Hằng ngày, trong không gian lịch sử của ngôi nhà số 48 Hàng Ngang, phường Hoàn Kiếm (Hà Nội) luôn có nhiều du khách đến tham quan.
Ngôi nhà số 48 Hàng Ngang có vị trí thuận lợi, lại là cơ sở cách mạng từ thời tiền khởi nghĩa nên được Trung ương Đảng chọn làm nơi ở và làm việc của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong những ngày đầu Người từ chiến khu Việt Bắc về Hà Nội (tháng 8/1945). Tại đây, từ ngày 25/8 đến ngày 2/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Ban Thường vụ Trung ương Đảng đã quyết định nhiều chủ trương quan trọng về đối nội, đối ngoại, thể chế và thành phần của Chính phủ lâm thời. Mỗi cuộc họp, mỗi trang tài liệu viết ra từ căn nhà này đều mang theo nhịp đập khẩn trương của một dân tộc đang bước vào kỷ nguyên độc lập, tự do. Đặc biệt, ở căn phòng trên gác 2, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ngồi lặng lẽ viết nên những dòng chữ bất tử của bản Tuyên ngôn Độc lập. Trên chiếc bàn gỗ màu cánh gián, từng con chữ được Người cẩn trọng đặt xuống là kết tinh từ trí tuệ, bản lĩnh và khát vọng cháy bỏng của cả dân tộc sau hàng chục năm đấu tranh. Khi bản thảo hoàn thành và được trình bày trước Thường vụ Trung ương Đảng để thông qua, Bác Hồ đã nói: “Đây là giờ phút sung sướng nhất trong cuộc đời tôi. Tôi đã viết nhiều, nhưng viết Tuyên ngôn Độc lập là lúc lòng tôi sung sướng nhất...”. Đó không chỉ là cảm xúc cá nhân của Người, mà còn là niềm hân hoan chung của hàng triệu người Việt Nam khi đất nước bước sang trang sử mới.
Trước năm 1975, ngôi nhà số 48 Hàng Ngang thuộc sở hữu của gia đình ông Trịnh Văn Bô và bà Hoàng Thị Minh Hồ, một nhà tư sản dân tộc sớm được giác ngộ cách mạng và trở thành đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Sau năm 1975, ngôi nhà đã được gia đình hiến tặng Nhà nước và trở thành di tích lịch sử để du khách tham quan. Năm 1979, ngôi nhà số 48 Hàng Ngang được Bộ Văn hóa Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng di tích quốc gia. Tầng 2 của ngôi nhà được giữ nguyên làm Khu lưu niệm về Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Di tích lịch sử Ngôi nhà số 48 Hàng Ngang, phường Hoàn Kiếm (Hà Nội).
Cựu chiến binh Nguyễn Văn Thành (phường Phố Hiến, tỉnh Hưng Yên) cho biết: Mỗi dịp kỷ niệm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9 hằng năm, tôi lại đến căn nhà này để ôn lại lịch sử hào hùng của dân tộc. Nhìn những tài liệu, hiện vật nơi đây, kỷ niệm trong tôi lại ùa về. Những chiến sĩ may mắn trở về từ chiến tranh như chúng tôi rất tự hào khi đến thăm nơi này”.
Bước thật chậm qua từng bậc cầu thang trong ngôi nhà Bác Hồ từng sống và làm việc, em Trần Khánh Linh đến từ xã Diễn Châu (Nghệ An) xúc động bày tỏ: Đến đây, em và mọi người hiểu hơn về lòng yêu nước, càng thêm biết ơn thế hệ cha anh đã trải qua gian khó để chúng em được sống tự do, độc lập như ngày hôm nay.
Để gìn giữ di tích về Bác mãi đến mai sau cho các thế hệ hiểu được cuộc đời hoạt động của Người, thành phố Hà Nội đã đầu tư, tôn tạo di tích ngôi nhà số 48 Hàng Ngang và khánh thành đúng vào dịp kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9. Bên cạnh gìn giữ di tích, hiện vật về Bác Hồ, không gian lịch sử ngôi nhà số 48 Hàng Ngang còn được ứng dụng công nghệ hiện đại Mapping, công nghệ thực tế ảo VR, công nghệ hologram, có chiều sâu tư liệu và giá trị giáo dục di sản cao. Đây là kết quả của quá trình bảo tồn, nghiên cứu, sáng tạo nghiêm túc, thể hiện cam kết của thành phố Hà Nội trong việc đổi mới cách tiếp cận, nâng tầm công tác phát huy giá trị di sản văn hóa trong bối cảnh chuyển đổi số. Dịp kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9 năm nay, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội tổ chức không gian trưng bày, triển lãm về Di tích ngôi nhà số 48 Hàng Ngang gồm nhiều hiện vật, hình ảnh quý nhằm khơi dậy niềm tự hào dân tộc, truyền cảm hứng để thế hệ hôm nay tiếp bước gìn giữ, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
80 năm trôi qua, giữa nhịp sống hối hả của Thủ đô Hà Nội, ngôi nhà số 48 Hàng Ngang vẫn lặng lẽ gìn giữ những giá trị bất biến. Đây là nơi mà mỗi bức tường, mỗi hiện vật đều là chứng nhân lịch sử, gửi gắm thông điệp trường tồn về giá trị của độc lập, tự do.
Lê Hiếu