Nguồn cung dồi dào, giá gạo xuất khẩu tiếp tục chịu áp lực giảm

4 giờ trướcBài gốc

Tồn kho tăng mạnh, giá gạo khó phục hồi trong ngắn hạn

Bản tin Cung - cầu Ngũ cốc tháng 3/2026 của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) cho thấy, thị trường gạo toàn cầu bước vào niên vụ 2025/26 với nền tảng cung vững chắc. Sản lượng dự kiến đạt mức kỷ lục 563,3 triệu tấn, nhờ điều kiện thời tiết thuận lợi, năng suất cao và diện tích gieo trồng ổn định tại châu Á. Tổng nguồn cung ước đạt 773,6 triệu tấn, vượt xa nhu cầu tiêu thụ khoảng 555,5 triệu tấn, trong khi thương mại toàn cầu giảm nhẹ xuống còn 60 triệu tấn do nhiều quốc gia tự cân đối được nguồn cung nội địa.

Chỉ số giá gạo FAO giảm 3% trong tháng 3, chủ yếu do nhu cầu yếu, nguồn cung gia tăng khi các vụ thu hoạch tại châu Á bước vào cao điểm. Ảnh minh họa

Điểm đáng chú ý là tồn kho gạo toàn cầu tăng mạnh lên 219,3 triệu tấn, đưa tỷ lệ tồn kho/sử dụng lên mức 39%, góp phần củng cố an ninh lương thực và giảm thiểu rủi ro trước các cú sốc thị trường. Với cán cân cung - cầu nới lỏng, giá gạo quốc tế được dự báo ổn định hoặc giảm nhẹ, trừ khi xuất hiện biến động lớn về thời tiết hoặc chính sách.

Thực tế, trong những tháng đầu năm 2026, giá gạo thế giới tiếp tục đi xuống. Chỉ số giá gạo FAO giảm 3% trong tháng 3, chủ yếu do nhu cầu yếu, nguồn cung gia tăng khi các vụ thu hoạch tại châu Á bước vào cao điểm, cùng với gián đoạn thương mại từ xung đột tại Trung Đông. Khu vực này chiếm khoảng 11% lượng nhập khẩu toàn cầu, nên các vấn đề vận chuyển và sụt giảm đơn hàng đã gây áp lực đáng kể lên các nước xuất khẩu. Bên cạnh đó, yếu tố tỷ giá cũng góp phần kéo giá giảm, trong khi chi phí logistics và đầu vào tăng chỉ hỗ trợ phần nào.

Ở chiều ngược lại, thị trường châu Mỹ ghi nhận tín hiệu tích cực hơn khi giá gạo tại Mỹ ổn định, còn Brazil và Uruguay tăng nhẹ nhờ nguồn cung bán ra hạn chế và nhu cầu duy trì ở mức cao.

Xuất khẩu Việt Nam chịu sức ép, phụ thuộc thị trường truyền thống

Tại Việt Nam, xuất khẩu gạo trong tháng 3/2026 đạt hơn 1 triệu tấn, trị giá 479 triệu USD. Lũy kế quý I đạt 2,282 triệu tấn, trị giá 1,074 tỷ USD, giảm 1,15% về lượng và giảm 10,9% về trị giá so với cùng kỳ năm 2025, phản ánh rõ áp lực giảm giá trên thị trường. Thị trường xuất khẩu chủ lực của gạo Việt là Philippines và Malaysia.

Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam, trong tháng 3, có 77 tàu hàng rời các cảng TP. Hồ Chí Minh và Mỹ Thới, vận chuyển hơn 512 nghìn tấn gạo xuất khẩu. Xuất khẩu gạo của Việt Nam vẫn chủ yếu tập trung vào các thị trường truyền thống như Philippines và Indonesia, những thị trường dễ tiếp cận nhưng có biên lợi nhuận thấp và tiềm ẩn rủi ro về giá. Trong khi đó, các thị trường cao cấp thuộc các Hiệp định thương mại tự do (FTA) như EU, Canada hay Nhật Bản vẫn chưa được khai thác hiệu quả do yêu cầu khắt khe về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn sản xuất.

Theo doanh nghiệp trong ngành, xuất khẩu gạo hiện vẫn mang tính “theo đơn hàng”, phụ thuộc vào nhu cầu thị trường, thay vì chủ động chiến lược dài hạn. Quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ, thiếu liên kết chuỗi, hạn chế về công nghệ và thương hiệu cũng là rào cản lớn. Trong bối cảnh cạnh tranh gia tăng khi Myanmar đẩy mạnh xuất khẩu, Campuchia mở rộng hợp đồng dài hạn, áp lực lên gạo Việt Nam ngày càng rõ nét.

Một số diễn biến đáng chú ý khác, Myanmar đẩy mạnh xuất khẩu với mức tăng trưởng cao trong quý I/2026, trong khi Campuchia ký thỏa thuận cung ứng gạo dài hạn với Singapore nhằm đảm bảo an ninh lương thực. Những động thái này cho thấy cạnh tranh trên thị trường gạo quốc tế tiếp tục gia tăng.

Tại Đồng bằng sông Cửu Long, vụ Đông Xuân 2025-2026 đã cơ bản hoàn thành gieo trồng với 1,239 triệu ha, đạt gần 99% kế hoạch; sản lượng ước đạt 7,592 triệu tấn với năng suất bình quân 74,43 tạ/ha. Vụ Hè Thu 2026 cũng đã xuống giống sớm khoảng 153.000 ha, tương đương 12% kế hoạch.

Hiện lúa vụ Đông Xuân 2025-2026 tại nhiều tỉnh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đang bước vào thu hoạch rộ. Tuy nhiên, giá lúa bị giảm thấp đã ảnh hưởng đến lợi nhuận và thu nhập của nông dân, nhất là khi gần đây giá vật tư nông nghiệp và nhiều chi phí sản xuất đầu vào tăng cao.

Do xuất khẩu có phần chậm và giá gạo xuất khẩu cũng giảm so với các năm trước, trong khi các tiểu thương và đơn vị, doanh tham gia sản xuất, kinh doanh lúa gạo còn gặp các khó khăn về vốn, về phương tiện vận chuyển và trữ lúa gạo. Từ đó, làm hạn chế khả năng thu mua lúa, dẫn đến tốc độ mua lúa tại nhiều nơi còn chậm so với tiến độ thu hoạch lúa của nông dân. Liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp theo chuỗi giá trị còn hạn chế, nhiều nông dân còn tiêu thụ lúa thông qua các tiểu thương…

Để hỗ trợ thị trường, mới đây, Cục Dự trữ Nhà nước ban hành Quyết định số 145/QĐ-CDT điều chỉnh chỉ tiêu kế hoạch dự trữ quốc gia về nhập lương thực năm 2026, và Công văn số 609/CDT-TCQLH tổ chức đấu thầu mua 300.000 tấn gạo nhập kho dự trữ quốc gia năm 2026.

Cục Dự trữ Nhà nước yêu cầu các chi cục dự trữ nhà nước khu vực phê duyệt và đăng tải lựa chọn nhà thầu, thông báo mời thầu, E-HSMT chậm nhất đến ngày 8/4/2026. Thời gian đóng thầu vào 9h ngày 8/5/2026, mở thầu trong thời hạn 2 giờ kể từ thời điểm đóng thầu. Các chi cục dự trữ nhà nước hoàn thành nhập gạo vào kho dự trữ quốc gia chậm nhất hết ngày 31/7/2026.

Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam, giá gạo xuất khẩu 5% tấm hiện ở mức 460-465 USD/tấn; gạo Jasmine dao động 454-458 USD/tấn; còn gạo 100% tấm ở mức 333-337 USD/tấn. So với các đối thủ, giá gạo Việt Nam đang ở mức cao hơn đáng kể, trong khi gạo 5% tấm của Thái Lan chỉ khoảng 378-382 USD/tấn và của Ấn Độ ở mức 336-340 USD/tấn.

Nguyễn Hạnh

Nguồn Công Thương : https://congthuong.vn/nguon-cung-doi-dao-gia-gao-xuat-khau-tiep-tuc-chiu-ap-luc-giam-452346.html