Người mang 'vàng xanh' lên núi

6 giờ trướcBài gốc

Những rừng quế xanh ngút mắt ở Thượng Long đã mang no ấm đến cho hàng trăm hộ dân.

Hơn nửa đời trồng quế

Ông Quế bồi hồi nhớ lại: Năm 1990, cây quế đầu tiên được tôi mang về trồng tại khu Dân Chủ, xã Thượng Long với mong ước thoát nghèo về một giống cây còn quá lạ lẫm với đất này.

“Thực ra, cây quế đã được trồng rải rác bởi bà con người Dao khu Móc Thiều mang từ Yên Bái xuống. Quế được trồng như một loại cây dược liệu chứ chưa có quy trình và quy mô lớn” - ông chia sẻ về những ngày trồng, chăm sóc thử nghiệm hơn 1 vạn cây quế cùng bao ước vọng về một loài cây gửi gắm mong ước đổi đời.

Vừa trồng, vừa tích lũy kinh nghiệm với muôn vàn khó khăn, nhưng ông luôn có niềm tin mãnh liệt vào giống cây quý này. Ông kể: Thấy tôi trồng nhiều quế như vậy, bà con tò mò lắm, có người còn không tin cây quế sống được ở đất này. Nhưng gia đình tôi vốn có nghề bốc thuốc nam gia truyền, tôi thấy cây quế rất có tiềm năng vì giá trị dược liệu của nó không chỉ có đầu ra trong nước, mà còn đủ sức vươn tầm ra quốc tế nên càng củng cố quyết tâm phải trồng bằng được...”

Không phụ công người, cây quế sau nhiều thăng trầm đã khẳng định sức chịu nắng, gió tốt và đặc biệt ít sâu bệnh đã bén rễ trên đất Thượng Long, cho thấy quế rất phù hợp với vùng đất này. “Điều đặc biệt của loại cây này là thu hoạch liên tục khi cây bắt đầu trưởng thành. Từ các sản phẩm phụ như cành, lá, gồi cây đều bán có tiền dù ít hay nhiều. Các sản phẩm phụ của cây quế đều được thu mua tận dụng từ thương lái” - ông Quế thông tin thêm và khẳng định: Theo cây quế quãng 35 năm nay, tôi tin cây quế là cây xóa nghèo và có thể làm giầu được nếu có vùng nguyên liệu tốt và nhà máy chế biến sâu các sản phẩm của nó. Thị trường của loại cây dược liệu này không chỉ trong nước mà còn có thể vươn xa hơn nữa nếu được đầu tư bài bản và có chiến lược dài hơi.

Toàn huyện Yên Lập (cũ) hiện có hơn 3.200ha quế, trong đó vùng trọng điểm quế là các xã Trung Sơn và Thượng Long... Riêng xã Thượng Long mới hiện có tới hơn 850ha quế. Cụ thể, xã Thượng Long (cũ) hơn 700ha và xã Phúc Khánh (cũ) hơn 150ha. Cây quế thực sự là cây có giá trị, góp phần quan trọng trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng của địa phương và giúp hàng ngàn hộ dân thoát nghèo hiệu quả.

Cán bộ Phòng Kinh tế xã Thượng Long thông tin các chủ trương của tỉnh về phát triển cây công nghiệp cho người dân.

Có vòng đời từ 10 - 14 năm, nhưng từ năm thứ 3 sau khi trồng cây quế đã cho thu hoạch lá, cành... trong quá trình chặt tỉa. Đồng chí Tống Thị Hưng - Phó phòng Kinh tế xã Thượng Long, thông tin: Vào lúc cao điểm, vỏ quế bán được 23 nghìn đồng/kg tươi, còn lá khoảng 1,2 - 1,5 nghìn đồng/kg.

“Rừng quế nhà tôi hiện mỗi năm thu từ bán lá, tỉa cành, bán nguyên liệu cũng được vài trăm triệu đồng. Giờ thì mình tự tin cây quế có thể giúp thoát nghèo và làm giàu nếu chú trọng trồng và quy hoạch gắn với chế biến sâu. Mong muốn cây quế sẽ tiếp tục mang lại ấm no cho quê nhà và ngay chính gia đình mình là có thật" - ông Quế dứt đoạn tâm sự với nhiều dự định lớn lao cho loài cây quý này.

Cùng chi bộ làm giàu

Là hộ sản xuất kinh doanh giỏi cấp huyện (cũ), không chỉ lo kinh tế cho cá nhân; là đảng viên, ông Quế còn luôn nghĩ về những người đồng chí của mình. 31 năm tuổi Đảng, hiểu rõ những khó khăn của quê hương cùng những trăn trở thoát nghèo của đồng chí, người dân, nên chuyện cây quế thoát nghèo cũng được ông nêu nhiều lần, bàn nhiều lúc trong các cuộc họp chi bộ, bên ấm trà mỗi tối.

Ông nhớ lại, lứa quế đầu bán được khá nhiều bèn quyết định dựng căn nhà mới cho gia đình sau nhiều năm vất vả. Nhưng nhìn quanh nhiều đồng chí trong chi bộ kinh tế còn vất quá. Thế là cùng với làm gương, ông vận động nhiều đảng viên tham gia trồng quế và tăng dần diện tích. Không có kinh nghiệm, ông “cầm tay chỉ việc”, không có vốn, giống... ông tận tâm chỉ bảo, thậm chí cho vay. “Đến nay, cả chi bộ tôi ai cũng có rừng quế và ai cũng có thu nhập từ quế nên giờ đây không còn đảng viên nào thuộc hộ nghèo nữa. Kinh tế các gia đình đều khá giả nhờ cây quế đấy” - ông tự hào khoe về Chi bộ Dân Chủ của mình.

Bấm đốt ngón tay, ông kể rành mạch những hộ gia đình mà đảng viên làm chủ đang trồng quế và có diện tích lớn như đồng chí Dương Xuân Phong có hơn 1ha, đồng chí Nguyễn Hữu Thiện hơn 1ha, đồng chí Dương Hải Quân trồng hơn 2ha... “Hầu hết đảng viên đều tiên phong trồng quế và có kinh tế từ nó nên bà con cũng làm theo nhiều. Hiện cả xã Thượng Long đã có hơn 850ha quế rồi, tôi thấy mừng lắm” - ông kể với giọng tự hào. Cũng theo ông, mong muốn lớn nhất của các hộ trồng quế hiện giờ là cây quế sớm thoát ly khỏi “vòng xoay” do thương lái vận hành. Do vậy, cần có quy hoạch, đầu tư mạnh vào chế biến sâu các sản phẩm, khi đó cây quế mới mang lại giá trị thực sự và giúp người dân thêm cơ hội làm giàu.

Hiện ông Quế mong muốn sẽ sớm thành lập HTX chuyên về trồng quế hữu cơ đạt chuẩn về chất lượng. Và cũng từ mô hình HTX này, các hộ trồng quế sẽ liên kết diện tích, thu hút đầu tư chế biến sâu... để từ đó nâng cao giá trị cho cây quế, tiến tới tận thu hoàn toàn các sản phẩm từ cây quế, góp phần làm giầu và nâng cao đời sống cho người dân từ loài cây giá trị cao này.

Cùng chung suy nghĩ, bà Hoàng Hồng Giang, hiện có khoảng 4 vạn gốc quế từ 3 đến 11 năm tuổi cho biết, không chỉ bị thương lái “thao túng” giá mà do không có chế biến sâu, nên giá trị của cây quế đang bị lãng phí rất nhiều. Ví dụ về điều này, bà Giang nêu: Như nhà tôi mỗi năm bỏ đi hàng chục tấn lá quế trong quá trình phát tỉa vì không phải lúc nào cũng bán được. Do đó, nếu vùng quế Thượng Long có một nhà máy chế biến sâu, liên kết với các hộ trồng quế thì dân sẽ bỏ hết các loại cây khác để làm quế, vì cây quế rất có tiềm năng, khi đó các hộ trồng quế cũng sẽ chủ động được đầu ra cho sản phẩm của mình.

Mỗi năm, hộ ông Quế có thu nhập vài trăm triệu đồng từ cây quế, đây cũng hộ có diện tích trồng quế lớn nhất xã Thượng Long.

Cũng theo đồng chí Tống Thị Hưng - Phó phòng Kinh tế xã Thượng Long thì trước đây, tỉnh Phú Thọ đã có Nghị quyết số 22/2021 Ban hành quy định chính sách hỗ trợ, khuyến khích phát triển nông nghiệp nông thôn trên địa bàn tỉnh Phú Thọ, cây quế được hỗ trợ 12 triệu đồng/1ha trồng mới với quy mô liền vùng tập trung từ 5ha trở lên. Hiện tại, HĐND tỉnh có Nghị quyết số 44/2025/NQ-HĐND Quy định chính sách hỗ trợ liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Phú Thọ. Tuy nhiên để cây quế thực sự phát huy giá trị và có sức bật trong thời gian tới thì câu chuyện đầu ra và chế biến sâu vẫn là những trăn trở không chỉ riêng cấp ủy, chính quyền địa phương...

Vốc nắm lá quế sắp hoai mục trên tay, ông Quế tiếc rẻ: Mỗi năm, tôi bỏ phí vài trăm triệu đồng tiền bán lá vì không có quy trình chế biến sâu món này. Nếu có một quy trình khép kín, thì từ lá, thân gỗ... cây quế sẽ nâng được giá trị thu nhập, khi đó không chỉ mình có thêm thu nhập mà hàng trăm hộ trồng quế khác cũng mau chóng khá lên từng ngày.

Mong ước của ông Quế cũng là mong ước của hàng trăm hộ dân trồng quế hôm nay. Người “mang vàng xanh” lên núi, góp phần phủ xanh đất trống ven hồ Ly mênh mông, bốn mùa xanh ngắt ngước đôi mắt xa xăm nhìn ra ngọn núi trước nhà với nhiều ước vọng. Tôi tin, người đã hơn nửa đời đồng hành cùng cây quế như ông sẽ làm được nhiều việc lớn nữa cho cây quế quê hương.

Quốc Hội

Nguồn Phú Thọ : https://baophutho.vn/nguoi-mang-vang-xanh-len-nui-245935.htm