Nhà máy điện hạt nhân. Ảnh: Reuters.
Trong bối cảnh Việt Nam đang chuẩn bị xây dựng nhà máy điện hạt nhân đầu tiên tại Ninh Thuận, hướng tới mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng và thực hiện cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, câu chuyện về điện hạt nhân không còn là vấn đề học thuật xa vời. Đây đã trở thành một chủ đề thời sự, đòi hỏi xã hội phải tiếp cận bằng hiểu biết khoa học, thay vì cảm tính hay định kiến.
Tiếp cận vấn đề dưới góc độ khoa học
Ra mắt bạn đọc Việt Nam trong thời điểm này, cuốn sách Năng lượng hạt nhân - Vì sao? của Bertrand Barré được xem là một tài liệu nhập môn quan trọng, giúp làm rõ những tranh luận xoay quanh năng lượng hạt nhân - một trong những nguồn năng lượng gây nhiều tranh cãi nhất trong tiến trình chuyển dịch năng lượng toàn cầu.
Điểm nổi bật của cuốn sách nằm ở cách tiếp cận cân bằng và tỉnh táo. Thay vì cổ súy mù quáng hay phản đối cực đoan, tác giả cung cấp cho người đọc nền tảng kiến thức khoa học, kỹ thuật và kinh tế cần thiết để tự hình thành quan điểm. Thông qua các phân tích cụ thể và so sánh với năng lượng hóa thạch cũng như năng lượng tái tạo, cuốn sách đặt điện hạt nhân vào đúng vị trí của nó trong bức tranh năng lượng hiện đại.
Xuyên suốt 14 chương, tác giả lần lượt trả lời những câu hỏi mà công chúng thường đặt ra, từ vấn đề phát thải carbon, chi phí và hiệu quả kinh tế, cho đến rủi ro tai nạn, quản lý chất thải phóng xạ và hệ quả nếu từ bỏ năng lượng hạt nhân. Cuốn sách cho thấy điện hạt nhân là một trong những nguồn điện có mức phát thải CO₂ thấp nhất hiện nay, rủi ro là có thật nhưng có thể kiểm soát, và trong bối cảnh biến đổi khí hậu cùng nhu cầu điện ngày càng tăng, đây là một lựa chọn nghiêm túc, dù không phải giải pháp duy nhất.
Sách Năng lượng hạt nhân - Vì sao?
Tác giả Bertrand Barré là kỹ sư và chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân. Ông từng giữ vị trí Giám đốc Khoa học của Tập đoàn AREVA, nay là Orano - một trong những tập đoàn hạt nhân lớn của Pháp. Với hàng chục năm trực tiếp tham gia thiết kế, vận hành và hoạch định chính sách hạt nhân, Bertrand Barré thể hiện trong cuốn sách một góc nhìn thực tế, kỹ thuật và giàu kinh nghiệm. Cuốn sách còn có lời tựa của Jean-Marc Jancovici, chuyên gia nổi tiếng về năng lượng và khí hậu, góp phần củng cố uy tín học thuật và vị thế của tác phẩm trong các cuộc tranh luận về chuyển dịch năng lượng.
Tài liệu nền tảng về năng lượng hạt nhân
Bản tiếng Việt của Năng lượng hạt nhân - Vì sao? cũng là một điểm đáng chú ý khi được chuyển ngữ và hiệu đính bởi đội ngũ chuyên gia đang trực tiếp làm việc trong ngành điện hạt nhân tại Pháp. Tiến sĩ Phạm Tuấn Hiệp, chuyên viên Cơ học vật liệu của Tập đoàn Điện lực Pháp, từng công tác tại Ủy ban Năng lượng Hạt nhân và Năng lượng tái tạo Pháp, hiện là Tổng thư ký Mạng lưới Chuyên gia Năng lượng Hạt nhân người Việt ở nước ngoài, tham gia dịch thuật cuốn sách cùng ông Bùi Nguyễn Hoàng, Chủ tịch VietNuc, chuyên gia quản lý và thiết kế nhà máy điện hạt nhân tại EDF.
Phần hiệu đính do kỹ sư Ứng Quốc Hùng, Kỹ sư trưởng Setec Nuclear tại Pháp, người từng tham gia các dự án EPR tại Pháp và Anh, đảm nhiệm. Việc đội ngũ dịch giả và hiệu đính đều là những người đang làm việc trực tiếp trong lĩnh vực hạt nhân giúp bản dịch bảo đảm độ chính xác thuật ngữ, tính chuẩn mực học thuật và độ tin cậy chuyên môn.
Với giọng văn sư phạm, mạch lạc và dễ tiếp cận, cuốn sách phù hợp với nhiều nhóm độc giả, từ sinh viên, giảng viên, kỹ sư, nhà nghiên cứu đến những người quan tâm đến chính sách năng lượng, biến đổi khí hậu và phát triển bền vững.
Trong bối cảnh điện hạt nhân đang trở lại bàn nghị sự tại Việt Nam và nhiều quốc gia trên thế giới, Năng lượng hạt nhân - Vì sao? không chỉ là một cuốn sách để đọc, mà còn là một tài liệu nền tảng giúp công chúng hiểu đúng trước khi tranh luận và chuẩn bị tri thức cho những quyết định năng lượng mang tính dài hạn của tương lai.
TS Trần Chí Thành, Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam - cho biết tác giả cuốn sách là người tâm huyết và có kiến thức sâu rộng trong lĩnh vực này, là người đã dành cả cuộc đời truyền bá những kiến thức chuyên sâu và nhiều khi không dễ hiểu đến mọi tầng lớp công chúng bình dân, đến cả các bạn trẻ muốn tìm hiểu để bước chân vào lĩnh vực này. "Việc cuốn sách được phép dịch và giới thiệu cho bạn đọc ở Việt Nam thật đáng trân trọng”, TS Trần Chí Thành đánh giá.
Ông Lê Mạnh Cường, Phó tổng giám đốc Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), nhận xét: “Cuốn Năng lượng hạt nhân - Vì sao? (Pourquoi le nucleáire?) của Bertrand Barré là một tài liệu ngắn gọn, súc tích và khoa học, giúp người đọc nhanh chóng nắm bắt những vấn đề cốt lõi của điện hạt nhân - từ công nghệ, an toàn đến vai trò của của điện hạt nhân trong bức tranh năng lượng tương lai".
Độc Cầm