Từ nương ngô, ruộng lúa đến đại công trường giáo dục
Những ngày này, tại khu vực xóm Cốc Cáng, xã Trà Lĩnh không khí thi công diễn ra khẩn trương. Từ sáng sớm đến tối muộn, máy móc, xe vận chuyển vật liệu và công nhân làm việc liên tục để kịp tiến độ. Ít ai nghĩ rằng, khu đất vốn chỉ quen với nương ngô, ruộng lúa và những triền đồi thoai thoải nay lại trở thành nơi triển khai một trong những công trình giáo dục lớn nhất vùng biên Cao Bằng. Những dãy lớp học, khu nội trú, thư viện, nhà đa năng đang dần vươn cao, tạo nên diện mạo mới giữa vùng đất còn nhiều khó khăn.
Công trình Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Trà Lĩnh đang thành hình trên diện tích 5 ha tại xóm Cốc Cáng.
Dự án Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và THCS Trà Lĩnh là một trong 11 trường nội trú liên cấp được tỉnh triển khai tại các xã biên giới trong giai đoạn 2025 - 2026. Công trình có tổng mức đầu tư 210 tỷ đồng, diện tích xây dựng khoảng 10.000 m², gồm các hạng mục: khu lớp học, khu nội trú học sinh, nhà công vụ giáo viên, thư viện, nhà hiệu bộ, nhà ăn, khu sinh hoạt chung, nhà đa năng và sân thể thao.
Hiện nay, dự án đang được triển khai đồng loạt, nhiều hạng mục đạt khối lượng thi công khá cao. Khối lượng thi công tổng thể ước đạt khoảng 35%, tương đương khoảng 50 tỷ đồng giá trị xây lắp. Hạng mục san nền đã hoàn thành khoảng 95%; các tuyến kè đá hộc đạt từ 80 - 100% khối lượng. Các khối lớp học đều hoàn thành phần móng, nhiều hạng mục đang thi công lên tầng 2, tầng 3. Một số khối lớp học đổ mái tầng 3 và chuyển sang giai đoạn xây, trát hoàn thiện. Khu nhà đa năng, khu nội trú học sinh, nhà công vụ giáo viên, nhà hiệu bộ, thư viện đang được triển khai theo đúng kế hoạch. Dù vẫn còn một số khó khăn liên quan đến nguồn cung vật liệu, đường vận chuyển và điều chỉnh thiết kế ở một vài hạng mục phụ trợ, song nhìn chung tiến độ công trình vẫn đang được đảm bảo.
Theo kế hoạch, công trình sẽ hoàn thành vào tháng 8/2026 để đưa vào sử dụng từ năm học 2026 - 2027. Khi hoàn thành, trường có thể đáp ứng nhu cầu học tập, ăn ở và sinh hoạt cho trên 1.000 học sinh, giáo viên và cán bộ quản lý. Trên công trường, hơn 100 công nhân, kỹ sư cùng máy móc, phương tiện thi công được huy động thường xuyên. Liên danh nhà thầu tổ chức nhiều mũi thi công, tranh thủ thời tiết thuận lợi để đẩy nhanh tiến độ.
Anh Hoàng Văn Nhưỡng, Chỉ huy trưởng công trường, Công ty Cổ phần Đầu tư xây dựng ĐKCC cho biết: Khó khăn lớn nhất hiện nay là giá vật liệu xây dựng, xăng dầu tăng cao, trong khi nhiều dự án trường nội trú cùng lúc triển khai nên việc cung ứng bê tông, vật tư có thời điểm bị gián đoạn. Để đảm bảo tiến độ, nhà thầu đã tăng cường nhân lực, tăng ca làm việc cả ngày lẫn đêm, phấn đấu hoàn thành đúng kế hoạch.
Đồng thuận đổi lấy tương lai cho thế hệ sau
Đằng sau tiến độ của công trình là sự đồng thuận rất lớn của người dân địa phương trong công tác giải phóng mặt bằng. Để phục vụ dự án, địa phương đã thu hồi hơn 42.000m² đất của 31 hộ dân. Trong đó, có nhiều diện tích là đất lúa, đất trồng cây lâu năm, đất rừng, cây ăn quả và các công trình phụ trợ. Ngoài kinh phí bồi thường, hỗ trợ, địa phương bố trí tái định cư cho 10 hộ dân bị ảnh hưởng và thực hiện di dời 25 ngôi mộ theo đúng quy định, bảo đảm yếu tố tâm linh và tạo được sự đồng thuận trong nhân dân.
Chủ tịch UBND xã Trà Lĩnh Hoàng Văn Đông cho biết: Ngay từ đầu, địa phương xác định công tác tuyên truyền, vận động là nhiệm vụ quan trọng nhất. Cán bộ xã trực tiếp xuống từng xóm, từng hộ để đối thoại, giải thích cho người dân hiểu rõ lợi ích lâu dài của dự án đối với con em địa phương. Nhờ đó, toàn bộ các hộ bị ảnh hưởng đều đồng thuận, không phát sinh khiếu kiện.
Đơn vị thi công huy động nhân lực, máy móc để đẩy nhanh tiến độ xây dựng Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Trà Lĩnh.
Gia đình chị Lục Thị Lẻn là một trong những hộ trong diện thu hồi đất với hơn 5.000 m đất đồi và 1 ngôi mộ của gia đình phải di dời. Dù chịu ảnh hưởng lớn đến sản xuất và đời sống, gia đình vẫn đồng thuận bàn giao mặt bằng để công trình được triển khai đúng tiến độ. Chị Lẻn chia sẻ: Khi được cán bộ tuyên truyền, giải thích, gia đình hiểu đây là công trình rất ý nghĩa cho con em sau này. Mình mất đi một phần đất sản xuất nhưng đổi lại con cháu có trường học tốt hơn, đi học đỡ vất vả hơn thì gia đình vẫn sẵn sàng ủng hộ.
Để con chữ không còn cách trở
Ở nhiều xóm xa của xã Trà Lĩnh, chuyện học sinh dậy từ 5 giờ sáng để kịp đến trường không còn xa lạ. Từ các xóm, như: Lũng Đẩy, Lũng Sặp, Thang Sặp, Cao Xuyên... đến trung tâm xã, quãng đường có nơi tới hơm 10 km. Có học sinh phải đi bộ một quãng dài từ nhà ra trục đường chính rồi mới tiếp tục đi xe đến trường. Mùa nắng đường bụi, mùa mưa đường lầy lội, nhiều đoạn dốc trơn trượt. Những hôm mưa lớn, nhiều nơi sạt lở, ngập nước, học sinh phải nghỉ học vì không thể đi tiếp.
Em Lý Thị Hà Vy, lớp 8, Trường THCS Quốc Toản cho biết: Những ngày trời mưa, đường rất khó đi, có đoạn dốc trơn trượt, phải xuống xe đi bộ. Em mong sau này có trường nội trú để không phải đi lại vất vả nữa và có thêm thời gian học tập, vui chơi cùng bạn bè.
Bên cạnh đó, không ít trường học trên địa bàn vẫn thiếu phòng chức năng, thư viện, phòng học bộ môn, khu bán trú và khu sinh hoạt cho học sinh. Một số phòng học đã xuống cấp, nhiều điểm trường lẻ còn khó khăn về điện, nước sinh hoạt và cơ sở vật chất. Đó cũng là lý do khiến nhu cầu về một ngôi trường nội trú liên cấp với đầy đủ cơ sở vật chất trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Khi công trình hoàn thành, học sinh ở các xóm xa sẽ có điều kiện học tập, ăn ở tập trung trong môi trường ổn định hơn. Các em không chỉ giảm bớt quãng đường đi lại mà còn có thêm thời gian học bài, tham gia hoạt động ngoại khóa, rèn luyện kỹ năng sống và phát triển toàn diện hơn. Nhà trường cũng sẽ thuận lợi hơn trong việc tổ chức học 2 buổi/ngày, phụ đạo học sinh yếu, bồi dưỡng học sinh khá giỏi, triển khai chương trình giáo dục mới.
Không chỉ tạo điều kiện học tập tốt hơn, trường nội trú liên cấp được kỳ vọng sẽ giúp địa phương tổ chức lại mạng lưới trường lớp, giảm số lượng điểm trường nhỏ lẻ, tiết kiệm nguồn lực đầu tư và nâng cao hiệu quả quản lý giáo dục. Hiện nay, trên địa bàn xã có 10 trường học, trong đó 9 trường thuộc diện địa phương quản lý. Sau khi trường nội trú liên cấp đi vào hoạt động và thực hiện sắp xếp lại các điểm trường, toàn xã dự kiến còn 7 trường. Việc tinh gọn đầu mối không chỉ giúp giảm áp lực về cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên, mà còn tạo điều kiện tập trung nguồn lực đầu tư, nâng cao chất lượng dạy và học.
Chủ tịch UBND xã Trà Lĩnh Hoàng Văn Đông cho biết: Xã kỳ vọng đây sẽ là trung tâm giáo dục trọng điểm của khu vực, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tạo nền tảng phát triển kinh tế - xã hội cho địa phương. Sau khi trường đi vào hoạt động, xã sẽ phối hợp với ngành giáo dục bố trí đội ngũ giáo viên phù hợp, xây dựng môi trường nội trú an toàn, nền nếp, đồng thời, đề xuất thêm các cơ chế hỗ trợ sinh hoạt, học tập để học sinh yên tâm học tập lâu dài.
Rồi đây, trên khu đất từng là nương ngô, ruộng lúa ấy, sẽ vang lên tiếng trống trường, tiếng đọc bài và tiếng cười của học sinh. Và từ “ngôi nhà chung” nơi vùng biên ấy, nhiều ước mơ của những chủ nhân tương lai đất nước sẽ có thêm cơ hội được chắp cánh bay xa.
Lê An - Bế Gia