Sinh ra và lớn lên tại xã Vạn Linh, anh Nghĩa sớm nhận thấy giá trị đặc biệt của cây hoàng đàn - một loài cây nguy cấp, quý, hiếm, có giá trị kinh tế cao và luôn trăn trở tìm hướng đi phù hợp, vừa phát triển kinh tế, vừa bảo tồn cây bản địa. Sau nhiều năm kiên trì, đến năm 2024, anh đã ươm thành công cây giống.
Anh Vũ Việt Nghĩa kiểm tra cây bonsai hoàng đàn
Không dừng lại ở ươm và trồng cây, anh tiếp tục tìm cách nâng cao giá trị hoàng đàn. Từ việc nhiều người thành công với bonsai cây tùng Nhật loài cùng họ lá kim, anh nảy sinh ý tưởng thử nghiệm tạo dáng bonsai cho hoàng đàn Hữu Liên. Thời điểm bắt đầu, trên địa bàn tỉnh chưa có mô hình tương tự, nên anh vừa làm vừa học, chủ động nghiên cứu qua sách, báo, internet và đến các nhà vườn bonsai để tích lũy kinh nghiệm.
Anh chia sẻ: Quá trình tạo hình bonsai hoàng đàn, tôi gặp nhiều khó khăn do đặc tính gỗ chứa nhiều tinh dầu nên cành rất giòn, dễ gãy. Từ thực tế đó, tôi rút ra được việc uốn, tỉa phải thực hiện chậm, chia thành nhiều lần để cây thích nghi dần. Thông thường, để hoàn thiện một cây bonsai, tôi phải tiến hành uốn định hình từ 4-5 lần, mỗi lần kéo dài nhiều giờ, thậm chí 2-3 ngày, bắt đầu từ tạo dáng tổng thể rồi mới chỉnh sửa chi tiết từng cành, tán.
Theo anh Nghĩa, việc phát triển bonsai giúp nâng cao giá trị cây hoàng đàn rõ rệt. Nếu cây giống thông thường chỉ có giá từ 100.000–300.000 đồng/cây, thì cây bonsai sau khi tạo dáng có giá từ vài triệu đến hàng chục triệu đồng. Ngoài ra, bonsai có kích thước nhỏ gọn, thuận tiện vận chuyển, mở ra tiềm năng đưa thương hiệu hoàng đàn của địa phương lan tỏa rộng hơn.
Năm 2025, cơ sở của anh là 1 trong 7 cơ sở ươm giống hoàng đàn Hữu Liên được Chi cục Kiểm lâm tỉnh cấp mã số trồng thực vật rừng nguy cấp, quý, hiếm. Hiện nay, trên diện tích khoảng 1 ha, gia đình anh phát triển hàng nghìn cây hoàng đàn, trong đó có nhiều cây bonsai đã được tạo dáng.
Anh Triệu Trung Đức, thôn Đơn Xa, xã Vạn Linh chia sẻ: Anh Nghĩa rất nhiệt tình, đặc biệt trong việc hướng dẫn kỹ thuật tạo dáng bonsai hoàng đàn. Nhờ được anh chỉ bảo, tôi và một số hộ dân đã từng bước nắm được cách lựa chọn cây, uốn tỉa và chăm sóc để tạo dáng bonsai hiệu quả.
Từ năm 2024 đến nay, anh Nghĩa đã cung cấp ra thị trường khoảng 800 cây giống hoàng đàn, với giá bán dao động từ 100.000 đến 300.000 đồng/cây tùy theo độ tuổi, kích cỡ, đồng thời xuất bán nhiều cây bonsai với giá trị cao. Nhờ đó, mô hình mang lại thu nhập trên 250 triệu đồng/năm cho gia đình. Anh còn tạo việc làm thời vụ cho nhiều lao động địa phương với mức thu nhập khoảng 200.000 - 400.000 đồng/ngày. Đồng thời, anh chủ động xây dựng các kênh mạng xã hội như Facebook, TikTok để quảng bá sản phẩm, từng bước mở rộng thị trường tiêu thụ.
Bà Vi Thị Thu Hà, Phó trưởng phòng Kinh tế xã Vạn Linh cho biết: Mô hình ươm giống và phát triển cây bonsai Hoàng đàn Hữu Liên của anh Vũ Việt Nghĩa là một hướng đi phù hợp, vừa mang lại hiệu quả kinh tế, vừa góp phần bảo tồn loài cây nguy cấp, quý, hiếm của địa phương. Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục khuyến khích, hỗ trợ người dân nhân rộng mô hình, gắn phát triển kinh tế với bảo vệ tài nguyên rừng.
Từ một ý tưởng nâng cao giá trị cây bản địa, đến nay, hướng đi tạo dáng bonsai hoàng đàn của anh Vũ Việt Nghĩa đã cho thấy hiệu quả rõ rệt. Qua sự kiên trì và sáng tạo, hoàng đàn không chỉ được bảo tồn mà còn trở thành sản phẩm bonsai có giá trị kinh tế cao, mở ra hướng phát triển mới, bền vững cho người dân địa phương.
THÁI SƠN