Ngựa và Long Mã trong văn hóa cung đình thời Nguyễn

2 giờ trướcBài gốc

Đây là hoạt động mở đầu chuỗi sự kiện chào đón Xuân Bính Ngọ 2026 tại Di sản Huế, góp phần làm phong phú đời sống văn hóa tinh thần của người dân và du khách trong những ngày đầu năm mới.

Triển lãm nhằm giới thiệu, tôn vinh hình tượng Ngựa và Long Mã - những biểu tượng giữ vị trí đặc biệt trong đời sống văn hóa, tư tưởng, nghi lễ và nghệ thuật cung đình triều Nguyễn.

Trong văn hóa phương Đông, Long Mã được xem là sự kết hợp linh thiêng giữa rồng, lân và ngựa, gắn với truyền thuyết xuất hiện trên sông Hoàng Hà dưới thời Phục Hy, mang theo Hà đồ (Tiên thiên Bát quái). Trong ảnh là hình tượng Long Mã được khảm trai trên hiện vật đầu hồ bằng gỗ, chế tác dười triều Nguyễn.

Trong Phật giáo, Long Mã còn được tôn vinh là linh vật cõng Luật Tạng, biểu trưng cho sự giác ngộ và trí tuệ. Với ý nghĩa là linh vật báo hiệu điềm lành, tượng trưng cho sự thông thái, trường thọ và thịnh vượng, hình tượng Long Mã xuất hiện phổ biến trong kiến trúc, mỹ thuật cung đình và dân gian.

Triển lãm lần này, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế đã giới thiệu nhiều hiện vật có hình tượng Ngựa và Long Mã thời triều Nguyễn. Có thể kể đến là những bức tranh gương thời Thiệu Trị.

Hay hình tượng Long Mã trên các hiện vật đồ gồm men rạn, các hộp gỗ, trên các đồ dùng bằng bạc, bằng kim loại… Những nét chạm Long Mã và hình tượng Ngựa trên đồ kim sắc làm nổi bật giá trị nghệ thuật chế tác mỹ nghệ truyền thống của Việt Nam.

Tại Huế, hình tượng Long Mã còn thường được thể hiện trên các bức bình phong, đồng thời trở thành biểu tượng nhận diện của Festival Huế kể từ kỳ lễ hội đầu tiên năm 2000 đến nay. Trong ảnh, hình tượng Long Mã trên các hiện vật bằng gốm thế kỷ XIX - XX

Hình tượng Long Mã được chạm khắc tinh xảo trên tay cầm của thanh kiếm bằng bạc, được chế tác dưới triều Nguyễn.

Bên cạnh đó, ngựa - con giáp thứ bảy trong 12 con giáp, là biểu tượng của sức mạnh, sự bền bỉ và trung thành. Dưới triều Nguyễn, ngựa giữ vai trò quan trọng trong quân sự, vận chuyển và nghi lễ. Trong ảnh là hình tượng Long Mã trên các hộp gỗ đựng mũ quan lại.

Năm 1826, vua Minh Mạng cho thành lập Viện Thượng Tứ để quản lý, huấn luyện các hạng ngựa phục vụ triều đình, thể hiện sự quản lý chặt chẽ và quy củ của nhà nước phong kiến. Hình ảnh con ngựa cũng được chạm nổi trên Anh đỉnh, Huyền đỉnh của bộ Bảo vật quốc gia Cửu đỉnh - đang được đặt tại Thế Miếu.

Thông qua hệ thống hiện vật, tư liệu và hình ảnh trưng bày, triển lãm mang đến cho công chúng cái nhìn toàn diện, sinh động về vai trò của ngựa trong đời sống cung đình, đồng thời khắc họa hình tượng Long Mã như biểu trưng cho khát vọng hưng thịnh của quốc gia dưới triều Nguyễn.

SƠN THÙY

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/van-hoa/ngua-va-long-ma-trong-van-hoa-cung-dinh-thoi-nguyen-202875.html