Người trẻ Bát Tràng định vị gốm di sản trên bản đồ số

2 giờ trướcBài gốc

Ở đó, mạng xã hội không làm mai một kỹ nghệ thủ công, mà đang trở thành bệ phóng đắc lực để các bạn thanh niên hiện thực hóa chiến lược vĩ mô: Định vị di sản ngàn năm của Việt Nam trên bản đồ công nghiệp văn hóa toàn cầu.

Tư duy đổi mới trên nền tảng số

Sự bùng nổ của không gian mạng đang phá vỡ rào cản phân phối truyền thống của gốm Bát Tràng. Chỉ cần gõ từ khóa "gốm Bát Tràng" trên các nền tảng video ngắn, người xem dễ dàng bắt gặp hàng loạt nội dung triệu lượt xem của lớp trẻ ngày nay, họ đã biến không gian số thành sàn diễn đắc lực để di sản tiếp cận công chúng.

Điển hình cho tư duy khai phá mạng xã hội là anh Vũ Tuấn Long (sinh năm 1998, xã Bát Tràng). Thay vì tập trung vào các mặt hàng truyền thống, xưởng gốm mang tên "Gớm Long Bình" của anh chọn hướng đi ngách: Tập trung nhào nặn những sản phẩm mang tạo hình độc đáo, phá cách và đậm tính giải trí nhằm đánh trúng tâm lý người xem trên không gian mạng.

Xuất phát từ những lần vuốt nặn ngẫu hứng, bộ sưu tập gốm “kỳ quái” này của anh bất ngờ trở thành tâm điểm thu hút giới trẻ trên mạng xã hội. (Ảnh: Nhân vật cung cấp)

Trước khi gắn bó với nghề gốm, anh Long từng theo học và làm việc trong lĩnh vực kinh tế, đồng thời kinh doanh thời trang. "Xuất phát điểm của mình là dân kinh tế. Dù sinh ra trong gia đình làm gốm nhưng ban đầu mình gần như không nắm rõ kỹ thuật nghề", anh chia sẻ. Chỉ đến khi công việc kinh doanh gặp khó khăn, anh mới quyết định quay về tiếp quản xưởng gốm của gia đình.

Ban đầu, định hướng của anh là tiếp nối sản xuất các dòng sản phẩm truyền thống như lộc bình hay bình hoa. Tuy nhiên, trong quá trình thử nghiệm với phần đất thừa tại xưởng, những tạo hình lạ mắt, mang tính trào phúng lại bất ngờ thu hút sự chú ý của cộng đồng mạng. Một đoạn video ngắn ghi lại quá trình nặn thử một sản phẩm đã nhanh chóng đạt khoảng một triệu lượt xem trên TikTok.

"Video đó chỉ quay khoảng vài giây, cùng lắm thì được 5 phút nhưng lại lên xu hướng rất mạnh, vượt ngoài tưởng tượng của mình", anh Long nhớ lại. Từ phản hồi tích cực của người xem, đặc biệt là lượng tương tác hỏi mua sản phẩm tăng cao, anh bắt đầu nhận thấy tiềm năng thương mại từ hướng đi này. Đây chính là bước đệm để thương hiệu "Gớm Long Bình" chính thức được phát triển.

Bằng việc đưa các sản phẩm lên kênh TikTok “Gớm Long Bình”, anh Long không chỉ đổi mới cách làm nghề mà còn thành công biến gốm Bát Tràng thành một từ khóa đầy sức hút với giới trẻ. (Ảnh: Nhân vật cung cấp)

Dù không được đào tạo bài bản, anh Long tự tay đảm nhiệm 100% các khâu quay, dựng và chỉnh sửa video. Việc bắt kịp xu hướng kết hợp cùng nền tảng kỹ thuật gia truyền mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt, giúp xưởng duy trì lượng đơn đặt hàng trực tuyến ổn định. Tuy nhiên, anh Long cho biết, anh vẫn luôn chủ động giới hạn ở mức 10 - 20 đơn/ngày để bảo đảm chất lượng đầu ra.

Thông qua các sản phẩm "gốm xấu" mang màu sắc vui nhộn, nhiều người trẻ đã bắt đầu tò mò và chủ động tìm hiểu về quy trình làm nghề, không gian xưởng sản xuất cũng như văn hóa Bát Tràng. Không ít khách hàng tìm đến xưởng ban đầu chỉ vì những đoạn video xu hướng trên nền tảng TikTok, nhưng sau đó lại quan tâm nhiều hơn đến các dòng sản phẩm truyền thống của làng nghề.

Hiệu ứng lan tỏa này không chỉ mang lại doanh thu cho riêng thương hiệu "Gớm Long Bình" mà còn góp phần quảng bá hình ảnh gốm Bát Tràng trên môi trường số. Từ những sản phẩm mang tạo hình lạ mắt, những người thợ trẻ đang kiến tạo một phương thức tiếp cận mới với di sản làng nghề - nơi truyền thống được duy trì, đồng thời không ngừng làm mới bằng ngôn ngữ và thị hiếu của thời đại.

Không chỉ dừng lại ở gốm sứ, làn sóng chuyển đổi số đang định hình lại sức sống của hàng loạt nghề thủ công truyền thống, tiêu biểu như Tập đoàn lụa Vạn Sự Lợi (Wensli) tại Trung Quốc. Năm 2026, thông qua việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), doanh nghiệp này đã rút ngắn thành công chu kỳ thiết kế một sản phẩm từ 15 ngày xuống chỉ còn hai giờ. Đột phá hơn, khách hàng hiện nay có thể tự thiết kế khăn lụa mang đậm dấu ấn cá nhân thông qua AI chỉ bằng một thao tác quét mã, và nhận sản phẩm hoàn thiện chỉ trong vài phút. Song song với số hóa, Wensli còn tiên phong ứng dụng công nghệ in và nhuộm kỹ thuật số không dùng nước (GBART), đạt mức xả thải nước thải gần bằng không. Sự chuyển mình này minh chứng cho một hướng đi tất yếu: Dùng công nghệ lõi để nâng cấp di sản, biến những sản phẩm truyền thống ngàn năm tuổi trở thành một phần của nhịp sống hiện đại và phát triển bền vững.

Đưa gốm Việt định vị trên bản đồ toàn cầu

Theo báo cáo "Digital 2026: Vietnam" của DataReportal, với hơn 79 triệu người dùng mạng xã hội, nền tảng số đang thay đổi hoàn toàn hành vi mua sắm. Tuy nhiên, sự dịch chuyển này không chỉ giải quyết bài toán tiêu thụ nội địa, mà còn là "thẻ thông hành" để gốm Bát Tràng tiếp cận trực tiếp mạng lưới khách hàng quốc tế - những người luôn khao khát tìm kiếm các giá trị văn hóa bản địa độc bản.

Thay vì thụ động chờ đợi khách du lịch, những đoạn clip ngắn triệu view đang chủ động tiếp cận đến bạn bè năm châu. Anh Jake (22 tuổi, sinh viên người Úc) chia sẻ sựhào hứng khi đến trải nghiệm tại bảo tàng gốm Bát Tràng: "Tôi tình cờ xem được mộtvideo làm gốm rất sáng tạo trên mạng xã hội. Nó sống động và thu hút tôi ngay từ giây đầu tiên. Sự sáng tạo đó đã lôi kéo tôi phải đến tận đây để tự tay trải nghiệm kỹ thuật truyền thống tuyệt vời này của Việt Nam". Câu chuyện của Jake cho thấy, mạng xã hội không chỉ là kênh quảng bá, mà đã trở thành cầu nối văn hóa, biến những người xem xa lạ thành những vị khách ghé thăm đầy thiện chí.

Để chinh phục thị trường quốc tế, gốm Bát Tràng không chỉ dựa vào hình ảnh bắt mắt, mà còn phải đối mặt với bài toán "bảo tồn giá trị truyền thống". Nghệ nhân Tuấn Minh (32 tuổi) chính là một nhân chứng điển hình. Được phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Hà Nội khi mới 25 tuổi, anh Minh chọn cách kiên định bám trụ với nghề làm gốm truyền thống với phương thức chế tác thủ công. Mọi công đoạn từ nhào đất, vuốt tay trên bàn xoay đến căn chỉnh nhiệt độ nung đều được thực hiện với sự khắt khe tuyệt đối. Anh chia sẻ về lớp trẻ kế cận nghề gốm: "Thanh niên Bát Tràng hiện nay đều nắm bắt và hiểu rõ những lớp cắt văn hóa mà các thế hệ đi trước đã gìn giữ. Do đó, thay vì áp đặt phương thức truyền đạt một chiều, tôi kỳ vọng các bạn trẻ sẽ chuyển hóa tình yêu quê hương thành hành động thực tiễn; đồng lòng phát triển thương hiệu làng nghề để Bát Tràng ghi những dấu ấn tự hào hơn nữa trong quá trình phát triển của đất nước".

Việc sử dụng các thiết bị công nghệ để đưa sản phẩm gốm lên không gian số và thách thức trong việc gìn giữ hồn cốt của gốm truyền thống không tạo ra sự mâu thuẫn mà nó tạo ra một hệ sinh thái sản xuất - kinh doanh toàn diện. Chia sẻ về tư duy bảo tồn trong kỷ nguyên mới, PGS.TS Bùi Hoài Sơn - Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội đã nhấn mạnh: "Giữ lửa cho làng nghề hôm nay không chỉ là giữ một tập quán, mà là tìm con đường để những giá trị văn hóa truyền thống tiếp tục sống động trong đời sống hiện đại. Khi được kết nối với kinh tế sáng tạo và du lịch văn hóa, nghề truyền thống sẽ không chỉ được bảo tồn mà còn có cơ hội phát triểnbền vững hơn".

Sự nhạy bén trong việc tận dụng mạng xã hội để quảng bá sản phẩm đang giúp thế hệ thợ trẻ Bát Tràng giải quyết hiệu quả bài toán thương mại trong kỷ nguyên số. (Ảnh: Khánh Xuân)

Đáng chú ý, nhận thức và hành động của thế hệ trẻ Bát Tràng hiện nay đang bám sát định hướng chiến lược vĩ mô cao nhất của quốc gia. Việc nhạy bén ứng dụng nền tảng số để xuất khẩu văn hóa chính là minh chứng sinh động trong việc cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.

Văn kiện Đại hội XIV đã đề ra định hướng chiến lược trọng tâm về việc phát triển công nghiệp, thương mại tự chủ và kết nối toàn cầu. Trong đó, Đảng đặc biệt chú trọng yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện, ứng dụng mạnh mẽ khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo nhằm nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa, dịch vụ Việt Nam trên trường quốc tế.

Tinh thần cốt lõi này đang được lớp thanh niên Bát Tràng vận dụng triệt để. Họ chủ động khai thác các nền tảng thương mại điện tử và công cụ số hóa để tháo gỡ điểm nghẽn trong phân phối. Sự kết nối toàn cầu mà Đại hội XIV nhắc tới đang được hiện thực hóa qua từng đơn hàng quốc tế và từng đoạn video quảng bá kỹ nghệ thủ công chạm tới hàng triệu người xem trên toàn thế giới.

Từ thực tiễn tại làng gốm Bát Tràng, có thể khẳng định chủ trương của Đảng đang được thế hệ trẻ chuyển hóa thành những giá trị kinh tế - văn hóa thực tiễn. Bằng sự nhạy bén công nghệ và ý thức tôn trọng giá trị nguyên bản, lực lượng thanh niên đang phát huy xuất sắc vai trò cầu nối: Đưa di sản ngàn năm hội nhập sâu rộng, đầy kiêu hãnh vào nền kinh tế số quốc tế.

Phương Duyên - Khánh Xuân - Phương Linh

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/nguoi-tre-bat-trang-dinh-vi-gom-di-san-tren-ban-do-so-169260612061652967.htm