Người dân Israel 'oằn mình' vì giá thực phẩm tiếp tục leo thang

3 giờ trướcBài gốc

Một quầy bán gia vị trong khu chợ ở Rafah, miền Nam Dải Gaza, tháng 4/2024. (Ảnh: AFP/TTXVN)

Giá thực phẩm tại Israel tiếp tục tăng mạnh trong những năm xung đột, đẩy chi phí sinh hoạt vốn đã cao của người dân lên mức đáng lo ngại.

Theo các chuyên gia và tổ chức xã hội, các nhà sản xuất và chuỗi bán lẻ lớn đã tận dụng bối cảnh chiến sự và tâm lý lo ngại an ninh để tăng giá hàng loạt, trong khi thị trường thiếu cạnh tranh thực chất và các biện pháp cải cách chưa đủ mạnh để bảo vệ người tiêu dùng.

Món bánh Krembo - loại kẹo marshmallow phủ chocolate vốn được coi là biểu tượng của mùa đông tại Israel - là ví dụ điển hình cho xu hướng tăng giá này.

Bước vào mùa Đông năm nay, nhà sản xuất Krembo đã tăng giá sản phẩm thêm 9%, khiến một gói tám chiếc có giá 22 shekel (khoảng 7 USD), so với chỉ khoảng 14 shekel cách đây 5 năm.

Đáng chú ý, mức tăng này diễn ra trong bối cảnh giá nhiều nguyên liệu đầu vào như đường, cacao và bột mỳ trên thị trường thế giới lại đang giảm.

Krembo chỉ là một trong hàng loạt mặt hàng thực phẩm tăng giá trong hai năm xung đột sau cuộc tấn công của Hamas ngày 7/10/2023. Xu hướng này tiếp tục kéo dài ngay cả sau khi giao tranh lớn tạm lắng từ tháng 10/2025, góp phần làm trầm trọng thêm bài toán chi phí sinh hoạt tại Israel.

Các tập đoàn thực phẩm lớn như Strauss, Tnuva hay Osem-Nestlé cho rằng việc tăng giá là do chi phí sản xuất leo thang, bao gồm giá điện, thuế tài sản, tiền lương và chi phí nguyên liệu.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia phản bác lập luận này, cho rằng nguyên nhân cốt lõi nằm ở quyền lực thị trường quá lớn của một số ít doanh nghiệp.

Ông Dror Strum, cựu Chủ tịch Cơ quan Chống độc quyền Israel và hiện là Giám đốc Viện Kế hoạch Kinh tế Israel (IEP), nhận định các nhà sản xuất và chuỗi bán lẻ đang hoạt động như những nhà “độc quyền trên thực tế.”

Theo ông, trong bối cảnh xung đột, người dân ưu tiên tích trữ lương thực và đảm bảo an toàn cho gia đình hơn là so sánh giá cả, tạo điều kiện để doanh nghiệp dễ dàng đẩy giá lên cao.

Theo nghiên cứu của IEP, trong ba năm qua, chi phí một “giỏ hàng” gồm 50 mặt hàng thiết yếu đã tăng khoảng 20%, tương đương thêm khoảng 250 shekel (gần 80 USD) mỗi tháng đối với một gia đình có hai con.

Giá thực phẩm cao, cùng với chi phí nhà ở, đang đẩy ngày càng nhiều hộ gia đình Israel vào tình trạng khó khăn kinh tế. Tổ chức cứu trợ Latet cho biết gần 27% gia đình Israel rơi vào tình trạng thiếu an ninh lương thực trong năm 2025, tăng so với mức 21% của năm trước đó.

Theo báo cáo của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), Israel hiện là quốc gia có chi phí sinh hoạt cao thứ tư trong số các thành viên OECD.

Giá hàng hóa và dịch vụ tại Israel cao hơn trung bình OECD khoảng 29%, trong khi giá thực phẩm cao hơn 51% so với Liên minh châu Âu và 37% so với mức trung bình OECD.

Giới phân tích cho rằng nguyên nhân sâu xa là cấu trúc thị trường tập trung cao, khi phần lớn ngành thực phẩm và bán lẻ nằm trong tay một số ít tập đoàn lớn. Việc thiếu cạnh tranh khiến doanh nghiệp không có động lực giảm giá, ngay cả khi điều kiện kinh tế thuận lợi hơn.

Trước áp lực dư luận, Bộ trưởng Tài chính Bezalel Smotrich và Bộ trưởng Kinh tế Nir Barkat cam kết thúc đẩy một loạt cải cách nhằm giảm chi phí sinh hoạt, trong đó có nới lỏng hạn ngạch sữa, giảm rào cản nhập khẩu và hài hòa tiêu chuẩn với châu Âu.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia nghi ngờ hiệu quả của các biện pháp này nếu không đi kèm cải cách cấu trúc mạnh mẽ để phá vỡ thế độc quyền.

Ông Strum cho rằng Israel có thể giảm chi phí sinh hoạt khoảng 15% trong vòng hai năm nếu chính phủ mạnh tay chia tách các tập đoàn độc quyền, tương tự các cải cách từng áp dụng thành công trong lĩnh vực viễn thông. Theo ông, đây là giải pháp căn bản để khôi phục cạnh tranh và bảo vệ người tiêu dùng trong dài hạn./.

(TTXVN/Vietnam+)

Nguồn VietnamPlus : https://www.vietnamplus.vn/nguoi-dan-israel-oan-minh-vi-gia-thuc-pham-tiep-tuc-leo-thang-post1089153.vnp