Người đuổi theo những 'bóng' chim

13 giờ trướcBài gốc

Chim Trĩ Sao Việt Nam do ông Nguyễn Thanh Liêm chụp được tại xã An Lão - Gia Lai

Rừng xanh theo dấu

“Tôi rất may mắn khi lên đó chỉ nằm lại trong rừng 2 ngày là chụp được các tấm hình con chim trĩ này”, ông Nguyễn Thanh Liêm vừa lướt tay trên chiếc điện thoại thông minh vừa chỉ cho tôi xem những tấm hình ông chụp được.

Người Đà Lạt, sinh 1960, ông Liêm hiện là Chi hội trưởng Chi hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam tỉnh Lâm Đồng. Tại Đà Lạt, bạn bè gọi ông bằng một biệt danh “Ma rừng”, vì ông từ nhỏ đã có một biệt tài rất giỏi: lội rừng. Ngày trước, ông có công việc liên quan đến rừng, ông lội rừng chẳng bao giờ sợ lạc, dù chẳng có la bàn. Ông ngang dọc khắp vùng rừng núi Lâm Đồng, nhớ từng con dốc cao, từng buôn làng người đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS).

Trĩ Sao Việt Nam với bộ lông độc đáo. Ảnh do ông Nguyễn Thanh Liêm chụp tại xã An Lão - Gia Lai

Ông bảo mê chụp hình từ nhỏ. Ngày nhỏ đâu có đủ tiền để mua một cái máy chụp hình cho tốt, chỉ dùng máy “cùi bắp”. "Cùi bắp" nhưng ông vẫn có những tấm hình độc đáo về đời thường Đà Lạt, về những vườn rau, những con người tần tảo, những con đường ngập tràn sương mù... cho đến khi có chút tiền dư dả nâng cấp máy ảnh.

Ông Liêm tham gia Câu lạc bộ Nhiếp ảnh Đà Lạt, trực thuộc Hội Văn học Nghệ thuật Lâm Đồng từ năm 1997. Ông bắt đầu cộng tác ảnh với các báo trong nước, gửi ảnh dự thi nhiều nơi. Cho đến nay, ông đã giành rất nhiều giải thưởng trong nước lẫn quốc tế, trong số đó có huy chương Vàng FIAP do Liên đoàn Nhiếp ảnh Nghệ thuật Thế giới trao tặng tác phẩm “Cho ngày mai” vào năm 2000 với nhân vật là 2 cô gái người DTTS Tây Nguyên đầy sống động. Năm 2021, khi có nhiều thời gian hơn, ông chuyển sang chụp ảnh thiên nhiên hoang dã, trong đó có các loài chim quý hiếm.

Khướu hông đỏ Việt Nam (Vietnamese Cutia), một loài chim đặc hữu Đà Lạt Việt Nam. Ảnh Nguyễn Thanh Liêm

Con chim mà ông Liêm nằm 2 ngày trong rừng An Lão (Bình Định cũ, nay là xã An Lão, Gia Lai) để chụp được và cho tôi xem các bức ảnh là chim trĩ sao Việt Nam (Vietnamese Crested Argus), hay còn gọi là trĩ sao An Nam (Rheinarte d'Annam). Bản thân câu chuyện về loài chim này cũng đủ hấp dẫn cho những người yêu thiên nhiên.

Năm 1871, Daniel Giraud Elliot - một nhà Điểu học người Mỹ tình cờ thấy một vài sợi lông đuôi dài một cách bất thường của một loài chim tại Bảo tàng Paris. Đây có thể là lông đuôi của một loài chim trĩ nhưng không biết nó sống ở đâu, chưa có hình ảnh về nó cho đến lúc đó. Daniel Giraud Elliot trong xếp loại đã đưa loài chim này vào nhóm chim trĩ (Argus) với đuôi dài lốm đốm những con mắt (Ocell) nên tên là Argus Ocellatus. Sau đó nhiều năm, một vị tướng người Pháp đóng quân ở miền Trung Việt Nam đã mua được 2 bộ lông chim trĩ đuôi dài này mang về Pháp. Vì quá khác biệt với loài chim trĩ thông thường nên người Pháp đã lấy tên của vị tướng này - Rheinart để đặt tên cho loài chim trĩ mới này. Nó có tên là Rheinartdia Ocellata, còn tên tiếng Việt đơn giản là trĩ sao Việt Nam.

Mi Langbian , một loài chim đặc hữu Đà Lạt Việt Nam. Ảnh Nguyễn Thanh Liêm

Nhưng suốt những năm sau đó vẫn không ai tìm ra loại chim này tại Việt Nam. Đơn giản là vì chiến tranh Đông Dương kéo dài, dù giới khoa học ghi nhận chúng đang sống đâu đó trong rừng núi miền Trung Việt Nam. Sau năm 1990, trĩ sao Việt Nam được xếp vào sách đỏ, hàng nguy cấp chúng biệt tăm đâu đó trong rừng xanh. Rồi bỗng nhiên trong tháng 4/2026 này chúng xuất hiện tại An Lão, Gia Lai.

Khi nhận được thông tin về con chim này do cộng đồng săn ảnh chim cho biết, khi ấy ông Liêm từ Đà Lạt sang Buôn Đôn - Đắk Lắk, khu vực rừng quốc gia Yor Đôn để chụp ảnh về Lễ hội Té nước (Bunpimay - Tết Năm mới) của cộng đồng người Lào ở đó. Nhưng vì đam mê, lập tức ông cùng vợ chạy xe ra sân bay Phù Cát - Gia Lai, để đón một người bạn từ TP Hồ Chí Minh bay ra rồi cả hai lên An Lão, lội rừng cả ngày theo sự hướng dẫn của những người đi rừng ở đây để đến chỗ chim xuất hiện. Ông Liêm và bạn phải chờ 2 ngày trong rừng để chụp được những tấm hình của con chim trĩ sao Việt Nam này.

“Cũng may mắn vì tôi chỉ nằm rừng 2 ngày. Có nhóm đến trước tôi chờ đến 3 ngày. Tôi là người thứ 8 trong nước, còn bạn đi cùng là người thứ 9 chụp được. Sau rất nhiều năm, giới khoa học nước ta đã có những người quan sát, nhìn thấy, ghi nhận về loài chim đặc hữu của Việt Nam này với các tấm hình sống động”, ông Liêm nói.

Ông Nguyễn Thanh Liêm và vợ trong một chuyến đi săn hình chim

Đà Lạt - thiên đường chim

Rất nhiều những tấm hình chim, ông Liêm cho tôi xem. Ông chụp đâu đó tại Đà Lạt, trong nước, hay nước ngoài. Mỗi tấm hình như vậy là một câu chuyện đầy hấp dẫn. Có lần nhóm săn hình chim của ông bay ra Hà Nội, từ Hà Nội lên Lào Cai, theo người đi rừng leo núi 2 ngày ròng rã, vượt qua những con dốc đứng đến địa điểm mới chụp được chim.

“Có những chuyến đi có hình, nhưng cũng có những chuyến chờ mãi chim không đến dù có dấu vết. Chúng tôi có những người chuyên đi rừng lấy mật ong ở các địa phương trong nước thông tin. Khi có chim cần chụp xuất hiện, họ sẽ báo. Tất nhiên phải trả tiền cho người dẫn đi, nhưng rất xứng đáng”, ông Liêm cho biết.

Trong bộ ảnh ông cho tôi xem, có rất nhiều tấm hình chim rất đẹp mà chỉ riêng Đà Lạt mới có. Đó là những con chim đặc hữu Đà Lạt. “Đà Lạt là thiên đường chim. Có trên dưới 10 loài chim đặc hữu Đà Lạt như thế”, ông chia sẻ.

Để chụp được những bức hình chim như vậy người săn hình như ông trong mỗi chuyến hành trình vác trên vai chừng nửa... tỷ đồng. Đó là giá trị của chiếc máy ảnh và các ống kính chuyên dụng. Chỉ riêng mỗi ống kính cũng trên dưới 200 triệu đồng. “Mỗi chuyến đi như thế cũng tốn kém, có khi mất đến vài chục triệu đồng chỉ để được vài tấm hình. Phải có tài chính một chút mới chơi được”, ông cười vui.

Với ông, “Vui nhất là khi bắt gặp được con chim cần tìm. Lúc đó mọi gian khó trên đường đi hầu như quên hết. Chỉ cần đủ ánh sáng, đủ đường nét, có phông nền phía sau đẹp, mình chỉ chờ và bấm máy. Không gì vui bằng”, ông cười nhẹ nhàng.

Viết Trọng .

Nguồn Lâm Đồng : https://baolamdong.vn/nguoi-duoi-theo-nhung-bong-chim-438195.html