NHNN vừa ban hành văn bản số 2042/2026 gửi các ngân hàng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài về việc rà soát, đảm bảo tuân thủ quy định pháp luật hiện hành trong cung ứng dịch vụ thanh toán. Động thái này nhằm tăng cường an ninh, an toàn và ngăn chặn tình trạng lợi dụng dịch vụ ngân hàng cho các mục đích bất hợp pháp.
Điểm đáng chú ý trong văn bản này của NHNN là yêu cầu các ngân hàng thương mại kiểm soát chặt chẽ các giao dịch qua Hệ thống bù trừ điện tử.
Theo quy định hiện hành tại Thông tư 40/2024 của NHNN, các lệnh thanh toán có giá trị từ 500 triệu đồng trở lên sẽ không được thực hiện qua hệ thống bù trừ điện tử.
Các giao dịch chuyển khoản trên 500 triệu đồng sẽ không được phép tách nhỏ, vừa giúp ngân hàng đảm bảo minh bạch dòng tiền, vừa giúp khách hàng tránh rủi ro tiềm ẩn. Ảnh:TL
Để đảm bảo quy định này được thực thi một cách nghiêm túc, NHNN yêu cầu các ngân hàng tuyệt đối không được tự ý chia hoặc tách các lệnh thanh toán có giá trị trên 500 triệu đồng của khách hàng thành các lệnh nhỏ hơn (dưới mức quy định) để đưa qua hệ thống bù trừ điện tử với chỉ một lần thực hiện xác nhận giao dịch.
Trước đó, vào ngày 23-3, con số này mới ở mức gần 4.000 tỉ đồng. Như vậy, chỉ sau 3 tuần đã có thêm khoảng 170 tỉ đồng được “chặn lại”, thoát khỏi nguy cơ thất thoát nhờ hệ thống SIMO.
Theo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN), tính đến ngày 12-4, Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận trong hoạt động thanh toán (Hệ thống SIMO) đã có hơn 3,7 triệu lượt khách hàng nhận được cảnh báo, trong đó có hơn 1,2 triệu lượt khách hàng đã tạm dừng hoặc hủy bỏ giao dịch sau khi nhận được cảnh báo, với tổng số tiền giao dịch là gần 4.170 tỉ đồng.
Ngay sau khi nhận được chỉ đạo từ cơ quan điều hành, một số ngân hàng như VPBank, TPBank, Eximbank đã đồng loạt thông báo dừng tính năng tách lệnh tự động nhằm đảm bảo tuân thủ quy định và tăng cường kiểm soát rủi ro trong hệ thống thanh toán.
Việc dừng tự động chia nhỏ lệnh đồng nghĩa với việc các giao dịch chuyển khoản từ 500 triệu đồng trở lên sẽ buộc phải thực hiện qua Hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng (CITAD).
Theo đó, nếu giao dịch chuyển khoản trên 500 triệu được thực hiện trong giờ hành chính, tiền có thể được chuyển đến tài khoản người thụ hưởng sau vài giờ. Còn với các giao dịch vào buổi tối hay cuối tuần hoặc trong dịp nghỉ lễ sẽ được xử lý vào ngày làm việc tiếp theo.
Trong khi đó, các giao dịch chuyển khoản dưới 500 triệu được thực hiện chuyển tiền nhanh 24/7, cho phép xử lý giao dịch tức thời.
Việc cấm chẻ nhỏ giao dịch này không chỉ giúp cơ quan quản lý kiểm soát chặt chẽ dòng tiền lớn, rửa tiền, mà còn giúp làm sạch môi trường thanh toán trực tuyến, hạn chế rủi ro gian lận trước làn sóng tấn công ngày càng tinh vi của tội phạm mạng.
Lãnh đạo một ngân hàng thương mại cho rằng: Việc "làm chậm" giao dịch giá trị lớn, trên 500 triệu đồng ngoài mục tiêu kiểm soát dòng tiền, tăng minh bạch còn hạn chế rủi ro, ngăn các vụ lừa đảo tiền trong tài khoản lớn như đã từng xảy ra thời gian qua. Động thái siết chặt các giao dịch giá trị lớn có ý nghĩa cực kỳ quan trọng trong công tác phòng chống rửa tiền.
Cũng giống như việc áp dụng hóa đơn điện tử trong hoạt động bán lẻ thời gian qua, ban đầu ai cũng thấy bất tiện, nhưng khi đã đi vào quy củ, mọi thứ trở nên minh bạch và rõ ràng.
Tương tự, việc không cho phép lách luật bằng cách chia nhỏ giao dịch sẽ đưa dòng tiền vào tầm kiểm soát chuẩn mực, từ đó hỗ trợ đắc lực cho công tác quản lý thuế và đảm bảo an ninh tài chính quốc gia.
Sự thay đổi nào ban đầu cũng mang lại những bất tiện nhất định, nhưng đó là sự đánh đổi cần thiết để chúng ta xây dựng một môi trường thanh toán lành mạnh, an toàn và minh bạch hơn.
THÙY LINH