Ca sĩ Ngọc Sơn công khai kết quả xét nghiệm nhanh ma túy. Ảnh: F.B.
Thời gian gần đây, showbiz Việt liên tục rúng động trước thông tin hàng loạt gương mặt có tiếng trong giới nghệ sĩ bị cơ quan chức năng khởi tố, bắt tạm giam vì liên quan đến việc sử dụng và tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy.
Giữa bối cảnh dư luận đổ dồn sự chú ý và xuất hiện nhiều hoài nghi về lối sống của người làm nghệ thuật, ca sĩ Ngọc Sơn bất ngờ công khai kết quả xét nghiệm chất kích thích của bản thân nhằm đập tan các tin đồn thất thiệt.
Đập tan tin đồn bằng kết quả y khoa
Chiều 22/5, giọng ca Tình cha cho biết anh vừa nhận được kết quả xét nghiệm nước tiểu từ Bệnh viện Nhân dân Gia Định (TP.HCM). Để đảm bảo tính minh bạch, nam ca sĩ đã trực tiếp livestream quá trình đến bệnh viện thực hiện quy trình lấy mẫu vào sáng cùng ngày.
"Tấm thân nhỏ bé xin kính chào đại gia đình. Đây là kết quả xét nghiệm chiều ngày 22/5 sau những tin đồn thất thiệt về Ngọc Sơn từ rất nhiều nơi. Đặc biệt sáng 22/5, Ngọc Sơn đã livestream và đi test luôn tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định. Kết quả âm tính với tất cả", ca sĩ Ngọc Sơn chia sẻ công khai với người hâm mộ.
Theo kết quả được công bố, nam danh ca âm tính với toàn bộ các chất kích thích có trong danh mục sàng lọc. Ngọc Sơn nhấn mạnh đây không phải là dạng test nhanh thông thường chỉ có tác dụng trong vài ngày, mà là phương pháp chuyên sâu có khả năng truy vết dấu vết chất cấm từ nhiều tháng trước nếu người đó từng sử dụng.
Kết quả test nước tiểu của nam ca sĩ Ngọc Sơn. Ảnh: F.B.
Nam ca sĩ cho biết thêm, do đặc thù công việc thường xuyên phải tự lái xe di chuyển giữa các tỉnh thành sau mỗi đêm diễn, anh rất nhiều lần được lực lượng CSGT kiểm tra nồng độ cồn ngẫu nhiên trên đường. Kết quả luôn cho thấy anh tuyệt đối không sử dụng rượu bia khi tham gia giao thông.
Bên cạnh Ngọc Sơn, ca sĩ Duy Mạnh cũng gây chú ý lớn khi bất ngờ đăng tải video và hình ảnh tự kiểm tra ma túy bằng que thử nhanh. Trong hình ảnh được đăng tải, que thử hiển thị hai vạch, nghĩa là dấu hiệu âm tính với các chất gây nghiện theo hướng dẫn sử dụng thông thường.
Ca sĩ Duy Mạnh cho biết anh sẽ tiếp tục đến cơ sở y tế để thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu và chính xác hơn, bởi lẽ thực tế que thử nhanh tại nhà chỉ mang tính sàng lọc ban đầu và chưa thể xem là kết quả có giá trị chuyên môn tuyệt đối.
Hiểu đúng về các phương pháp xét nghiệm ma túy
Hành động chủ động đi xét nghiệm của ca sĩ Ngọc Sơn thu hút sự quan tâm lớn của dư luận về mặt y học. Trên thực tế, quy trình và các công nghệ xét nghiệm chất gây nghiện hiện nay được thực hiện như thế nào để đảm bảo tính chuẩn xác?
Theo ThS.BS Đoàn Trúc Quỳnh, khoa Y, Đại học Y Dược TP.HCM, việc xác định một cá nhân có sử dụng chất cấm hay không hiện được triển khai qua nhiều phương pháp khác nhau như xét nghiệm nước tiểu, máu, nước bọt, tóc và mồ hôi. Mỗi kỹ thuật đều sở hữu những ưu điểm, hạn chế và thời gian truy vết riêng biệt, phục vụ cho từng mục đích cụ thể từ tầm soát nhanh cho đến giám định pháp y.
Phương pháp test nhanh nước tiểu có thời gian lưu vết từ 2 đến 10 ngày, sở hữu ưu điểm chi phí rẻ và cho kết quả sau vài phút nhưng có nhược điểm là dễ bị can thiệp mẫu hoặc cho kết quả sai lệch. Xét nghiệm máu chỉ lưu vết từ vài giờ đến vài ngày với ưu điểm đạt độ chính xác cao tại thời điểm lấy mẫu, song nhược điểm là chi phí cao, kỹ thuật phức tạp và thời gian phát hiện ngắn.
Kết quả test nước tiểu âm tính của nam ca sõ Duy Mạnh. Ảnh: F.B.
Xét nghiệm nước bọt có thời gian lưu vết rất ngắn, chủ yếu phản ánh việc vừa sử dụng với ưu điểm dễ lấy mẫu ngoài hiện trường và khó gian lận, nhưng nhược điểm lớn nhất là cửa sổ phát hiện hẹp.
Cuối cùng, xét nghiệm tóc cho khả năng truy vết dài nhất từ nhiều tuần đến nhiều tháng, mang giá trị pháp y cao nhưng gặp hạn chế vì chi phí rất tốn kém, thời gian trả kết quả lâu và khó áp dụng đại trà.
Bác sĩ Quỳnh cho biết phương pháp phổ biến và thông dụng nhất hiện nay là test nhanh mẫu nước tiểu. Lý do là bởi phương pháp này có chi phí thấp, quy trình thực hiện đơn giản và cho ra kết quả nhanh chóng chỉ sau vài phút.
Phương pháp xét nghiệm nước tiểu dựa trên phản ứng miễn dịch giữa kháng nguyên và kháng thể nhằm phát hiện các chất chuyển hóa của ma túy còn tồn dư trong nước tiểu. Kỹ thuật này dễ dàng nhận diện các loại chất cấm phổ biến như heroin, morphine, cần sa, methamphetamine (ma túy đá), ketamine hay thuốc lắc (MDMA).
Tuy nhiên, bác sĩ Quỳnh lưu ý rằng dù có độ nhạy khá cao trong việc tầm soát ban đầu, xét nghiệm nước tiểu lại không đạt được độ chính xác tuyệt đối 100%. Kết quả cuối cùng hoàn toàn có thể bị nhiễu do thời điểm lấy mẫu, lượng nước người đó uống trước khi test, tốc độ chuyển hóa của từng cơ thể hoặc do ảnh hưởng từ một số loại thuốc điều trị bệnh thông thường.
"Một số trường hợp dương tính giả đã được ghi nhận ở những người có sử dụng thuốc chứa codeine, dextromethorphan, diphenhydramine hoặc một số kháng sinh thuộc nhóm quinolon", bác sĩ Quỳnh phân tích.
Ngược lại, hiện tượng âm tính giả cũng có thể xảy ra nếu mẫu nước tiểu bị pha loãng, lấy quá sớm hoặc quá muộn sau khi sử dụng ma túy, hoặc mẫu thử bị can thiệp cố ý bằng hóa chất.
Một điểm đặc biệt trong chuyên môn được bác sĩ Quỳnh nhấn mạnh là đối với các khay test nhanh nước tiểu, bất kỳ vạch test nào xuất hiện (dù là vạch rất mờ) thì kết quả vẫn được tính là âm tính. Ngược lại, chỉ khi vạch test hoàn toàn không xuất hiện thì mẫu thử mới bị xác định là dương tính.
Mặc dù các phương pháp như test tóc có thể lưu vết ma túy lên đến nhiều tháng do chất cấm tích tụ sâu vào nang tóc theo quá trình bài tiết và mọc tóc, nhưng đây lại là kỹ thuật rất đắt đỏ và không phù hợp để áp dụng đại trà.
Do đó, theo bác sĩ Quỳnh, do không có một phương pháp đơn lẻ nào đạt độ chính xác tuyệt đối trong mọi hoàn cảnh, kết quả từ các buổi test nhanh ban đầu chỉ được xem là bước sàng lọc bề nổi.
Trong các trường hợp đặc biệt đòi hỏi tính pháp lý nghiêm ngặt, hoặc phục vụ cho công tác điều tra và phác đồ điều trị chuyên sâu, cơ quan chức năng và các đơn vị y tế bắt buộc phải gửi mẫu thử để kiểm tra lại bằng các hệ thống máy móc tối tân. Hai kỹ thuật hàng đầu hiện nay là sắc ký khí khối phổ (GC/MS) và sắc ký lỏng khối phổ (LC/MS).
Các phương pháp xác nhận chuyên sâu này sở hữu độ đặc hiệu và độ chính xác gần như tuyệt đối, giúp bóc tách và định danh chính xác từng loại ma túy, đồng thời loại bỏ hoàn toàn các rủi ro liên quan đến hiện tượng dương tính giả.
Nguyễn Thuận