Tổ chức Y tế thế giới (WHO) World Health Organization thông tin, nhiệt độ môi trường cao là một trong những yếu tố nguy cơ làm gia tăng tỷ lệ nhập viện và tử vong ở nhóm dân số này.
Thời tiết nắng nóng là yếu tố nguy cơ quan trọng ảnh hưởng đến sức khỏe người cao tuổi. Ảnh minh họa
BS CKI. Nguyễn Trần Như Thủy - Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM (Cơ sở 3) cho biết, ở người cao tuổi, khả năng điều hòa thân nhiệt đã suy giảm, cảm giác khát kém, dự trữ nước trong cơ thể giảm, đồng thời thường có nhiều bệnh lý mạn tính đi kèm. Do đó, khi tiếp xúc với môi trường nóng bức, cơ thể dễ rơi vào tình trạng mất nước, rối loạn điện giải và suy giảm chức năng các cơ quan.
Theo Y học cổ truyền, mùa nóng thuộc phạm vi “thử nhiệt”, thường kèm “táo”, dễ gây hao tổn tân dịch và khí huyết. Những yếu tố này đặc biệt ảnh hưởng đến người cao tuổi vốn có thể trạng hư nhược, làm tăng nguy cơ phát sinh hoặc làm nặng các bệnh lý sẵn có.
Trong đó, nguyên nhân và biểu hiện thường gặp bao gồm:
Nhóm bệnh tim mạch
Nhiệt độ cao làm tăng tiết mồ hôi, dẫn đến mất nước và giảm thể tích tuần hoàn. Cơ thể đáp ứng bằng cách tăng nhịp tim và giãn mạch ngoại vi, từ đó làm tăng gánh nặng cho hệ tim mạch.
Biểu hiện như mệt mỏi, chóng mặt, hoa mắt, hồi hộp, tim đập nhanh, hạ huyết áp tư thế, ngất. Trường hợp nặng có thể dẫn đến kiệt sức do nóng (heat exhaustion) hoặc sốc nhiệt (heat stroke) – một tình trạng cấp cứu y khoa.
Theo Centers for Disease Control and Prevention, sốc nhiệt có thể gây tổn thương đa cơ quan nếu không được xử trí kịp thời.
Nhóm bệnh cơ xương khớp
Sự thay đổi nhiệt độ môi trường (nóng – lạnh đột ngột do sử dụng điều hòa, nước lạnh) cùng với rối loạn giấc ngủ có thể làm tăng triệu chứng đau ở người cao tuổi.
Biểu hiện như đau nhức khớp tái phát, cứng khớp buổi sáng, hạn chế vận động, mất nước cũng có thể làm giảm độ bôi trơn sinh lý của khớp, góp phần làm triệu chứng nặng hơn.
Bệnh lý tiêu hóa
Nhiệt độ cao thúc đẩy sự phát triển của vi khuẩn trong thực phẩm, làm tăng nguy cơ ngộ độc và nhiễm khuẩn đường tiêu hóa.
Biểu hiện như chán ăn, ăn không ngon, đầy bụng, khó tiêu, tiêu chảy hoặc táo bón. Với dấu hiệu mất nước là khô môi, tiểu ít, nước tiểu sậm màu
Bệnh ngoài da
Tăng tiết mồ hôi và mất nước làm suy giảm hàng rào bảo vệ da.
Biểu hiện: da khô, ngứa, viêm da, rôm sảy
Nguy cơ nhiễm trùng da khi có trầy xước
Để phòng tránh bệnh mùa nóng, bác sĩ lưu ý người cao tuổi cần tránh ra ngoài vào thời điểm nắng gắt (10h–16h); sử dụng trang phục thoáng mát, đội nón rộng vành. Tắm bằng nước mát, tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột; giữ nhà cửa thông thoáng, có thể sử dụng quạt hoặc điều hòa hợp lý.
Bên cạnh đó, người cao tuổi nên uống nước đều đặn ngay cả khi không có cảm giác khát. Uống đủ 1.5 – 2 lít nước/ngày (tùy thể trạng); bổ sung nước trái cây, canh, nước điện giải nhẹ và hạn chế rượu bia và đồ uống chứa caffeine.
Ngoài ra, cần ăn chín, uống sôi; tăng cường rau xanh, trái cây giàu vitamin; tránh thực phẩm ôi thiu, bảo quản không đảm bảo và hạn chế thức ăn nhiều dầu mỡ, khó tiêu.
Duy trì vận động nhẹ nhàng (đi bộ, dưỡng sinh, thái cực quyền); xoa bóp, thư giãn cơ giúp tăng tuần hoàn, tránh ngồi lâu trong môi trường lạnh sâu. Cùng với đó, người cao tuổi cần kiểm tra huyết áp, đường huyết định kỳ, tuân thủ điều trị bệnh mạn tính và đến cơ sở y tế khi có dấu hiệu bất thường như mệt lả, chóng mặt, lú lẫn
Bác sĩ khuyến cáo, thời tiết nắng nóng là yếu tố nguy cơ quan trọng ảnh hưởng đến sức khỏe người cao tuổi. Việc chủ động phòng ngừa thông qua điều chỉnh lối sống, dinh dưỡng hợp lý, theo dõi sức khỏe một cách phù hợp có thể giúp giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh và biến chứng.
Xuân Quý