của diễn đàn OF.FB, một người gắn bó lâu năm với cộng đồng ô tô Việt Nam đã có những phân tích thẳng thắn về sự bất cập trong công tác quản lý dòng phương tiện đặc thù này.

"Thước đo kép" và sự bất định của chính sách

Nhìn lại bức tranh thị trường vài năm qua, anh Bình cho rằng chính sách dành cho xe bán tải tại Việt Nam liên tục thay đổi như một đồ thị hình sin, gây ra không ít hệ lụy cho cả doanh nghiệp lẫn người tiêu dùng.

Anh Nguyễn Quốc Bình - Quản trị viên của diễn đàn OF.FB bên cạnh chiếc Ford Ranger Raptor. Ảnh: NVCC

Từng có thời điểm, bán tải được xem là "đứa con lai" ưu việt, được hưởng mức thuế tiêu thụ đặc biệt và lệ phí trước bạ ưu đãi nhằm khuyến khích tính đa dụng. Thế nhưng, khi thị trường bùng nổ, chính sách lập tức "quay xe".

Bán tải dần bị áp các mức thuế, phí bám sát ô tô con dưới 9 chỗ. Những tưởng khi đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính như một chiếc xe du lịch, người dùng sẽ được hưởng quyền lợi lưu thông tương đương. Nhưng không, Thông tư 53/2024/TT-BGTVT ra đời lại một lần nữa kéo bán tải về đúng "thân phận" của một chiếc xe tải chở hàng.

Sự thiếu nhất quán này tạo ra những cú sốc lớn. Các doanh nghiệp nhập khẩu, phân phối dòng xe bán tải bị việt vị trong kế hoạch kinh doanh, trong khi các gara làm dịch vụ cũng rơi vào thế bị động.

"Đáng nói nhất là người tiêu dùng. Tôi biết nhiều người vừa bỏ ra cả tỷ đồng mua xe bán tải xong đang hối tiếc vì quy định này thay đổi hoàn toàn bản chất phương tiện giao thông của họ. Bỗng chốc họ bị rơi vào cảnh 'tiến thoái lưỡng nan' khi phương tiện bị cấm vào phố giờ cao điểm và bị giới hạn tốc độ gắt gao", vị quản trị viên OF.FB chia sẻ.

Trả lại bản ngã cho phương tiện cá nhân đa dụng

Để có chính sách quản lý đúng đắn, trước hết cần định vị lại chính xác xe bán tải là gì? Đầu tiên và trên hết, đây là một phương tiện cá nhân đa dụng và thực sự hữu dụng

Anh Bình nhấn mạnh: "Xe bán tải không sinh ra để thay thế xe tải hạng nặng trong chuỗi logistics chuyên nghiệp. Thay vào đó, sức kéo và thùng hàng nhỏ phía sau khiến nó trở thành mảnh ghép hoàn hảo cho các hộ kinh doanh cá thể, phục vụ chuyên chở hàng hóa nhẹ, gọn gàng."

Đặc biệt, trong điều kiện hạ tầng giao thông Việt Nam, dòng xe bán tải chứng minh giá trị vượt trội. Tại các đô thị lớn, khoảng sáng gầm cao giúp người dân an tâm vượt qua những cung đường ngập nước mùa mưa.

Tại các tỉnh thành trung du, miền núi, xe bán tải là "con ngựa thồ" không thể thiếu và đáng tín cậy của người nông dân mỗi mùa thu hoạch. Nó cũng là phương tiện lý tưởng cho những chuyến dã ngoại gia đình hay các chiến dịch cứu trợ bão lũ. Bán tải có thể làm xuất sắc mọi vai trò, trừ việc làm một chiếc xe tải chuyên dụng.

Nguy cơ "xóa sổ" một phân khúc năng động

Thực tế áp dụng Thông tư 53/2024/TT-BGTVT cùng những phát ngôn gần đây của Cục CSGT (Bộ Công an) đang tạo ra một bầu không khí lo lắng cho rất nhiều chủ xe bán tải. Anh Bình cho rằng nếu theo áp dụng đúng các quy chuẩn mới, có tới 99% xe bán tải hiện nay thuộc diện bị hạn chế lưu thông và nếu bị xử phạt đúng quy định thì mức phạt không hề nhẹ.

Nếu theo quy định mới, 99% xe bán tải hiện nay sẽ thuộc diện bị hạn chế lưu thông. Ảnh: Ngô Minh

Dù hiện tại trên đường phố, lực lượng CSGT vẫn đang trong giai đoạn quan sát, chưa xử lý gắt gao nhằm tạo bước đệm, nhưng tâm lý người dùng đã rơi vào hoang mang. Mức phạt cho lỗi đi vào đường cấm, giờ cấm là rất nặng, khiến không ai dám liều lĩnh đưa tài sản của mình ra làm "chuột bạch".

Hiện tại, mức thuế tiêu thụ đặc biệt mới áp dụng cho xe bán tải trong năm 2026 vẫn giữ nguyên so với 2025 và chỉ thay đổi từ năm 2027 nên về cơ bản, giá bán của dòng xe bán tải sẽ không có sự xáo trộn trong năm nay. Tuy nhiên, trước những quy định bất lợi như vậy, không một người tiêu dùng nào muốn ném tiền qua cửa sổ cho một sản phẩm bị hạn chế đủ đường. Hệ lụy nhãn tiền là sự lao dốc của thị trường.

Admin diễn đàn OF.FB phân tích, thị trường Việt Nam hiện tại chỉ còn trụ lại khoảng 3-4 thương hiệu ô tô lớn kinh doanh dòng xe này. Nếu nút thắt chính sách không được tháo gỡ, các hãng xe hoàn toàn có thể cân nhắc khai tử phân khúc năng động bậc nhất này, để lại một thị trường thứ cấp toàn xe bán tải cũ kỹ, lỗi thời.

Cần hành lang pháp lý riêng biệt thay vì giải pháp "cắt ngọn"

Thay vì o ép xe bán tải vào chung rổ quản lý với xe tải, cơ quan chức năng cần xây dựng một khung pháp lý riêng biệt đối với dòng xe này, giữ được sự nhất quán và phù hợp với thông lệ quốc tế, đặc biệt là các quốc gia trong khu vực.

Cần có một giải pháp đối với xe bán tải để bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng, giữ chân các nhà đầu tư. Ảnh: Đình Quý

Sự xuất hiện của các dòng ô tô và xe điện giá rẻ đang giúp người dân dễ dàng sở hữu xe hơi hơn, vô hình trung tạo áp lực cực lớn lên hệ thống hạ tầng chưa theo kịp tốc độ phát triển, đặc biệt vào giờ cao điểm. Tuy nhiên, ùn tắc là bài toán của quy hoạch đô thị, Chính phủ và cơ quan chức năng đang nỗ lực cải thiện điều này bằng việc mở rộng đường sá và di dời các cơ sở hạ tầng lõi (trường học, bệnh viện) ra vùng ven.

Anh Bình cho rằng cấm đoán hay hạn chế phương tiện chỉ là giải pháp "cắt ngọn" tình thế. Do đó, nếu bắt buộc phải áp dụng các biện pháp hạn chế lưu thông với xe bán tải, chính sách này chỉ nên được quy định là tạm thời, có thời hạn rõ ràng. Ngoài ra, cơ quan chức năng cũng xem xét là việc này liệu có làm ảnh hưởng môi trường đầu tư hay không khi các thông tư nghị định, tiêu chuẩn chất lượng cứ liên tục có xáo trộn.

Chỉ khi có một quy định cụ thể, rõ ràng và ổn định, đó mới là cách duy nhất để cân bằng giữa bài toán giao thông đô thị và việc bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng, giữ chân các nhà đầu tư trong ngành công nghiệp ô tô.

Hãy để lại bình luận bên dưới hoặc chia sẻ bài viết về Báo VietNamNet theo email: otoxemay@vietnamnet.vn. Các nội dung phù hợp sẽ được đăng tải. Xin cảm ơn!

Ngô Minh

Nguồn VietnamNet : https://vietnamnet.vn/nghich-ly-thong-tu-53-xe-ban-tai-cong-thue-nhu-xe-con-chiu-phan-xe-tai-2499216.html