Người cao tuổi đối mặt 'sát thủ kép': 'Tấm khiên' bị bỏ quên

2 giờ trướcBài gốc

Vòng xoáy từ lão hóa miễn dịch và bệnh mạn tính

Cơ thể con người khi bước vào tuổi già sẽ trải qua quá trình suy giảm chức năng miễn dịch, hay còn gọi là lão hóa miễn dịch. Đây là yếu tố cốt lõi khiến người cao tuổi trở nên dễ bị tấn công bởi các tác nhân gây bệnh từ môi trường. Khi hàng rào bảo vệ tự nhiên suy yếu, chỉ một tác động nhỏ từ virus hoặc vi khuẩn cũng có thể gây ra hậu quả lớn.

Người cao tuổi đối mặt "sát thủ kép" - Ảnh minh họa

Điều đáng nói là phần lớn người cao tuổi tại Việt Nam không chỉ đối mặt với sự suy giảm miễn dịch mà còn mang trong mình một hoặc nhiều bệnh mạn tính như tim mạch, đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Những bệnh lý này âm thầm bào mòn thể trạng, làm giảm khả năng chống chịu của cơ thể.

Sự kết hợp giữa hai yếu tố này tạo nên một vòng xoáy nguy hiểm. Khi mắc bệnh truyền nhiễm như cúm, viêm phổi hay zona, người cao tuổi có bệnh nền không chỉ bị bệnh nặng hơn mà còn có nguy cơ làm bệnh mạn tính trở nên trầm trọng. Một đợt nhiễm trùng cấp tính có thể phá vỡ sự ổn định đã được duy trì trong thời gian dài, kéo theo chuỗi biến chứng khó kiểm soát.

Đây chính là lý do các chuyên gia gọi sự kết hợp này là “sát thủ kép", không ồn ào nhưng có khả năng gây hậu quả nghiêm trọng trong thời gian ngắn.

Khi “tấm khiên” bị bỏ quên

Trong khi nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm hoàn toàn có thể phòng ngừa bằng vắc xin, thực tế cho thấy tỷ lệ tiêm chủng ở người lớn tại Việt Nam vẫn còn thấp, đặc biệt ở nhóm người cao tuổi có bệnh nền.

Theo ThS-BS Lê Hồng Nga- Phó giám đốc Trung tâm kiểm soát bệnh tật TP.HCM - tiêm chủng không chỉ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh mà còn có ý nghĩa quan trọng trong việc hạn chế biến chứng và tử vong. Tuy nhiên, điều đáng tiếc là tiêm chủng vẫn chưa được tích hợp như một phần bắt buộc trong quản lý bệnh mạn tính.

“Nhiều bệnh nhân đến khám định kỳ để kiểm soát bệnh nền, nhưng lại không được tư vấn về tiêm chủng. Đây là một khoảng trống rất lớn trong chăm sóc sức khỏe,” bà Nga nhận định.

Thực tế này khiến hàng triệu người cao tuổi đang sống trong tình trạng thiếu lớp bảo vệ quan trọng. Khi “tấm khiên” vắc xin không được sử dụng, nguy cơ từ “sát thủ kép” càng trở nên rõ rệt.

Trong những năm gần đây, y học thế giới đã đạt được nhiều tiến bộ trong việc phát triển vắc xin dành cho người lớn tuổi. Các loại vắc xin thế hệ mới được thiết kế để phù hợp hơn với hệ miễn dịch đã suy giảm, thông qua việc tăng hàm lượng kháng nguyên hoặc sử dụng các chất bổ trợ nhằm kích thích đáp ứng miễn dịch mạnh hơn.

Những cải tiến này giúp nâng cao hiệu quả phòng bệnh, giảm nguy cơ nhập viện và hạn chế các biến chứng nguy hiểm. Đối với người cao tuổi có bệnh nền, đây là một giải pháp quan trọng giúp duy trì chất lượng sống và kéo dài tuổi thọ.

Không chỉ mang lại lợi ích cho cá nhân người bệnh, tiêm chủng còn góp phần giảm gánh nặng cho hệ thống y tế, đặc biệt trong bối cảnh số ca nhập viện do biến chứng của bệnh truyền nhiễm ở người cao tuổi đang có xu hướng gia tăng.

Nguyên nhân của khoảng trống: Từ nhận thức đến hệ thống

Khoảng trống trong tiêm chủng cho người lớn không chỉ xuất phát từ một nguyên nhân đơn lẻ mà là kết quả của nhiều yếu tố.

Trước hết là nhận thức của cộng đồng. Nhiều người vẫn cho rằng vắc xin chỉ dành cho trẻ em, trong khi nhu cầu bảo vệ ở người trưởng thành và người cao tuổi lại chưa được quan tâm đúng mức. Điều này khiến việc tiêm chủng không trở thành ưu tiên trong chăm sóc sức khỏe.

Bên cạnh đó, sự thiếu chủ động từ phía nhân viên y tế cũng là một rào cản lớn. Khi bác sĩ không đưa ra khuyến nghị cụ thể, người bệnh thường không có đủ thông tin để quyết định tiêm phòng.

Quan trọng hơn, hệ thống quản lý bệnh mạn tính hiện nay vẫn chưa tích hợp tiêm chủng như một phần bắt buộc. Điều này khiến việc phòng bệnh và điều trị bị tách rời, làm giảm hiệu quả chăm sóc toàn diện.

Theo ThS-BS Lê Hồng Nga, để khắc phục tình trạng này, cần có sự thay đổi từ cả hệ thống y tế lẫn thực hành lâm sàng.

Bác sĩ điều trị đóng vai trò trung tâm trong việc kết nối điều trị và phòng bệnh. Mỗi lần khám bệnh không chỉ là cơ hội để kiểm soát bệnh mạn tính mà còn là thời điểm quan trọng để tư vấn tiêm chủng.

“Chúng ta cần thay đổi cách tiếp cận: không chỉ điều trị mà phải phòng ngừa. Tiêm chủng cần được đưa vào như một phần không thể thiếu trong chăm sóc người bệnh,” bà Nga nhấn mạnh.

Việc lồng ghép tiêm chủng vào quy trình khám chữa bệnh, từ nội trú đến ngoại trú, sẽ giúp người bệnh tiếp cận thông tin đầy đủ và kịp thời hơn. Đồng thời, các chính sách y tế cũng cần thúc đẩy mạnh mẽ hơn việc tiêm chủng cho người lớn.

Trong bối cảnh già hóa dân số ngày càng rõ nét, việc xây dựng một chiến lược chăm sóc sức khỏe toàn diện là yêu cầu cấp thiết. Chiến lược này không thể chỉ dừng lại ở điều trị mà cần đặt trọng tâm vào dự phòng.

Tiêm chủng trọn đời cần được xem là một trụ cột trong quản lý bệnh mạn tính. Khi được triển khai hiệu quả, biện pháp này không chỉ giúp giảm tỷ lệ mắc bệnh và tử vong mà còn cải thiện đáng kể chất lượng sống cho người cao tuổi.

Khi lỗ hổng tiêm chủng được lấp đầy, hệ thống y tế sẽ có thêm một công cụ mạnh mẽ để bảo vệ nhóm dân số dễ tổn thương nhất. Với người cao tuổi có bệnh nền, việc chủ động xây dựng “tấm khiên” vắc xin không chỉ là lựa chọn, mà là một nhu cầu cấp thiết để bảo vệ chính mình trước những rủi ro khó lường.

Hồ Quang

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/nguoi-cao-tuoi-doi-mat-sat-thu-kep-tam-khien-bi-bo-quen-250414.html