Ngựa trong văn hóa phương Đông và hình tượng 'mã đáo thành công'

2 giờ trướcBài gốc

Trong kho tàng biểu tượng phương Đông, hiếm có hình tượng nào vừa giàu tính lịch sử, vừa bền bỉ trong đời sống tinh thần như Ngựa. Từ chiến trường xưa đến không gian văn hóa dân gian, Ngựa luôn gắn với những chuyến đi, với công danh và kết quả của sự dấn thân. Chính nền tảng ấy đã tạo nên sức sống lâu dài cho hình ảnh và lời chúc quen thuộc: “mã đáo thành công”.

Ngựa được khắc họa với dáng phi mạnh mẽ, tượng trưng cho tinh thần vận động, ý chí tiến lên và khát vọng chinh phục hành trình dài của con người.

Ngựa và triết lý vận động của phương Đông

Phương Đông nhìn thế giới như một chỉnh thể luôn vận động. Trong hệ thống 12 địa chi, Ngựa (Ngọ) gắn với giờ Ngọ – thời điểm dương khí đạt đỉnh, tượng trưng cho năng lượng mạnh mẽ và sự bứt phá. Nếu trâu biểu trưng cho sự bền bỉ, ổn định, thì Ngựa đại diện cho chuyển động, cho hành trình vượt khỏi những giới hạn quen thuộc.

Bởi vậy, trong tư duy truyền thống, Ngựa gắn với con đường lập nghiệp. Người đi xa, người gánh vác việc lớn thường được ví như cưỡi ngựa ra trận, chấp nhận thử thách để tìm kiếm thành tựu. Ngựa không đứng yên và con người muốn thành công cũng không thể đứng yên.

“Mã đáo thành công”: dấu ấn từ lịch sử đến dân gian

Cụm từ “mã đáo thành công” bắt nguồn từ bối cảnh quân sự phong kiến, khi kỵ binh đóng vai trò quyết định trong nhiều trận chiến. Ngựa trở về sau chiến trận là dấu hiệu của thắng lợi, của việc hoàn thành sứ mệnh và giữ được sinh mệnh. Từ ý nghĩa thực tiễn ấy, hình ảnh ngựa quay về dần trở thành biểu trưng cho thành công trọn vẹn.

Hình ảnh ngựa quay về mang ý nghĩa hoàn thành hành trình, biểu trưng cho thành công, thắng lợi và sự hanh thông trong công danh, sự nghiệp.

Khi đi vào đời sống dân gian, “mã đáo thành công” được dùng như lời chúc dành cho người lên đường làm ăn, thi cử, nhậm chức, khởi nghiệp. Lời chúc không chỉ gửi gắm mong muốn kết quả tốt đẹp, mà còn thừa nhận giá trị của cả quá trình đi – của những nỗ lực, gian nan mà người được chúc phải trải qua.

Ngựa trong nghệ thuật chúc tụng và không gian văn hóa

Trong mỹ thuật phương Đông, hình ảnh ngựa thường xuất hiện với dáng phi nước đại, bờm tung gió, vó chạm đất đầy sinh lực. Những bức tranh ngựa, đặc biệt là tranh bát mã, được treo nhiều trong dịp năm mới hoặc khi bắt đầu công việc quan trọng. Ngựa ở đây không chỉ mang ý nghĩa phong thủy, mà còn là biểu tượng tinh thần: tiến lên, không chùn bước.

Việc treo tranh “mã đáo thành công” cũng phản ánh một quan niệm sâu xa của văn hóa phương Đông: thành đạt là kết quả của hành trình, chứ không phải món quà ngẫu nhiên. Ngựa càng phi nhanh, càng đòi hỏi sức bền và sự điều khiển vững vàng – giống như con người trên con đường sự nghiệp.

Hình ảnh Ngựa xuất hiện phổ biến trong hội họa và mỹ thuật với dáng vẻ mạnh mẽ, phóng khoáng, thể hiện sức sống và ý chí tự do.

Trong mỹ thuật, Ngựa không chỉ là hình ảnh tả thực mà còn là phương tiện biểu đạt cảm xúc, chuyển động và nhịp điệu của không gian.

Ý nghĩa bền vững trong đời sống hiện đại

Dù vai trò thực tiễn của Ngựa đã lùi vào quá khứ, giá trị biểu trưng của nó vẫn còn nguyên sức sống. Trong xã hội hiện đại, khi con người liên tục đối mặt với những lựa chọn mới và áp lực cạnh tranh, hình ảnh Ngựa trở thành lời nhắc về tinh thần dấn thân và ý chí tiến về phía trước.

Hình ảnh Ngựa xuất hiện phổ biến trên tranh treo, phù điêu, đồ mỹ nghệ, mang ý nghĩa cát tường, hanh thông và thành đạt.

“Mã đáo thành công” vì thế không chỉ là một câu chúc đầu năm, mà là thông điệp văn hóa xuyên thời gian. Đó là niềm tin rằng mọi thành tựu đều bắt đầu từ một chuyến đi, và chỉ những ai dám lên đường, dám vượt qua thử thách, mới có ngày trở về trong thành quả.

Hải Hà/VOV.VN

Nguồn VOV : https://vov.vn/van-hoa/ngua-trong-van-hoa-phuong-dong-va-hinh-tuong-ma-dao-thanh-cong-post1261875.vov