Nghiên cứu quy mô lớn: 4 yếu tố nguy cơ đứng sau 99% ca đau tim và đột quỵ

3 giờ trướcBài gốc

Gần như tất cả những người mắc bệnh tim mạch và phải trải qua các biến cố tim mạch nghiêm trọng đều đã có ít nhất một trong bốn yếu tố nguy cơ chủ chốt từ trước. Ảnh: The New York Times

Một nghiên cứu quy mô lớn vừa công bố cho thấy, các biến cố tim mạch nghiêm trọng như đau tim và đột quỵ hầu như không xảy ra một cách “đột ngột” hay không có dấu hiệu cảnh báo từ trước. Theo đó, 99% các trường hợp đau tim, đột quỵ và suy tim đều có liên quan đến bốn yếu tố nguy cơ chủ yếu, vốn đã xuất hiện trong thời gian dài trước khi biến cố xảy ra.

Nghiên cứu dựa trên dữ liệu y tế của hơn 9 triệu người trưởng thành tại Hàn Quốc và Mỹ, được xem là một trong những phân tích toàn diện nhất từ trước đến nay về các yếu tố nguy cơ tim mạch.

Bốn yếu tố nguy cơ chiếm vai trò áp đảo

Bốn yếu tố nguy cơ chính được xác định gồm: tăng huyết áp, cholesterol cao, đường huyết cao và hút thuốc lá (hiện tại hoặc trong quá khứ).

• Huyết áp ≥120/80 mm Hg hoặc đang điều trị

• Tổng cholesterol ≥200 mg/dL hoặc đang điều trị

• Đường huyết lúc đói ≥100 mg/dL, đã được chẩn đoán mắc bệnh tiểu đường hoặc đang điều trị

• Tiền sử hoặc hiện tại hút thuốc lá

Khi được xem xét tổng hợp, nhóm yếu tố này xuất hiện trước 99% các biến cố tim mạch trong suốt thời gian theo dõi dài hạn của nghiên cứu. Đáng chú ý, ngay cả ở phụ nữ dưới 60 tuổi - nhóm dân số được coi là có nguy cơ tim mạch thấp nhất - hơn 95% các ca đau tim hoặc đột quỵ vẫn có liên quan đến ít nhất một trong bốn yếu tố này.

Nhận biết các dấu hiệu sắp xảy ra của cơn đau tim có thể cứu sống nhiều người: choáng váng hoặc cảm thấy yếu; đau hàm, cổ hoặc lưng; đau cánh tay hoặc vai; khó thở; đau ngực. Nguồn: Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ

Kết quả này cho thấy, các biến cố tim mạch hiếm khi xảy ra mà không có nền tảng nguy cơ từ trước, trái ngược với quan điểm cho rằng ngày càng có nhiều trường hợp bệnh tim mạch “không rõ nguyên nhân”.

Tăng huyết áp: Yếu tố phổ biến nhất

Trong số các yếu tố nguy cơ, tăng huyết áp nổi lên là yếu tố phổ biến và có mức độ liên quan cao nhất đến các biến cố tim mạch nghiêm trọng.

Tại cả Mỹ và Hàn Quốc, hơn 93% những người từng bị đau tim, đột quỵ hoặc suy tim đều được ghi nhận mắc cao huyết áp trước khi biến cố xảy ra. Điều này củng cố thêm vai trò trung tâm của việc kiểm soát huyết áp trong chiến lược phòng ngừa bệnh tim mạch.

Theo các tác giả, nếu kiểm soát hiệu quả huyết áp và các yếu tố nguy cơ liên quan, khả năng phòng tránh các biến cố tim mạch nguy hiểm trong tương lai sẽ được cải thiện đáng kể.

“Gần như 100% các biến cố đều có yếu tố nguy cơ từ trước”

Phát biểu khi nghiên cứu được công bố, bác sĩ tim mạch Philip Greenland, tác giả chính và là giáo sư tại Đại học Northwestern (Mỹ), nhấn mạnh tính thuyết phục của các phát hiện.

“Chúng tôi cho rằng nghiên cứu đã chứng minh một cách rất rõ ràng rằng việc phơi nhiễm với một hoặc nhiều yếu tố nguy cơ không tối ưu trước khi xảy ra các biến cố tim mạch là gần như 100%”, ông Greenland nhận định.

Kết quả nghiên cứu thách thức những nhận định gần đây cho rằng các biến cố tim mạch “âm thầm” xảy ra ngày càng nhiều ở những người không có yếu tố nguy cơ.

Theo ông, thách thức đặt ra hiện nay không phải là tìm kiếm những nguyên nhân mới, khó xác định, mà là tăng cường kiểm soát các yếu tố nguy cơ có thể điều chỉnh được, vốn đã được chứng minh là có vai trò nhân quả trực tiếp.

“Mục tiêu lúc này là nỗ lực hơn nữa trong việc kiểm soát những yếu tố nguy cơ có thể thay đổi, thay vì đi chệch hướng sang các yếu tố khó điều trị và không mang tính nguyên nhân”, ông Greenland nói.

Tầm quan trong của can thiệp sớm

Trong bài xã luận đăng kèm nghiên cứu trên Journal of the American College of Cardiology (Tạp chí Tim mạch của Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ), bác sĩ tim mạch Neha Pagidipati của Đại học Duke (Mỹ), người không tham gia nghiên cứu, đánh giá cao ý nghĩa thực tiễn của các phát hiện.

Theo bà, kết quả cho thấy tầm quan trọng sống còn của việc can thiệp sớm và quản lý nguy cơ sức khỏe, trước khi các yếu tố này tiến triển thành những biến cố tim mạch nghiêm trọng, thậm chí gây tử vong.

“Chúng ta có thể, và buộc phải làm tốt hơn”, bà Pagidipati viết, nhấn mạnh vai trò của y tế dự phòng và chính sách sức khỏe cộng đồng.

Nghiên cứu một lần nữa khẳng định rằng, phần lớn các ca đau tim và đột quỵ không phải là điều không thể dự đoán hay tránh khỏi. Ngược lại, chúng thường là hệ quả của những yếu tố nguy cơ đã tồn tại trong nhiều năm.

Trong bối cảnh bệnh tim mạch vẫn là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên toàn cầu, các tác giả cho rằng việc kiểm soát huyết áp, cholesterol, đường huyết và hạn chế hút thuốc cần tiếp tục được đặt ở vị trí trung tâm trong các chiến lược phòng ngừa, cả ở cấp độ cá nhân lẫn hệ thống y tế.

Hồng Nhung

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/nghien-cuu-quy-mo-lon-4-yeu-to-nguy-co-dung-sau-99-ca-dau-tim-va-dot-quy-10403784.html