Người dân cần cảnh giác để phòng, chống tội phạm công nghệ cao

một giờ trướcBài gốc

Xu hướng tội phạm mạng có tổ chức, quy mô lớn

Tối 11-5, Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đã thực hiện Chương trình thời sự với chủ đề “Công ước Hà Nội: Cam kết mạnh mẽ đảm bảo an ninh mạng toàn cầu”.

Theo Bộ Công an, tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng đã và đang ảnh hưởng, tác động trực tiếp tới tình hình an ninh trật tự ở Việt Nam. Từ năm 2022 đến tháng 10-2025, trên phạm vi toàn quốc xảy ra khoảng 17.200 vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng với hàng trăm nghìn nạn nhân.

Các khách mời tham gia chương trình. Ảnh: Phan Anh

Các đối tượng tận dụng công nghệ mới như: Trí tuệ nhân tạo (AI), tài khoản mạng xã hội với danh tính ảo, tiền điện tử; lợi dụng chủ trương, chính sách, công tác quản lý nhà nước, tình hình chính trị - kinh tế - xã hội để xây dựng các kịch bản lừa đảo đánh đúng vào tâm lý của bị hại. Các vụ lừa đảo trực tuyến không chỉ gây thiệt hại về tài sản mà còn tác động đến tình hình an ninh tài chính, an ninh kinh tế và suy giảm niềm tin của nhân dân vào chính quyền và môi trường số.

Trao đổi tại Chương trình, Thượng tá Đặng Mạnh Cường, Phó Trưởng phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an thành phố Hà Nội cho biết, tội phạm công nghệ cao trong thời điểm này rất “nóng”.

Các đối tượng phạm tội có trình độ về công nghệ thông tin, thường ẩn danh và sử dụng tài khoản ảo, mạng xã hội ảo và dòng tiền cũng là ảo. Chính vì vậy, cuộc đấu trí và đấu tranh với tội phạm công nghệ cao đòi hỏi các điều tra viên, trinh sát viên phải am hiểu về kỹ thuật nghiệp vụ cũng như trình độ khoa học công nghệ để thu thập được các chứng cứ nhằm xử lý các đối tượng theo quy định của pháp luật.

Thượng tá Đặng Mạnh Cường trao đổi tại chương trình. Ảnh: Phan Anh

“Việc đấu tranh với loại tội phạm này phải kiên quyết và triệt để, phương thức là “Cắt cành, cưa thân, trốc rễ”, xử lý tối đa, bắt giữ đối tượng phạm tội trong nước và nước ngoài; truy thu tài sản để khắc phục hậu quả cho người dân. Chuyên án triệt phá ổ nhóm do Phó Đức Nam và Lê Khắc Ngọ cầm đầu là điển hình trong công tác đấu tranh với tội phạm công nghệ cao của Công an thành phố Hà Nội”, Thượng tá Đặng Mạnh Cường cho biết.

Còn theo Thiếu tá Phạm Quang Huy, cán bộ Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an, các vụ án được cơ quan chức năng công bố thời gian qua cho thấy rõ xu hướng tội phạm mạng có tổ chức, quy mô lớn, xuyên địa bàn và xuyên biên giới.

Các cán bộ, chiến sĩ Công an thành phố Hà Nội làm việc trên màn hình máy tính với những dòng lệnh quan trọng. Ảnh: Công an thành phố Hà Nội

Nếu trước đây, những hành vi lừa đảo trên không gian mạng chủ yếu diễn ra dưới dạng đơn lẻ, giá trị thiệt hại không lớn, phương thức thực hiện còn thô sơ, thì hiện nay, các đối tượng đã hình thành các đường dây với sự phân công chặt chẽ như bộ phận kỹ thuật, tạo dựng hình ảnh, chăm sóc nạn nhân, quản lý dòng tiền và xóa dấu vết.

Trong nhiều vụ việc, thiệt hại không chỉ nằm ở số tiền bị chiếm đoạt, mà còn kéo theo rất nhiều hệ lụy về tâm lý, nợ nần, mất niềm tin và ảnh hưởng đến gia đình, đời sống xã hội.

Không gian mạng đang trở thành địa bàn hoạt động chính

Đáng chú ý, Thiếu tá Phạm Quang Huy cho hay, không gian mạng đang trở thành địa bàn hoạt động chính của tội phạm công nghệ cao. Các đối tượng có thể tạo lập ứng dụng, website, tài khoản mạng xã hội, nhóm tư vấn đầu tư, sàn giao dịch giả mạo hoặc mô hình kinh doanh có vẻ hợp pháp để tạo dựng lòng tin.

Khi nạn nhân đã tin tưởng, đối tượng sẽ từng bước dẫn dắt hành vi nạp tiền, chuyển tiền, đầu tư, mua tài sản ảo hoặc tham gia những giao dịch vượt quá khả năng kiểm chứng thông thường của người dân.

Thiếu tá Phạm Quang Huy chia sẻ những thông tin để người dân nâng cao cảnh giác với tội phạm mạng. Ảnh: Phan Anh

Thực tế cho thấy, có 3 yếu tố chủ yếu mà các đối tượng thường nhắm vào. Đó là tâm lý tin tưởng của người dân vào các cơ quan, tổ chức, nhất là khi đối tượng giả mạo các ngân hàng, cơ quan công an, tòa án, viện kiểm sát hoặc tổ chức đầu tư...

Bên cạnh đó, tâm lý mong muốn có lợi nhuận nhanh, đặc biệt là trong các mô hình đầu tư tài chính, tiền kỹ thuật số, sàn giao dịch trực tuyến hoặc mua bán hàng hóa online cùng những hạn chế về kỹ năng kiểm chứng khi nạn nhân tiếp cận thông tin qua mạng xã hội, tin nhắn, cuộc gọi, ứng dụng lạ hoặc những đường dẫn giả mạo.

Cũng theo Thiếu tá Phạm Quang Huy, hiện công tác điều tra loại hình tội phạm này còn gặp khó khăn do đặc điểm xuyên biên giới, ẩn danh và phân tán, thay đổi rất nhanh. Dữ liệu phục vụ điều tra có thể nằm ở máy chủ nước ngoài hoặc thuộc quyền quản lý của các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ xuyên biên giới. Vì thế, công tác thu thập, bảo quản và xử lý chứng cứ điện tử phải tuân thủ chặt chẽ pháp luật nước sở tại cũng các cơ chế hợp tác quốc tế.

Tuy nhiên, Thiếu tá Phạm Quang Huy khẳng định, việc điều tra khó khăn không có nghĩa là bị động. Bộ Công an đã và đang triển khai nhiều giải pháp tấn công, trấn áp các loại tội phạm lừa đảo; phối hợp với ngân hàng, các tổ chức trung gian thanh toán để cảnh báo, phong tỏa các giao dịch đáng ngờ. Qua đó, tăng cường hợp tác quốc tế và nâng cao năng lực điều tra số cũng như nâng cao công tác phòng ngừa.

Để phòng ngừa loại hình tội phạm này, Thiếu tá Phạm Quang Huy khuyến cáo người dân tuyệt đối không chuyển tiền theo yêu cầu qua điện thoại từ người lạ; không cài đặt những ứng dụng chưa rõ nguồn gốc; không cung cấp mã xác thực hoặc mã OTP, thông tin tài khoản. Đặc biệt, người dân cần trình báo sớm với cơ quan chức năng khi có dấu hiệu bị chiếm đoạt.

Đại úy Trần Công Hoàng, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao - Công an thành phố Hà Nội chia sẻ tại điểm cầu Trung tâm Thông tin chỉ huy, Công an thành phố Hà Nội. Ảnh: Khánh Huy

Về phía Công an thành phố Hà Nội, Thượng tá Đặng Mạnh Cường cho biết, không chỉ tích cực đấu tranh phòng, chống tội phạm mạng, Công an thành phố còn đẩy mạnh tuyên truyền phòng, chống tội phạm, nhất là tội phạm công nghệ cao. Các tọa đàm về phòng, chống tội phạm mạng và tác động của trí tuệ nhân tạo trên không gian mạng cùng nhiều hình thức truyền thông khác đã được triển khai tích cực nhằm nâng cao tinh thần cảnh giác cho người dân.

Cùng với việc tham gia Công ước Hà Nội, Việt Nam đã chủ động hoàn thiện hệ thống pháp luật về an ninh mạng và chuyển đổi số. Nổi bật là Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22-12-2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, trong đó nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm an ninh mạng, chủ quyền số và an toàn dữ liệu.

Quốc hội cũng đã thông qua Luật An ninh mạng (sửa đổi), tạo nền tảng pháp lý quan trọng để bảo đảm cân bằng giữa yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia và thúc đẩy phát triển kinh tế số. Đặc biệt, Dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi) đang được Bộ Công an xây dựng đã đề xuất bổ sung các quy định nghiêm ngặt về an ninh mạng để đối phó với tội phạm công nghệ cao…

Nhóm PV

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/nguoi-dan-can-canh-giac-de-phong-chong-toi-pham-cong-nghe-cao-749451.html