Ngủ nhiều hay ngủ ít đều nguy hiểm: Sự thật y học ít ai ngờ

2 giờ trướcBài gốc

Ngủ quá ít hay ngủ quá nhiều đều không phải là dấu hiệu của một cơ thể khỏe mạnh. Các nghiên cứu y học cho thấy thời lượng giấc ngủ lệch chuẩn có thể làm gia tăng nguy cơ suy tim, đột quỵ và tử vong sớm. Đằng sau thói quen tưởng chừng vô hại ấy là những rối loạn sinh lý âm thầm nhưng nguy hiểm, đang bị không ít người bỏ qua.

Giấc ngủ – một phần ba cuộc đời và sự phản bội từ bên trong

Con người dành tới một phần ba cuộc đời để ngủ. Đây không đơn thuần là thời gian nghỉ ngơi mà là giai đoạn sống còn giúp cơ thể phục hồi cả thể chất lẫn tinh thần. Tuy nhiên, với hàng triệu người, chu kỳ ngày thức – đêm ngủ vốn là quy luật tự nhiên này đang bị đảo lộn bởi các rối loạn giấc ngủ.

Những người ngủ quá ít (dưới 5 giờ) hoặc quá nhiều (trên 9 giờ) đều đối mặt với nguy cơ gia tăng tỷ lệ tử vong - Ảnh: minh họa

TS-BS Trần Đức Sĩ, Trưởng khoa Tim mạch, Bệnh viện Phục hồi chức năng và Điều trị bệnh nghề nghiệp TP.HCM, cảnh báo rằng mất ngủ không chỉ là trạng thái nhất thời mà đã trở thành một bệnh lý mạn tính. Thống kê cho thấy khoảng 25% bệnh nhân mất ngủ đã phải chịu đựng tình trạng này trong hơn một thập kỷ. Đáng lo ngại hơn, những người ngủ quá ít (dưới 5 giờ) hoặc quá nhiều (trên 9 giờ) đều đối mặt với nguy cơ gia tăng tỷ lệ tử vong.

Khi giấc ngủ không còn tròn vẹn, nó kéo theo hàng loạt hệ lụy, từ rối loạn trầm cảm đến sự suy kiệt của các cơ quan nội tạng, trong đó trái tim là cơ quan chịu tổn thương nặng nề nhất.

Trong số các rối loạn giấc ngủ, hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (OSA) được xem là kẻ thù nguy hiểm hàng đầu đối với hệ tim mạch. Đây là tình trạng đường thở bị bít tắc bởi các yếu tố giải phẫu như phì đại amidan, nghẹt mũi, hoặc phổ biến nhất là lớp mỡ tích tụ quanh vùng hầu họng ở người thừa cân, béo phì.

Cơn ác mộng thực sự bắt đầu khi các cơn ngưng thở kéo dài trên 10 giây lặp đi lặp lại suốt đêm. Hệ quả là tình trạng sụt giảm oxy máu nghiêm trọng, kéo theo hàng loạt biến đổi sinh lý nguy hiểm: tăng hoạt động giao cảm, gia tăng áp lực trong lồng ngực và tạo gánh nặng lớn lên các buồng tim. Những biểu hiện như ngáy to không đều, vã mồ hôi ban đêm, hay đột ngột tỉnh giấc vì cảm giác ngộp thở chính là những tín hiệu cầu cứu của cơ thể mà nhiều người vẫn vô tình bỏ qua.

Khi trái tim “kiệt sức” vì thiếu ngủ

Mối liên hệ giữa giấc ngủ và tim mạch tạo thành một vòng xoắn bệnh lý đầy nghiệt ngã. Khoảng một nửa số bệnh nhân mắc các bệnh tim mạch đồng thời cũng đang chung sống với các rối loạn giấc ngủ. Ở chiều ngược lại, ngưng thở khi ngủ chính là “ngòi nổ” dẫn đến nhiều biến cố tim mạch chết người.

Theo TS-BS Trần Đức Sĩ, hội chứng này làm tăng nguy cơ suy tim lên tới 140%. Nghiêm trọng hơn, nguy cơ đột tử do tim có thể tăng từ 300% đến 400%, tùy theo mức độ nặng của tình trạng ngưng thở khi ngủ. Khi nguồn oxy bị gián đoạn liên tục, trái tim buộc phải làm việc gấp bội trong điều kiện khắc nghiệt, dẫn đến các biến chứng như tăng huyết áp, rung nhĩ, bệnh mạch vành và đột quỵ.

“Thậm chí, chỉ cần sự thiếu ổn định trong giấc ngủ – chẳng hạn giờ ngủ và thời lượng ngủ thay đổi thất thường mỗi ngày – cũng đủ làm tăng gấp đôi nguy cơ xảy ra các biến cố tim mạch chỉ trong vòng chưa đầy 5 năm. Một giấc ngủ rối loạn không chỉ gây mệt mỏi tinh thần mà thực sự đang bào mòn tuổi thọ của hệ mạch máu”, ông chia sẻ.

Giải pháp nào để cứu trái tim từ trong giấc ngủ?

Y học hiện đại không đứng ngoài cuộc chiến này. Điều trị ngưng thở khi ngủ bằng máy thở áp lực dương liên tục (CPAP) được xem là “phao cứu sinh”, giúp cải thiện oxy máu, giảm stress oxy hóa và giảm gánh nặng cho tim.

Tuy nhiên, thực tế lâm sàng từ các nghiên cứu lớn như SAVE hay ISAACC cho thấy một sự thật không mấy lạc quan: việc điều trị không hề đơn giản. Nhiều bệnh nhân không thể duy trì sử dụng máy đủ thời gian cần thiết, trung bình chỉ đạt khoảng 2,8–3,3 giờ mỗi đêm. Điều này khiến hiệu quả phòng ngừa biến cố tim mạch đôi khi không đạt được như kỳ vọng về mặt lý thuyết.

Dù vậy, các chuyên gia tim mạch vẫn khuyến cáo bệnh nhân cần kiên trì điều trị. Với những người tuân thủ tốt, CPAP đã chứng minh hiệu quả bảo vệ rõ rệt, đặc biệt trong việc giảm nguy cơ đột quỵ, giảm số ngày nghỉ làm và hạn chế tai nạn giao thông do buồn ngủ ban ngày.

Song song với công nghệ, thay đổi lối sống như kiểm soát cân nặng, trị liệu hành vi, và trong một số trường hợp là can thiệp phẫu thuật nhằm giải phóng đường thở, đóng vai trò không thể tách rời trong phác đồ điều trị đa mô thức.

TS-BS Trần Đức Sĩ nhấn mạnh rằng giấc ngủ không phải là một lựa chọn, mà là nhu cầu sinh tồn. Đừng để những tiếng ngáy hay những đêm trằn trọc trở thành bản án cho trái tim. Nhận diện sớm các dấu hiệu của hội chứng ngưng thở khi ngủ và can thiệp kịp thời không chỉ giúp con người tìm lại những giấc ngủ trọn vẹn, mà quan trọng hơn, đó là cách giữ cho nhịp đập trái tim bền bỉ cùng thời gian.

Hồ Quang

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/ngu-nhieu-hay-ngu-it-deu-nguy-hiem-su-that-y-hoc-it-ai-ngo-245021.html