Ngồi trên 'núi dầu' lớn nhất thế giới, vì sao Venezuela vẫn thu về ít ỏi?

2 ngày trướcBài gốc

Trong khi dầu mỏ vẫn là “vàng đen” của kinh tế toàn cầu, nguồn thu từ xuất khẩu dầu của Venezuela hiện chỉ bằng một phần rất nhỏ so với các "ông lớn" như Saudi Arabia, Nga hay Mỹ. Nghịch lý này khiến Venezuela trở thành một trong những ví dụ điển hình nhất cho bài toán “giàu tài nguyên nhưng nghèo doanh thu”.

Vành đai Orinoco: Kho dầu khổng lồ nhưng chi phí cao

Theo các thống kê năng lượng quốc tế, Venezuela đang nắm giữ khoảng 303 tỷ thùng dầu đã được xác định, tương đương gần 17% tổng trữ lượng dầu toàn cầu.

Con số này giúp Venezuela đứng đầu thế giới, vượt Saudi Arabia (khoảng 267 tỷ thùng), Iran (hơn 200 tỷ thùng) và Canada (gần 170 tỷ thùng). Để dễ hình dung, trữ lượng dầu của Venezuela lớn hơn 5 lần so với Mỹ, quốc gia chỉ sở hữu khoảng 55 tỷ thùng và đứng thứ 9 toàn cầu.

Một giàn bơm dầu tại cơ sở của Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Venezuela (PDVSA) ở vành đai Orinoco- khu vực có trữ lượng dầu mỏ lớn nhất của Venezuela, thậm chí là một trong những vùng dầu mỏ lớn nhất thế giới. Ảnh: Bloomberg

Tuy nhiên, lợi thế về quy mô trữ lượng không đồng nghĩa với lợi thế kinh tế. Khác với nhiều quốc gia Trung Đông, phần lớn dầu mỏ của Venezuela không phải dầu nhẹ, dễ khai thác và có giá cao trên thị trường quốc tế.

Hơn 85-90% trữ lượng dầu của Venezuela tập trung tại vành đai Orinoco, khu vực rộng khoảng 55.000 km² ở miền đông đất nước này. Đây là nơi chứa dầu siêu nặng- loại dầu có độ đặc cao, nhiều lưu huỳnh, đòi hỏi kỹ thuật khai thác phức tạp và chi phí lớn.

Để đưa dầu Orinoco ra thị trường, các doanh nghiệp phải áp dụng nhiều công đoạn tốn kém như bơm hơi nước, pha trộn với dầu nhẹ hoặc dung môi nhằm giảm độ đặc.

Chính vì vậy, dầu siêu nặng của Venezuela thường bị bán với giá thấp hơn đáng kể so với dầu Brent hay WTI. Nói cách khác, dù sở hữu “núi dầu” nhưng giá trị kinh tế thực tế mà Venezuela thu được từ mỗi thùng dầu lại không cao.

Hạ tầng xuống cấp, điểm nghẽn lớn nhất của ngành dầu

Dữ liệu từ Observatory of Economic Complexity (OEC) cho thấy năm 2023, Venezuela chỉ xuất khẩu khoảng 4,05 tỷ USD dầu thô. Con số này quá nhỏ nếu so với Saudi Arabia (181 tỷ USD), Mỹ (125 tỷ USD) hay Nga (122 tỷ USD).

Ngay cả khi tính thêm các sản phẩm tinh chế như xăng và dầu diesel, tổng doanh thu từ dầu mỏ của Venezuela vẫn thấp hơn rất nhiều so với tiềm năng trữ lượng.

Đến tháng 9/2025, xuất khẩu dầu của nước này vượt mức 900.000 thùng/ngày- cao nhất trong 9 tháng nhưng vẫn kém xa mức trước đây và chưa đủ để tạo đột phá về nguồn thu.

Nguyên nhân cốt lõi nằm ở hệ thống hạ tầng dầu khí đã cũ kỹ và thiếu đầu tư trong thời gian dài. Tập đoàn dầu khí quốc gia PDVSA, đơn vị kiểm soát phần lớn hoạt động khai thác tại vành đai Orinoco, phải đối mặt với tình trạng thiết bị lạc hậu, bảo trì kém và nhiều dự án bị đình trệ.

Bản đồ cho thấy các mỏ dầu trữ lượng lớn nhưng khó khai thác của Venezuela tập trung ở vành đai Orinoco, cùng hệ thống đường ống và nhà máy lọc dầu. Ảnh: Aljazeera

Sản lượng dầu của Venezuela từng đạt đỉnh khoảng 3,5 triệu thùng/ngày vào thập niên 1970, chiếm hơn 7% sản lượng toàn cầu.

Tuy nhiên, sang thập niên 2010, con số này giảm mạnh xuống dưới 2 triệu thùng/ngày và trong những năm gần đây chỉ dao động quanh mức hơn 1 triệu thùng/ngày. Khi hạ tầng không theo kịp, phần lớn trữ lượng dầu vẫn nằm yên trong lòng đất, không thể chuyển hóa thành doanh thu.

Giá xăng rẻ nhất thế giới nhưng là gánh nặng tài chính

Một nghịch lý khác của nền kinh tế dầu mỏ Venezuela nằm ở thị trường nội địa. Quốc gia này hiện có giá xăng rẻ nhất thế giới nhờ chính sách trợ giá kéo dài.

Tính đến tháng 9/2025, giá xăng RON 95 chỉ khoảng 0,04 USD/lít, thấp hơn hàng chục lần so với mức trung bình toàn cầu là 1,29 USD/lít.

Giá nhiên liệu rẻ giúp người dân tiết kiệm chi phí sinh hoạt nhưng lại tạo áp lực lớn lên ngân sách và làm suy giảm nguồn vốn có thể tái đầu tư cho ngành dầu khí.

Trong bối cảnh hạ tầng đã xuống cấp, việc duy trì trợ giá càng khiến ngành năng lượng Venezuela thiếu nguồn lực để phục hồi.

Thực tế Venezuela cho thấy trữ lượng dầu lớn không tự động mang lại thịnh vượng. Để biến “vàng đen” thành dòng tiền ổn định, một quốc gia cần đồng thời có công nghệ phù hợp, vốn đầu tư dài hạn, hạ tầng hiện đại và chuỗi xuất khẩu - tinh chế hiệu quả.

Thiếu những yếu tố này, dầu mỏ dù nhiều đến đâu cũng có thể trở thành tài sản bị mắc kẹt, tồn tại trên giấy tờ nhiều hơn là trong ngân sách.

Theo Aljazeera, France24

Tử Huy

Nguồn VietnamNet : https://vietnamnet.vn/ngoi-tren-nui-dau-lon-nhat-the-gioi-vi-sao-venezuela-van-thu-ve-it-oi-2479083.html