Nghiên cứu mới chỉ ra điều bất thường về lượng mưa toàn cầu

một giờ trướcBài gốc

Ảnh minh họa: THX/TTXVN

Thoạt nghe có vẻ mâu thuẫn, nhưng thực tế là lượng mưa đang ngày càng tập trung vào các trận mưa lớn với cường độ mạnh, xen giữa là các khoảng thời gian khô hạn kéo dài hơn. Khi mưa dồn dập trong thời gian ngắn, đất không kịp hấp thụ hết lượng nước.

Đây là công trình đầu tiên chứng minh rằng khi toàn bộ lượng mưa của một năm bị “nén” vào những cơn bão lớn và ẩm ướt hơn, lượng nước thực sự bổ sung cho các tầng chứa nước ngầm và hệ sinh thái lại giảm đi, ngay cả khi tổng lượng mưa tăng lên.

Nguyên nhân là đất chỉ có thể hấp thụ lượng nước nhất định trong một thời điểm. Phần nước không thấm xuống đất sẽ đọng lại trên bề mặt, nơi chúng dễ dàng bốc hơi hơn.

Các nhà nghiên cứu phân tích dữ liệu lượng mưa trên toàn cầu trong giai đoạn 1980-2022 và kết luận rằng lượng mưa hằng năm ngày càng tập trung vào những đợt mưa lớn hơn, bất kể khí hậu địa phương thuộc vùng ẩm ướt hay khô hạn. Kết quả này được công bố trong một nghiên cứu mới đăng ngày 13/5 trên tạp chí khoa học uy tín của Anh Nature.

Ông Justin Mankin, tác giả chính của nghiên cứu và là giáo sư dự bị tại Đại học Dartmouth, cho biết: “Chúng tôi phát hiện rằng điều quan trọng không chỉ là lượng nước mà còn là cách lượng nước đó được phân bổ. Sự tập trung của lượng mưa giống như bắt mặt đất phải uống nước từ một vòi cứu hỏa. Khi mưa dồn dập hơn, số ngày khô hạn liên tiếp cũng tăng lên. Quan trọng hơn, những trận mưa lớn tạo ra các vũng nước trên bề mặt đất và lượng nước này rất dễ bị bốc hơi trở lại vào khí quyển”.

Một cánh đồng ngô bị khô hạn ở ngoại ô Harare, Zimbabwe. Ảnh: THX/TTXVN

Liệu biến đổi khí hậu có phải là nguyên nhân dẫn đến hiện tượng này? Các nhà nghiên cứu cho rằng đây nhiều khả năng là yếu tố đứng sau.

Ông Corey Lesk tại Đại học Dartmouth College, người cũng tham gia nghiên cứu, nhận định: “Chúng tôi chưa kiểm tra cụ thể xem xu hướng lượng mưa tập trung gần đây có phải do biến đổi khí hậu gây ra hay không. Tuy nhiên, những xu hướng này phù hợp với lý thuyết dự báo về hiện tượng Trái Đất ấm lên làm thay đổi sự phân bố lượng mưa theo thời gian”.

Nghiên cứu dự báo lượng mưa trong tương lai sẽ ngày càng tập trung vào những đợt mưa lớn hơn khi nhiệt độ toàn cầu tiếp tục tăng do biến đổi khí hậu. Theo các nhà nghiên cứu, nếu nhiệt độ tăng thêm 3,6 độ C, khoảng 27% dân số thế giới có thể phải đối mặt với tình trạng đất đai khô hạn bất thường.

Ông Mankin nhận định rằng những chu kỳ thất thường giữa các giai đoạn mưa lớn và các đợt hạn hán kéo dài sẽ khiến công tác quản lý nguồn nước công cộng trở nên phức tạp hơn, đặc biệt tại các khu vực khô hạn, nơi việc tích trữ nước có ý nghĩa sống còn.

Theo ông, nghiên cứu này đưa ra một cách tiếp cận mới trong việc đánh giá tài nguyên nước, cho thấy cách thức và thời điểm lượng mưa xuất hiện trong năm quan trọng không kém tổng lượng mưa cả năm.

Ông Mankin nói thêm rằng các nhà khoa học khí hậu dự báo Trái Đất ấm lên sẽ làm gia tăng lượng mưa, nhưng vẫn chưa thể khẳng định chắc chắn liệu điều đó có đồng nghĩa với việc đất đai sẽ nhận được nhiều nước hơn hay không.

Hà Linh/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/khoa-hoc-cong-nghe/nghien-cuu-moi-chi-ra-dieu-bat-thuong-ve-luong-mua-toan-cau-20260514174512551.htm