Ba Lan đặt mục tiêu mở rộng lực lượng vũ trang chuyên nghiệp lên 215.000 quân, lớn thứ ba trong NATO. Ảnh: New York Times.
Những người dân tham gia các lớp học này vẫn duy trì nhịp sống bình thường, tự thu xếp công việc và cuộc sống gia đình để có thời gian tham gia lớp học.
Theo lịch học, đúng 8h sáng ngày thứ 7, căn phòng được sử dụng làm lớp học đã kín người. Học viên tham gia rất đa dạng, có các gia đình, nhóm đồng nghiệp, cặp đôi, những cụ già và cả thiếu niên háo hức...
Đợt huấn luyện phòng thủ lớn nhất trong lịch sử Ba Lan
Lớp học tụ họp tại trụ sở của Tiểu đoàn Bộ binh số 133, thuộc Lữ đoàn Phòng thủ Lãnh thổ Silesia số 13, đặt tại thị trấn Cieszyn, miền nam Ba Lan. Các học viên đều chủ động đăng ký tham gia lớp huấn luyện kỹ năng sẵn sàng ứng phó khẩn cấp.
Theo New York Times, khóa huấn luyện dành cho dân thường là một phần trong kế hoạch mới đầy tham vọng của chính phủ Ba Lan, nhằm chuẩn bị cho khoảng 38 triệu dân của nước này khả năng ứng phó linh hoạt, nếu xảy ra xung đột quân sự.
Người dân tập trung tại trụ sở Lữ đoàn Phòng vệ Lãnh thổ Silesia số 13 ở miền nam Ba Lan để tham gia lớp huấn luyện kỹ năng ứng phó khẩn cấp. Ảnh: New York Times.
Khi công bố chương trình mang tên wGotowosci (Sẵn sàng) hồi tháng 11/2025, Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan Wladyslaw Kosiniak-Kamysz mô tả đây là “đợt huấn luyện phòng thủ lớn nhất trong lịch sử Ba Lan”. Mục tiêu ban đầu là có 400.000 người dân hoàn thành khóa học vào cuối năm 2026.
Ba Lan, cũng như nhiều quốc gia châu Âu khác, đang cân nhắc cách làm thế nào để tăng cường sức chịu đựng cho nền kinh tế thời bình, trong khi chuẩn bị sẵn sàng cho khả năng xảy ra xung đột giữa một thế giới ngày càng có nhiều biến động khó lường.
"Sức ép này càng nặng nề hơn khi những xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đang gây rạn nứt sâu sắc trong mối quan hệ giữa Tổng thống Trump và các nhà lãnh đạo châu Âu.
Việc nâng cấp tiềm lực quốc phòng trở thành bài toán khó khi nhiều chính phủ châu Âu đang bị bủa vây bởi các vấn đề kinh tế. Họ phải chật vật cân đối giữa một bên là tăng trưởng trì trệ, nợ công chồng chất, và một bên là yêu cầu cấp thiết phải đổ thêm tiền vào an ninh.
Triển vọng kinh tế càng trở nên ảm đạm khi chi phí nhiên liệu, phân bón và nhiều mặt hàng khác tăng giá mạnh, do hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz bị tê liệt.
Tại châu Âu, Ba Lan được xem là quốc gia phản ứng nhanh và mạnh mẽ nhất trong lĩnh vực quốc phòng, khi quyết định tăng chi tiêu cho quốc phòng lên mức 5% GDP, đồng thời mua sắm xe tăng, tiêm kích, UAV, tên lửa, súng và đạn dược với quy mô lớn.
Ba Lan cũng đang mở rộng lực lượng quân đội chuyên nghiệp lên mức 215.000 quân, đứng thứ ba trong NATO, chỉ sau Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ.
Tuy nhiên, việc chuẩn bị cho dân thường các kỹ năng ứng phó trong thời chiến mà không gây hoang mang tâm lý người dân là một thách thức trong lĩnh vực hậu cần, kinh tế và tâm lý. Các khóa huấn luyện được tổ chức xen kẽ vào cuộc sống vốn đã bận rộn của người dân.
Các quân nhân trực tiếp đứng lớp. Ảnh: New York Times.
Khi khai giảng lớp học đầu tiên dạy kỹ năng ứng phó trong xung đột, Trung tá Dariusz Pawlik nói với các học viên: “An ninh bắt đầu từ nhận thức của xã hội. Tôi hy vọng những gì các bạn học được sẽ hữu ích cho cuộc sống của các bạn. Nhưng tôi cũng mong các bạn sẽ không bao giờ phải dùng đến tất cả những gì học được tại lớp học này”.
Một số quốc gia châu Âu như Phần Lan, Thụy Điển, Na Uy, Estonia và Lithuania cũng đang triển khai các chương trình chuẩn bị phòng thủ dân sự tương tự.
Mỗi khóa huấn luyện chỉ kéo dài một ngày, nhưng giảng dạy nhiều nội dung về an ninh mạng, chuẩn bị cho khủng hoảng, sơ cứu khẩn cấp... Khóa học chào đón mọi đối tượng từ học sinh, người nội trợ, người đi làm, người cao tuổi...
Theo Trung úy Tomasz Dzierga, người phát ngôn của Tiểu đoàn Bộ binh số 133, tại Ba Lan, “hệ thống phòng thủ dân sự trước đây gần như chưa hề tồn tại”.
Hiện chính phủ Ba Lan cung cấp nhiều hình thức huấn luyện kỹ năng quân sự và kỹ năng ứng phó cho người dân. Thủ tướng Donald Tusk năm ngoái cho biết ông kỳ vọng tất cả nam giới trưởng thành của Ba Lan đều sẽ được huấn luyện kỹ năng quân sự.
Háo hức đi học rồi nhận ra mình đã sống quá... vô tư
Phần huấn luyện kỹ năng sinh tồn hướng dẫn các học viên cách tận dụng những vật dụng sẵn có để gia tăng khả năng sống sót khi rơi vào tình huống khẩn cấp.
Học viên được dạy cách tìm nguồn nước, lọc nước, cách chuẩn bị những vật dụng cần thiết trong ba lô khẩn cấp để sẵn sàng đi sơ tán.
Học viên cũng được học cách sơ cứu, hồi sức tim phổi, được chỉ dẫn những chi tiết nhỏ nhưng hữu ích, chẳng hạn: Nếu phải đi sơ tán khẩn cấp, hãy để lại thông điệp trên tường nhà nhắn gửi người thân, thay vì viết vào giấy. Đối với trẻ nhỏ, hãy ghi thông tin liên lạc quan trọng lên da của trẻ, đề phòng trường hợp trẻ bị lạc.
Ông Jacek Gluchowski (52 tuổi) và ông Tomasz Cios (51 tuổi), cùng làm quản lý tại một công ty nội thất, cùng nhau đăng ký tham gia khóa huấn luyện này. Sau khi hoàn tất khóa học, ông Gluchowski cho biết ông sẽ trở về nhà và giúp từng thành viên trong gia đình chuẩn bị ba lô khẩn cấp.
Các buổi huấn luyện này là một phần trong kế hoạch của chính phủ Ba Lan nhằm chuẩn bị cho người dân kỹ năng ứng phó khẩn cấp, đặc biệt là khả năng đương đầu nếu xảy ra xung đột. Ảnh: New York Times.
Với cô Natalia Szoltysek, 25 tuổi, tham gia lớp học này là bước đầu để cô cân nhắc việc trở thành quân nhân bán chuyên nghiệp.
“Tôi cảm nhận được sự thôi thúc trong mình, tôi muốn được giúp đỡ người khác. Tôi đã nghỉ việc từ tháng 12 năm ngoái để chuyên tâm tập rèn luyện thể lực và chủ động giảm cân”, Natalia chia sẻ trong giờ nghỉ trưa của lớp học.
Một điểm thu hút của việc trở thành quân nhân bán chuyên nghiệp tại Ba Lan là vẫn có thể duy trì công việc và nhịp sống thường nhật. Ngoài ra, quân nhân bán chuyên nghiệp còn được hưởng một số ưu đãi trong cuộc sống hàng ngày, chẳng hạn như giảm 75% giá vé tàu xe.
Trong lớp học còn có một nhóm 8 người gồm các bà mẹ và các cô con gái tuổi teen cùng rủ nhau đi học. Bà Magdalena Szalonik là một thành viên trong nhóm.
Bà Magdalena cho biết lần đầu cầm trên tay cuốn cẩm nang dài 48 trang cung cấp những kiến thức cơ bản để chuẩn bị cho tình huống khẩn cấp, do chính phủ gửi đến từng hộ gia đình, bà mơ hồ nhận ra rằng cuộc sống vốn có nhiều mối đe dọa tiềm tàng và mỗi người đều cần học cách ứng phó.
Một bà mẹ trong nhóm đã đề xuất cả nhóm cùng đăng ký tham gia lớp học này. Ban đầu, họ tham gia với suy nghĩ đơn giản rằng cả nhóm sẽ có một ngày vui vẻ bên nhau, tất cả sẽ cùng tham gia một hoạt động chung.
Bà Magdalena còn có chút hoài nghi về tác dụng thực sự của khóa học: “Thoạt tiên, tôi không nghĩ khóa học sẽ thực sự hữu ích, nhưng sau đó, tôi hoàn toàn bất ngờ”.
Từ trải nghiệm thực tế tại lớp học, bà Magdalena nhận thấy những kiến thức thu được rất cụ thể và hữu ích, không chỉ trong tình huống xảy ra chiến tranh, mà còn trong mọi tình huống khẩn cấp khác trong cuộc sống.
Dù vậy, bà Magdalena thừa nhận rằng không phải người thân và bạn bè nào của bà cũng nhận thấy cần có sự học tập, chuẩn bị nghiêm túc cho những tình huống khẩn cấp.
“Về phần mình, tôi nhận thức rõ hơn những nguy cơ có thể xảy ra trong cuộc sống. Trước đây, có lẽ tôi đã sống quá vô tư và có phần chủ quan”, bà Magdalena rút ra sau khi tham gia lớp học.
An Hòa