Cuối thu, ba xã Bình Liêu, Hoành Mô và Lục Hồn, tỉnh Quảng Ninh (thuộc huyện Bình Liêu cũ), nơi phên giậu phía Đông Bắc của Tổ quốc lại khoác lên sắc vàng no đủ.
Trên những triền đồi và dưới các thung lũng, sắc vàng của lúa chín trải dài, lượn sóng trên các ruộng bậc thang hòa quyện cùng màu xanh bất tận của rừng hồi, quế, tạo nên vẻ đẹp khiến bất kỳ ai cũng phải dừng chân chiêm ngưỡng
Trong bức tranh ấy, người Dao nổi bật với nhiều nét văn hóa độc đáo khi còn giữ được bản sắc trong chữ viết, tiếng nói, đặc biệt là trang phục truyền thống với sắc đỏ trên khăn, mũ đội đầu và các họa tiết trang trí trên gấu áo, gấu quần.
Không chỉ đẹp ở kỹ thuật thêu tinh xảo hay sắc đỏ đặc trưng, trang phục truyền thống của người Dao còn là niềm tự hào khi phụ nữ người Dao đã gìn giữ qua nhiều thế hệ, là một trong những bộ trang phục đẹp nhất của cộng đồng các dân tộc nơi rẻo cao Bình Liêu.
Điều đặc biệt, người Dao không chỉ mặc trang phục truyền thống trong lễ hội hay dịp quan trọng mà ngay cả trong sinh hoạt hàng ngày, lên nương hay vào rừng hái quế, hái hồi. Chính sự hiện diện bền bỉ ấy khiến trang phục Dao trở thành một phần của đời sống, của nhịp thở văn hóa nơi phên dậu Tổ quốc.
Người Dao tại khu vực Bình Liêu có hai nhóm chính là Dao Thanh Y và Dao Thanh Phán với khoảng 8.000 dân, chiếm gần 30% dân số toàn huyện Bình Liêu cũ, chỉ đứng sau dân tộc Tày.
Hiện nay, nhánh Dao Thanh Phán tập trung nhiều ở khu vực Sông Moóc, Phạt Chỉ, Khe Tiền, xã Hoành Mô, tỉnh Quảng Ninh bây giờ.
Đặc biệt, “Tục Kiêng Gió” một nghi lễ mang đậm yếu tố tâm linh của cộng đồng người Dao ở xã Đồng Văn, huyện Bình Liêu (Quảng Ninh), (giờ là địa phận xã Hoành Mô) được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận thuộc Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia theo Quyết định số 3975/QĐ-BVHTTDL ngày 10/12/2024.
Người Dao Bình Liêu còn giữ được nhiều nghi lễ như nghi lễ vòng đời, nghi lễ cấp sắc, nghi lễ mở cửa rừng, nghi lễ sản xuất...
Ý thức gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa trong cộng đồng người Dao tại khu vực Bình Liêu đã củng cố quan điểm của chính quyền địa phương khi đưa tiêu chí phát triển du lịch cộng đồng là hướng đi bền vững cho giai đoạn 2025–2030.
Ông Phạm Đức Thắng, Bí thư Đảng ủy xã Hoành Mô cho biết địa phương đã quy hoạch không gian 1,3ha trên đỉnh núi Cao Ly để làm du lịch cộng đồng, trong đó có những homestay do chính người Dao quản lý.
Du khách hòa mình vào nhịp sống của bà con người Dao Thanh Phán, tìm hiểu nét đẹp văn hóa trong đời sống sinh hoạt và tín ngưỡng.
Vùng cao biên giới Bình Liêu (Quảng Ninh) không chỉ mang vẻ đẹp hoang sơ của núi rừng, của những thửa ruộng bậc thang rực màu vàng óng mà còn quyến rũ bởi sắc màu cuộc sống đời thường của đồng bào dân tộc nơi đây.
Vũ Miền - CTV Mạnh Hùng/VOV-Đông Bắc