Ông Phạm Huy Dụng và một hiện vật cổ trong bộ sưu tập hơn 30 năm sưu tầm, gìn giữ của mình.
Bước vào căn nhà của ông Phạm Huy Dụng, điều dễ nhận thấy là không gian lưu giữ cổ vật được sắp xếp gọn gàng, khoa học theo từng nhóm hiện vật.
Không gian không rộng nhưng chứa đựng nhiều lớp trầm tích văn hóa. Ở đó có những chiếc đồng hồ cổ, đèn dầu gắn với ký ức làng quê, các bộ ấm trà xưa, cùng nhiều loại nông cụ truyền thống như liềm, hái, niêu đất, cối xay… vốn quen thuộc với đời sống lao động của đồng bào các dân tộc Mường, Thái, Kinh qua nhiều thời kỳ lịch sử.
Là nhà giáo giảng dạy môn Lịch sử, niềm đam mê với cổ vật đến với ông Phạm Huy Dụng từ khá sớm. Trong quá trình đứng lớp, ông nhận thấy rằng lịch sử sẽ trở nên gần gũi, sinh động hơn nếu được tiếp cận thông qua những hiện vật cụ thể.
Theo ông, lịch sử không chỉ nằm trong sách giáo khoa mà còn hiện hữu trong những đồ vật gắn với đời sống của các thế hệ đi trước. Việc đưa hiện vật vào bài giảng giúp học sinh dễ hình dung, hiểu sâu hơn về bối cảnh lịch sử.
Xuất phát từ suy nghĩ ấy, đầu những năm 1990, ông Dụng bắt đầu hành trình sưu tầm cổ vật. Ban đầu chỉ là vài hiện vật nhỏ phục vụ giảng dạy, nhưng theo thời gian, niềm đam mê đã thôi thúc ông dành nhiều công sức hơn cho việc tìm hiểu, sưu tầm và bảo quản cổ vật. Đến nay, bộ sưu tập của ông đã lên tới hàng nghìn hiện vật thuộc nhiều loại hình khác nhau.
Trong suốt quá trình sưu tầm, ông Phạm Huy Dụng đã nhiều lần về các vùng nông thôn, miền núi trong và ngoài tỉnh để tìm kiếm những nông cụ cũ của người nông dân xưa, những vật dụng tưởng chừng đã bị lãng quên trong đời sống hiện đại.
Một số hiện vật gốm cổ trong bộ sưu tập của ông Phạm Huy Dụng, phản ánh sinh hoạt và đời sống văn hóa qua nhiều thời kỳ lịch sử.
Bên cạnh đó, ông còn sưu tầm được nhiều hiện vật gốm có niên đại từ thời Đông Sơn, Champa đến các triều đại Lý, Trần, Lê. Theo ông, để sưu tầm được cổ vật không chỉ cần kinh phí mà quan trọng hơn là kiến thức lịch sử, văn hóa và sự cẩn trọng trong thẩm định, xác minh nguồn gốc hiện vật.
Để có được những cổ vật quý giá ấy, ông Dụng đã dành phần lớn thu nhập tích góp từ tiền lương nhà giáo cho việc sưu tầm. Không chỉ sưu tầm cho riêng mình, ông Phạm Huy Dụng còn tích cực tham gia các hoạt động bảo tồn di sản văn hóa trong cộng đồng.
Ông là thành viên của Câu lạc bộ Unesco nghiên cứu, bảo tồn cổ vật Việt Bắc, nơi quy tụ những người có chung niềm đam mê với cổ vật và di sản. Thông qua các hoạt động của Câu lạc bộ, các thành viên thường xuyên trao đổi kinh nghiệm, hỗ trợ nhau trong công tác sưu tầm, thẩm định và bảo quản cổ vật, qua đó góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị của di sản văn hóa truyền thống.
Với mong muốn phát huy giá trị giáo dục của cổ vật, ông Phạm Huy Dụng cùng các thành viên Câu lạc bộ Unesco nghiên cứu, bảo tồn cổ vật Việt Bắc đã hiến tặng gần 500 hiện vật cho Bảo tàng tỉnh Thái Nguyên.
Hiện nay, nhiều hiện vật trong số này đang được trưng bày tại Nhà truyền thống của Bảo tàng tỉnh, phục vụ nhu cầu tham quan, tìm hiểu của người dân, học sinh và du khách trong, ngoài tỉnh.
Ông Lý Đức Chính, Phó Giám đốc Bảo tàng tỉnh Thái Nguyên, cho biết: Việc hiến tặng cổ vật của ông Phạm Huy Dụng và Câu lạc bộ Unesco nghiên cứu, bảo tồn cổ vật Việt Bắc có ý nghĩa thiết thực, không chỉ bổ sung nguồn hiện vật quý cho bảo tàng mà còn góp phần lan tỏa tinh thần trách nhiệm của các cá nhân đối với công tác bảo tồn di sản văn hóa địa phương.
Thu Hương