Người chưa thành niên hút thuốc: Khi chế tài chuyển từ nhắc nhở sang xử phạt

5 giờ trướcBài gốc

Chính sách mới cho thấy định hướng tăng cường trách nhiệm cá nhân, đồng thời đặt trọng tâm vào phòng ngừa sớm nguy cơ tiếp cận thuốc lá trong lứa tuổi vị thành niên.

Từ ngày 15/5/2026, Nghị định 90/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế chính thức có hiệu lực, bổ sung nhiều quy định mới liên quan đến phòng, chống tác hại của thuốc lá. Đáng chú ý, lần đầu tiên hành vi sử dụng thuốc lá của người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi được đưa vào diện xử phạt hành chính với mức phạt tiền cụ thể.

Quy định này được đánh giá là bước chuyển quan trọng trong cách tiếp cận chính sách, từ chủ yếu nhắc nhở, giáo dục sang kết hợp giữa răn đe pháp lý và phòng ngừa sớm, nhằm hạn chế nguy cơ thanh thiếu niên tiếp cận và lệ thuộc nicotine ngay từ giai đoạn hình thành hành vi.

Chuyển từ nhắc nhở sang chế tài cụ thể

Theo khoản 1 Điều 29 Nghị định 90/2026/NĐ-CP, người từ đủ 16 tuổi nhưng chưa đủ 18 tuổi có hành vi sử dụng thuốc lá sẽ bị phạt tiền từ 200.000 đồng đến 500.000 đồng.

Đây là lần đầu tiên hành vi sử dụng thuốc lá trong nhóm tuổi vị thành niên được quy định mức xử phạt hành chính cụ thể trong một nghị định về lĩnh vực y tế. Trước đó, các biện pháp áp dụng chủ yếu tập trung vào tuyên truyền, nhắc nhở hoặc xử lý gián tiếp thông qua trách nhiệm của người lớn và cơ sở cung cấp sản phẩm.

Việc đưa ra chế tài trực tiếp đối với người chưa thành niên cho thấy định hướng siết chặt hơn trong quản lý hành vi sử dụng thuốc lá, đồng thời nhấn mạnh mục tiêu bảo vệ sức khỏe thanh thiếu niên trước các nguy cơ dài hạn như nghiện nicotine, ảnh hưởng đến hệ hô hấp, tim mạch và sự phát triển thể chất.

Cùng với đó, nghị định cũng mở rộng phạm vi xử lý đối với các hành vi có tính chất tác động, lôi kéo hoặc thúc đẩy người khác sử dụng thuốc lá. Khoản 2 Điều 29 quy định phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với hành vi vận động, ép buộc người khác sử dụng thuốc lá hoặc sử dụng người chưa đủ 18 tuổi mua thuốc lá.

Việc quy định song song hai nhóm hành vi này được nhìn nhận là cách tiếp cận toàn diện hơn, không chỉ xử lý người sử dụng mà còn hướng đến kiểm soát môi trường xã hội xung quanh, nơi có thể hình thành và củng cố thói quen hút thuốc ở giới trẻ.

Trong nhiều năm qua, thuốc lá vẫn được xác định là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu đối với sức khỏe cộng đồng. Đặc biệt với thanh thiếu niên, việc tiếp cận sớm có thể dẫn đến lệ thuộc nicotine nhanh hơn so với người trưởng thành, đồng thời kéo theo những ảnh hưởng tiêu cực đến học tập, tâm lý và hành vi xã hội.

Không chỉ dừng ở mục tiêu giảm tỷ lệ hút thuốc trong giới trẻ, các quy định mới còn hướng đến xây dựng lối sống lành mạnh, hình thành ý thức tuân thủ pháp luật và góp phần tạo dựng môi trường học đường an toàn, văn minh cho thế hệ tương lai.

Tăng tính phòng ngừa từ gia đình và nhà trường

Theo các chuyên gia y tế và giáo dục, điểm đáng chú ý của quy định mới không chỉ nằm ở mức xử phạt, mà còn ở thông điệp phòng ngừa sớm, đặt trọng tâm vào giai đoạn vị thành niên - thời điểm dễ bị tác động bởi bạn bè, môi trường sống và tâm lý tò mò.

Ở độ tuổi từ 16 đến dưới 18, nhiều hành vi mang tính thử nghiệm có thể xuất hiện nếu thiếu sự định hướng kịp thời từ gia đình và nhà trường. Trong bối cảnh đó, việc chỉ dựa vào tuyên truyền được cho là chưa đủ để ngăn chặn xu hướng tiếp cận thuốc lá ngày càng sớm.

Chính vì vậy, song song với chế tài hành chính, công tác giáo dục trong nhà trường tiếp tục được xem là trụ cột quan trọng. Nhiều ý kiến cho rằng cần tăng cường lồng ghép nội dung phòng, chống tác hại của thuốc lá vào chương trình học, hoạt động ngoại khóa và các buổi sinh hoạt tập thể, thay vì chỉ dừng ở những chiến dịch truyền thông ngắn hạn.

Nghị định 90/2026/NĐ-CP cũng đặt ra yêu cầu rõ hơn đối với cơ quan, tổ chức trong việc xây dựng kế hoạch phòng, chống tác hại của thuốc lá. Khoản 3 Điều 29 quy định mức phạt từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi không đưa nội dung phòng, chống tác hại thuốc lá vào kế hoạch hoạt động hằng năm hoặc không quy định cấm hút thuốc trong nội quy nội bộ.

Quy định này tạo áp lực pháp lý nhằm thúc đẩy các cơ sở giáo dục và đơn vị liên quan chủ động hơn trong việc xây dựng môi trường không khói thuốc, thay vì chỉ triển khai mang tính phong trào hoặc hình thức.

Trên thực tế, mô hình “trường học không khói thuốc” đã được nhiều cơ sở giáo dục áp dụng, kết hợp giữa quy định nội bộ, giám sát hành vi và giáo dục kỹ năng sống. Tuy nhiên, hiệu quả vẫn phụ thuộc lớn vào mức độ nghiêm túc trong triển khai và sự phối hợp giữa nhà trường, phụ huynh và học sinh.

Trong bối cảnh môi trường số phát triển mạnh, việc kiểm soát nội dung liên quan đến thuốc lá càng trở nên phức tạp khi hình ảnh và thông tin có thể lan truyền nhanh chóng và khó kiểm soát. Điều này đặt ra yêu cầu tăng cường giám sát, đồng thời nâng cao kỹ năng nhận diện thông tin cho thanh thiếu niên.

Khi chế tài được thực thi nghiêm túc, giáo dục được duy trì thường xuyên và gia đình đồng hành tích cực, nguy cơ thanh thiếu niên tiếp cận thuốc lá kỳ vọng sẽ giảm đáng kể.

Vũ Đậu

Nguồn Công Lý : https://congly.vn/nguoi-chua-thanh-nien-hut-thuoc-khi-che-tai-chuyen-tu-nhac-nho-sang-xu-phat-524245.html