Người Dao Đỏ gìn giữ trang phục truyền thống

3 giờ trướcBài gốc

Trang phục Dao Đỏ trong đời sống cộng đồng

Trang phục truyền thống của người Dao Đỏ ở Cao Bằng không chỉ hiện diện trong các dịp lễ, tết mà còn gắn bó mật thiết với đời sống thường ngày của đồng bào. Ở nhiều bản làng, việc tự tay may, thêu trang phục vẫn được duy trì như một nếp quen, góp phần giữ gìn những giá trị văn hóa trong đời sống.

Xóm Phja Khao là xóm vùng sâu, vùng xa, khó khăn của xã Thanh Long với hơn 95% dân số là dân tộc Dao. Cộng đồng người Dao Đỏ sinh sống tại đây duy trì tương đối ổn định các giá trị truyền thống. Bên cạnh những nét văn hóa được biết đến như nghề làm thuốc và bài thuốc lá tắm, họ còn gắn bó chặt chẽ với nghề thêu, may trang phục. Hiện nay, trang phục truyền thống của người Dao Đỏ vẫn được gìn giữ với cấu trúc cơ bản ổn định, bao gồm khăn đỏ đội đầu, áo dài xẻ tà, yếm, thắt lưng, quần và xà cạp.

Trang phục người Dao Đỏ khá đa dạng, từ trang phục sinh hoạt thường ngày đến trang phục trong các nghi lễ. Tất cả đều được làm hoàn toàn thủ công, từ chuẩn bị vải, nhuộm chàm đến thêu hoa văn. Hoa văn nổi bật với sắc đỏ làm điểm nhấn, kết hợp cùng tông màu trắng, đen, tạo nên vẻ hài hòa mà vẫn rực rỡ. Mỗi họa tiết đều ẩn chứa ý nghĩa sâu sắc, biểu trưng cho đất trời, sự sinh sôi và mối gắn kết giữa các thế hệ.

Điều đặc biệt là kỹ thuật thêu thùa không ghi chép thành sách mà được truyền dạy trực tiếp qua các thế hệ phụ nữ trong gia đình, dòng họ. Từ khi còn nhỏ, các bé gái người Dao đã được các bà, các mẹ hướng dẫn cách cầm kim, xỏ chỉ, học từng họa tiết cơ bản. Qua thời gian, sự khéo léo và kiên nhẫn dần được bồi đắp, trở thành một trong những tiêu chí thể hiện sự trưởng thành của người phụ nữ.

Chị Hoàng Thị Pham, xóm Phja Khao, xã Thanh Long chia sẻ: Mỗi bộ quần áo phải làm trong nhiều tháng, có khi cả năm. Không ai dạy bằng sách, từ bé mình nhìn mẹ, nhìn bà rồi làm theo. Làm lâu thì quen tay, nhớ hết hoa văn.

Không có khuôn mẫu cứng nhắc, mỗi người khi thêu đều có cách thể hiện riêng, khiến từng bộ trang phục vừa mang nét chung của cộng đồng, vừa chứa đựng câu chuyện cá nhân. Chính điều đó làm nên sự phong phú và sức sống bền bỉ của trang phục truyền thống người Dao.

Tập quán tự tay thêu trang phục được phụ nữ Phja Khao gìn giữ như một nét sinh hoạt quen thuộc.

Giữ bản sắc dân tộc giữa những đổi thay

Khi đời sống ngày càng phát triển, người Dao Đỏ, đặc biệt là thế hệ trẻ, dần chuyển sang sử dụng trang phục hiện đại bởi sự tiện lợi, phù hợp với nhịp sống mới và giá thành phải chăng. Những bộ trang phục truyền thống vì thế không còn xuất hiện thường xuyên như trước, mà chủ yếu được mặc trong các dịp lễ, tết hay những nghi lễ quan trọng. Cùng với đó, số người am hiểu tường tận quy trình làm trang phục, từ nhuộm vải, thêu hoa văn đến hoàn thiện từng chi tiết, ngày càng ít đi, đặt ra thách thức không nhỏ trong việc gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.

Tuy vậy, tại xóm Phja Khao, việc làm và sử dụng trang phục truyền thống vẫn được duy trì như một phần quen thuộc trong đời sống. Trong những nếp nhà sàn đơn sơ, hình ảnh người phụ nữ ngồi bên khung thêu vẫn hiện diện đều đặn. Những người mẹ, người bà kiên nhẫn truyền dạy cho con cháu từng đường kim mũi chỉ, từ những họa tiết đơn giản đến phức tạp, như một cách trao gửi kinh nghiệm và tình yêu văn hóa qua từng thế hệ.

Con gái Dao mà không biết thêu thì thấy thiếu thiếu. Tôi vẫn dạy con từ nhỏ, để sau này nó còn biết làm áo cho gia đình, giữ cái văn hóa của dân tộc mình, chị Hoàng Mùi Dắt, xóm Phja Khao, bộc bạch. Không chỉ là kỹ năng, việc học thêu còn là hành trình để mỗi người phụ nữ Dao hiểu hơn về cội nguồn, về ý nghĩa của từng hoa văn gắn với đời sống và tín ngưỡng của dân tộc mình.

Những năm gần đây, cùng với sự quan tâm của chính quyền địa phương, việc bảo tồn trang phục truyền thống người Dao Đỏ từng bước được chú trọng hơn. Các hoạt động tuyên truyền, khuyến khích mặc trang phục truyền thống trong lễ hội, sinh hoạt cộng đồng hay việc tổ chức các lớp truyền dạy nghề thêu đã góp phần khơi dậy niềm tự hào và ý thức gìn giữ bản sắc trong cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Việc bảo tồn trang phục truyền thống của người Dao Đỏ là lưu giữ một nét văn hóa, là cách cộng đồng khẳng định bản sắc trong quá trình hội nhập. Giữa nhịp sống nhiều đổi thay, những nếp áo truyền thống vẫn lặng lẽ hiện diện nơi bản làng, gợi nhắc về cội nguồn và giá trị đã được bồi đắp qua nhiều thế hệ. Chính từ những điều bình dị ấy, bản sắc văn hóa của người Dao Đỏ tiếp tục được giữ gìn một cách bền bỉ, âm thầm nhưng sâu sắc trong đời sống hôm nay.

Vi Thịnh

Nguồn Cao Bằng : https://baocaobang.vn/nguoi-dao-do-gin-giu-trang-phuc-truyen-thong-3187720.html