Ngư dân khai thác IUU: Thiệt hại cho gia đình, hệ lụy cho xã hội

3 giờ trướcBài gốc

Trước thực trạng đó, tỉnh Quảng Trị đang triển khai quyết liệt các biện pháp chống khai thác IUU, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền và hỗ trợ ngư dân chuyển đổi sinh kế theo hướng bền vững, giảm áp lực khai thác trên biển.

Các tàu cá cập cảng bán hải sản đều được giám sát, kiểm tra chặt chẽ về hành trình khai thác

Giữa tháng 11/2025, Tòa án Nhân dân tỉnh Quảng Trị tổ chức xét xử sơ thẩm lưu động vụ án hình sự đối với bị cáo Nguyễn Văn Hành, sinh 1983, trú tại thôn Đông Đức, xã Đông Trạch (huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình cũ) về tội “Cản trở hoạt động của phương tiện điện tử”. Ông Nguyễn Văn Hành bị tuyên phạt 3 năm tù giam.

Xét xử lưu động vụ án vi phạm khai thác IUU tại xã Đông Trạch, tỉnh Quảng Trị

Trước đó, ngày 18/5/2025, ông Nguyễn Văn Hành điều khiển tàu cá QB.92083-TS chở theo 5 thuyền viên ra khơi khai thác hải sản. Trước khi rời cảng Gianh, ông Hành đã cố ý ngắt nguồn 2 thiết bị giám sát hành trình nhằm cản trở việc truyền dữ liệu. Trong 68 giờ 30 phút, tàu cá này hoạt động trái phép và xâm phạm vùng biển Trung Quốc. Tàu bị lực lượng Cảnh sát biển Trung Quốc phát hiện, tạm giữ tại cảng Tam Á và bị phạt 20.000 tệ, toàn bộ ngư cụ và hải sản trên tàu bị tịch thu.

Hành vi của ông Nguyễn Văn Hành không chỉ vi phạm pháp luật nghiêm trọng mà còn ảnh hưởng đến uy tín quốc gia và nỗ lực gỡ “thẻ vàng” IUU của Chính phủ.

Tuyên truyền ngư dân về ý thức chấp hành khai thác thủy sản đúng quy định

Gia đình ông Nguyễn Văn Hành thuộc diện đặc biệt khó khăn, vợ đau ốm thường xuyên, 2 con còn nhỏ. Do thiếu hiểu biết pháp luật và vì mưu sinh, ngư dân này đã đánh đổi tất cả bằng một quyết định sai lầm. Giờ đây, khi phải chấp hành án tù, gánh nặng mưu sinh càng đè nặng lên gia đình vốn đã nghèo khó, để lại bài học đắt giá cho bản thân và xã hội. Hành vi “Cản trở hoạt động của phương tiện điện tử” để khai thác hải sản trái phép đã gây ảnh hưởng đến uy tín quốc gia cũng như nỗ lực gỡ “thẻ vàng” của Chính phủ.

Ông Nguyễn Văn Hành cho biết, ông là trụ cột duy nhất của gia đình, giờ phải chấp hành án phạt tù, gia đình vốn khó khăn giờ càng thêm túng thiếu: “Mình đã sai rồi, nếu như có cơ hội đi biển lại thì sẽ cố gắng chấp hành, đánh bắt trong vùng biển Việt Nam mình, không dám vi phạm vùng nước ngoài nữa. Gặp phải trường hợp này lần đầu, ông bà hay nói chưa bị là chưa biết, giờ bị rồi tôi đã biết, giờ Tòa án tuyên phạt rồi, mình nhận thức được mình sai rồi, rồi ảnh hưởng đến quốc tế và nỗ lực của Việt Nam mình. Bây giờ hối hận cũng đã muộn rồi, gieo khổ thêm cho vợ con nữa”.

Tặng cờ Tổ quốc, phát tờ rơi tuyên truyền chống khai thác IUU

Tuyên chiến với khai thác IUU, tỉnh Quảng Trị đã niêm phong các tàu cá không đủ điều kiện hoạt động và triển khai các biện pháp kiểm soát nghiêm “tàu cá 3 không” nhằm siết chặt kỷ cương nghề cá, chấm dứt nguy cơ vi phạm. Ông Trần Thanh Tâm, Phó Chủ tịch UBND xã Nam Gianh, tỉnh Quảng Trị (thị xã Ba Đồn, tỉnh Quảng Bình cũ) cho biết, xã đã niêm phong, quản lý chặt toàn bộ số tàu này, bố trí vị trí neo đậu giám sát và tuyệt đối không để bất kỳ tàu nào xuất bến trái quy định. Trong chống khai thác IUU, công tác tuyên truyền được xác định là nhiệm vụ trọng tâm để nâng cao nhận thức của ngư dân.

Ông Trần Thanh Tâm cho biết, công tác xử lý tàu cá vi phạm IUU đã chuyển từ “nhắc nhở, vận động” sang thực chất và quyết liệt, không nể nang, khoan nhượng: “Xã chỉ đạo các phòng ban, công an xã làm việc với các thôn, kiểm tra các tàu và đồng thời thực hiện niêm phong tàu không đủ điều kiện hoạt động. Song song với việc kiểm tra xử lý thì địa phương tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, nhắc nhở các chủ tàu, thuyền trưởng về trách nhiệm trong việc chấp hành các quy định liên quan chống khai thác IUU”.

Lực lượng chức năng về cơ sở tuyên truyền đến ngư dân về chống khai thác IUU

Để sớm gỡ Thẻ vàng IUU, phát triển ngành khai thác thủy sản bền vững, tỉnh Quảng Trị cũng thúc đẩy chuyển đổi nghề cho đội ngũ lao động trên các tàu không còn đủ điều kiện hoạt động. Đây đang là hướng đi phù hợp với ngư dân nhiều địa phương, qua đó giảm áp lực khai thác trên biển.

Nuôi trồng là hướng đi hiệu quả để chuyển đổi nghề cho đội ngũ lao động trên các tàu không còn đủ điều kiện hoạt động

Tại xã Nam Cửa Việt (huyện Gio Linh cũ), tỉnh Quảng Trị, chính quyền địa phương hỗ trợ người dân nuôi biển với diện tích nuôi trồng thủy sản hơn 800ha. Đa số người dân đều được định hướng phát triển nuôi trồng theo hướng bền vững đem lại giá trị kinh tế. Nhiều hộ có thu nhập cao, qua đó khẳng định hiệu quả rõ nét của quá trình chuyển đổi sinh kế gắn với phát triển kinh tế biển xanh.

Ông Đặng Huy Bằng, Trưởng phòng Kinh tế, xã Nam Cửa Việt, tỉnh Quảng Trị cho biết, địa phương khuyến khích, tạo điều kiện để những ngư dân có tàu cá không đủ điều kiện hoạt động chuyển đổi nghề, nâng cao đời sống kinh tế: “Xã đã đưa ra nhiều giải pháp như tập trung rà soát quy hoạch vùng nuôi, trước mắt, chú trọng ổn định diện tích nuôi trồng thủy sản đã có; tiếp tục phát triển mô hình nuôi tôm 2 - 3 giai đoạn theo hướng bền vững; khuyến khích xây dựng ao lắng đối với các hồ nuôi cao triều, đảm bảo đủ điều kiện nuôi thâm canh theo hướng bền vững”.

Chủ tàu cá phải chấp hành đầy đủ giấy tờ theo quy định thì tàu cá mới được ra khơi

Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị cũng định hướng, những tàu cá đã xuống cấp, không thể đáp ứng yêu cầu về an toàn, kỹ thuật hoặc không còn nhu cầu khai thác sẽ được hỗ trợ thực hiện thủ tục giải bản, bán tàu hoặc chuyển sang các mô hình sinh kế thay thế.

Nuôi trồng thủy sản, làm dịch vụ hậu cần nghề cá, du lịch cộng đồng, hay xuất khẩu lao động là các hình thức chuyển đổi nghề không chỉ giúp giảm áp lực lên nguồn lợi hải sản, hạn chế tình trạng tàu vi phạm quy định, mà còn tạo điều kiện để người dân ổn định thu nhập, xây dựng nghề cá có trách nhiệm, bền vững theo các yêu cầu của EU và thực tiễn địa phương.

Đi từng tàu cá, đến từng hộ ngư dân để tuyên truyền chống khai thác IUU

Ông Nguyễn Hữu Vinh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị cho biết, Lãnh đạo tỉnh Quảng Trị yêu cầu UBND các xã, phường, đặc khu chịu trách nhiệm trực tiếp và toàn diện việc chống khai thác IUU trên địa bàn; đặc biệt nếu để phát sinh tàu cá “3 không”, tàu cá không đủ điều kiện vẫn hoạt động khai thác: “Sở cũng đôn đốc Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư theo dõi liên tục, quản lý chặt đội tàu của tỉnh. Nhóm tàu cá phải thực hiện các loại giấy phép là trên 4.600 tàu phải làm các giấy tờ có liên quan. Riêng các tàu từ 12m trở lên phải đăng kiểm, tàu 15m trở lên phải có thêm giấy phép an toàn thực phẩm”.

Cơ quan chức năng kiểm tra thiết bị giám sát hành trình trên tàu cá trước khi cho xuất bến

Tỉnh Quảng Trị hiện có hơn 4.600 tàu cá dài từ 6m trở lên đã được đăng ký. Tỷ lệ tàu cá được cấp giấy phép khai thác thủy sản đạt trên 98%, tỷ lệ tàu cá đăng kiểm đạt gần 93%, được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm đạt trên 96% và tỷ lệ lắp thiết bị giám sát hành trình (VMS) trên 98%. Cả tỉnh còn 163 tàu cá không đủ điều kiện hoạt động.

Trong tuần vừa qua, lực lượng chức năng tỉnh Quảng Trị đã xử phạt 5 tàu cá với các lỗi vi phạm thông thường. Phát sinh 1 tàu vượt ranh giới qua vùng biển cho phép khai thác. Lực lượng chức năng cũng đang xác minh, xử lý 2 tàu vô hiệu hóa thiết bị giám sát hành trình.

Thanh Hiếu/VOV-Miền Trung

Nguồn VOV : https://vov.vn/kinh-te/ngu-dan-khai-thac-iuu-thiet-hai-cho-gia-dinh-he-luy-cho-xa-hoi-post1258477.vov