Ngựa - Biểu tượng phong phú trong tục ngữ Việt Nam

3 giờ trướcBài gốc

So với các động vật, loài ngựa có quá nhiều “dị biệt” không lẫn vào đâu được. Trước tiên, hệ thống tiêu hóa của ngựa ở giữa của loài nhai lại và không nhai lại. Chất enzyme trong ruột có thể làm tiêu hóa những thức ăn cứng và dai như rơm rạ, bo bo, các loại hạt. Ruột của loài ngựa cũng tương đối lớn và dài nên có câu tục ngữ rằng: người đâu mà “thẳng như ruột ngựa” - để chỉ một người trực tính, có gì nói nấy, nghĩ sao nói vậy.

Ngựa là một trong những loài hiền hòa, có tình nghĩa nhất đối với con người.

Con ngựa cũng ngủ ít hơn các loài vật khác và ngựa ngủ đứng thay vì nằm. Nhiều người cho rằng nguyên nhân ngựa có tập tính này bì ngựa ngoài công việc kéo xe kéo cày, công việc chính của ngựa là phương tiện giao thông và hơn hết là... xông pha chiến trận. Bởi vậy ngựa phải sẵn sàng mọi lúc mọi khi, khi nhiệm vụ cần đến. Bên cạnh “ngủ đứng”, ngựa còn có thể vừa ăn vừa làm việc, có thể ăn suốt ngày, vừa kéo xe vừa ăn đúng kiểu “ăn tranh thủ - ngủ khẩn trương” của một người chăm chỉ.

Loài ngựa còn là một loài sống cực kỳ có tình nghĩa đồng lại, dân gian có câu “Một con ngựa đau, cả tàu bỏ cỏ”. Điều này không chỉ được chứng minh trong thực tế mà còn được đem ví von trong đời sống của người Việt Nam ta.

Từ sự yêu quý dành cho loài ngựa, người Việt ta còn đặt ra nhiều biểu tượng về loài ngựa như “Lộc mã” chỉ sự giáu sang, phát đạt, tiền tài, gia sản; “Bạch mã” - chỉ sự may mắn, tốt đẹp được dẫn đi - đồng hành với chủ chứ không được cỡi bởi nó là biểu tượng của sự thăng quan tiến chức.

Ngựa kéo xe vùng Thất Sơn - An Giang.

“Mã đáo thành công” là hình ảnh tám con ngựa chạy nước đại trong đó có một con quay đầu nhìn lại nếu đặt một bức tranh như vậy trên bàn làm việc và hoặc treo trên tường nhà mà phải hướng chạy phải là hướng vào nhà, sẽ đạt được mọi điều cát lợi như làm quan lên chức, buôn bán làm giàu, thi cử đỗ đạt tóm lại vạn sự hanh thông đúng theo ý mã đáo thành công.

Còn câu “Mã thượng đắc thiên hạ” có hàm ý là lấy chiến trận làm nên nghiệp lớn nên quá trình chiến đấu là luôn luôn trên mình ngựa. Do vậy thành ngữ nầy muốn nói chỉ có mỗi một cách đắc thiên hạ là phải cầm thương cỡi ngựa ra mặt trận.

Dựa trên các đặc tính của loài ngựa, cha ông ta còn có những câu như “Ngựa quen đường cũ”, bởi con ngựa có trí nhớ không thua gì loài chó nên đi qua những chặng đường dù xa ngàn dặm vẫn có thể trở về nhà. Nhiều câu chuyện, chủ tướng tử thương trong chiến trận, ngựa tự động mang xác chủ về nhà cho người thân. Ngựa còn là chiến hữu trung thành và đáng tin cậy nhất của các vị danh tướng, trong lịch sử có hàng trăm câu chuyện về những danh mã gắn liền với danh tướng như ngựa Đích Lư của Lưu Bị, ngựa Song vĩ hồng của Thái úy Lý Thường Kiệt… Chính vì vậy, mỗi một danh tướng đều mong rằng không “chết già trong nhà ấm mà được chiến mã bọc thây”.

Có thể thấy rằng, trong dân gian loài ngựa đã trở thành một biểu tượng vừa gần gũi vừa có sức biểu cảm phong phú khiến đời sống tình cảm của người Việt được thi vị hơn, đẹp hơn.

Bùi Công

Nguồn PetroTimes : https://petrotimes.vn/ngua-bieu-tuong-phong-phu-trong-tuc-ngu-viet-nam-737846.html