Từ “chốt cứng” sang “cơ chế mở”
Quốc hội đã chính thức thông quaLuật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt.
Trong đó, điểm nhấn là thay vì “chốt cứng” ngưỡng doanh thu phải nộp thuế thu nhập cá nhân, giá trị gia tăng với cá nhân, hộ kinh doanh 500 triệu đồng/năm như trước thì Quốc hội giao Chính phủ quyền điều chỉnh ngưỡng này. Mức doanh thu chịu thuế thu nhập doanh nghiệp cũng do Chính phủ quy định, không cố định tại luật.
Nhiều hộ kinh doanh cho rằng điều quan trọng không chỉ là mức ngưỡng, mà còn là tính ổn định của chính sách. Ảnh: VPB
Theo đó, căn cứ vào các chỉ số kinh tế vĩ mô, khả năng cân đối ngân sách, Chính phủ sẽ quy định mức doanh thu không phải nộp thuế thu nhập cá nhân, mức doanh thu để xác định đối tượng không chịu thuế giá trị gia tăng và mức doanh thu để xác định doanh nghiệp được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp. Chính phủ dự kiến nâng mức doanh thu không phải nộp thuế của hộ, cá nhân kinh doanh lên 1 tỷ đồng và ngưỡng miễn thuế với doanh nghiệp nhỏ cũng tương tự.
Sau khi Quốc hội thông qua quy định trên, trao đổi nhanh với phóng viên, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn Đồng Tháp) đánh giá, đây là chủ trương nhân văn, nhận được sự hưởng ứng tích cực từ cộng đồng các hộ sản xuất - kinh doanh trong bối cảnh thị trường còn nhiều khó khăn.
Dù thừa nhận việc nâng ngưỡng có thể làm giảm nguồn thu từ thuế trong ngắn hạn, nhưng sẽ tạo ra tác động tích cực về lâu dài. Đại biểu Phạm Văn Hòa cho rằng, việc nới rộng ngưỡng sẽ khuyến khích các hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ mạnh dạn mở rộng quy mô, nâng cao hiệu quả sản xuất và tham gia thị trường một cách phấn khởi hơn, từ đó góp phần thúc đẩy kinh tế phát triển.
Tuy nhiên, ông Hòa cũng nêu rủi ro tiềm ẩn liên quan đến công tác quản lý thuế, lo ngại khi nâng ngưỡng lên 1 tỷ đồng, tình trạng các hộ kinh doanh cố tình khai báo doanh thu thấp hơn ngưỡng quy định để né thuế vẫn sẽ xảy ra.
“Để bảo đảm chính sách đi vào thực tiễn một cách hiệu quả và công bằng, cần tăng cường công tác quản lý. Đặc biệt, yêu cầu về sự công tâm, minh bạch và lành mạnh trong quá trình thực thi nhiệm vụ của cán bộ thuế khi tiến hành kiểm tra, nhằm ngăn chặn các hành vi kê khai gian lận, bảo đảm sự công bằng cho tất cả các đối tượng nộp thuế”, đại biểu Phạm Văn Hòa nêu rõ.
Chính sách linh hoạt để bám sát thực tiễn đời sống
Là người rất quan tâm đến việc sửa đổi này, ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi cho rằng, việc giao thẩm quyền cho Chính phủ điều chỉnh mức doanh thu không phải nộp thuế thu nhập cá nhân và mức doanh thu không chịu thuế là một thay đổi mang tính kỹ thuật nhưng có tác động sâu rộng.
Trước hết, cần nhìn nhận rằng hệ thống ngưỡng doanh thu chịu thuế hiện hành đã bộc lộ độ trễ khá lớn so với thực tiễn. Trong nhiều năm, tốc độ lạm phát, biến động chi phí đầu vào và thay đổi trong cấu trúc kinh tế đã khiến các ngưỡng doanh thu trở nên lạc hậu. Điều này dẫn đến tình trạng một bộ phận hộ kinh doanh nhỏ, cá nhân kinh doanh có quy mô rất hạn chế nhưng vẫn phải chịu nghĩa vụ thuế, gây áp lực không nhỏ đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và sinh kế.
Khi gánh nặng thuế được giảm bớt, các hộ kinh doanh sẽ có xu hướng đăng ký kinh doanh chính thức, minh bạch hóa hoạt động và mở rộng quy mô. Ảnh: MB
Theo ông Nguyễn Quang Huy, việc trao quyền cho Chính phủ điều chỉnh các ngưỡng miễn thuế là một bước đi hợp lý, nhằm tăng tính linh hoạt trong điều hành chính sách. Thay vì phải chờ đợi quy trình sửa luật kéo dài, Chính phủ có thể chủ động điều chỉnh kịp thời theo diễn biến kinh tế vĩ mô, như lạm phát, sức mua, hay mục tiêu hỗ trợ khu vực kinh tế nhỏ và siêu nhỏ. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh nền kinh tế đang cần những “liều thuốc” nhanh để phục hồi và thúc đẩy tăng trưởng.
Một lợi ích rõ nét của chính sách này là khả năng hỗ trợ trực tiếp cho khu vực hộ kinh doanh - nhóm chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế nhưng thường dễ bị tổn thương. Khi ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế được nâng lên, nhiều hộ kinh doanh sẽ được giảm gánh nặng tài chính, từ đó có thêm nguồn lực để tái đầu tư, mở rộng quy mô hoặc nâng cao chất lượng sản phẩm, dịch vụ. Đồng thời, chính sách này cũng góp phần khuyến khích khu vực kinh tế phi chính thức chuyển sang chính thức, khi nghĩa vụ thuế trở nên hợp lý và dễ chấp nhận hơn.
Chia sẻ với phóng viên, nhiều hộ, cá nhân kinh doanh cũng bày tỏ sự đồng tình đề xuất nâng ngưỡng chịu thuế của Chính phủ. Anh Phạm Thắng (chủ một cửa hàng tạp hóa ở phường Từ Liêm), chia sẻ: “Chúng tôi rất kỳ vọng vào chính sách này. Doanh thu có thể đạt vài trăm triệu đến gần 1 tỷ đồng, nhưng chi phí đầu vào ngày càng cao nên lợi nhuận thực không đáng kể. Nếu được miễn thuế ở ngưỡng dưới 1 tỷ đồng, chúng tôi sẽ có thêm nguồn lực để duy trì kinh doanh và nâng cao chất lượng phục vụ”.
Cũng theo anh Thắng, việc nâng ngưỡng doanh thu chịu thuế là cần thiết, vì mức cũ không còn phù hợp với mặt bằng giá hiện nay. Tuy nhiên, điều quan trọng là cách xác định doanh thu phải đơn giản, minh bạch. Hộ kinh doanh nhỏ rất ngại kê khai phức tạp. Nếu thủ tục được cải tiến, họ sẵn sàng hợp tác và kê khai trung thực hơn.
Trong khi đó, anh Nguyễn Tiến Mạnh (cá nhân kinh doanh online ở xã Hoài Đức, Hà Nội) lại nhìn nhận chính sách dưới góc độ linh hoạt hơn: “Doanh thu online thường không ổn định, có tháng cao, tháng thấp. Nếu tính cứng theo năm thì đôi khi không phản ánh đúng thực tế. Dù vậy, ngưỡng 1 tỷ đồng vẫn là một bước hỗ trợ lớn, giúp những người mới khởi nghiệp giảm áp lực tài chính và mạnh dạn mở rộng kinh doanh”.
Ở góc nhìn dài hạn, nhiều hộ kinh doanh cho rằng điều quan trọng không chỉ là mức ngưỡng, mà còn là tính ổn định của chính sách. Nếu chính sách được duy trì ổn định, cá nhân, hộ kinh doanh mới dám tính chuyện đầu tư, mở rộng quy mô. Bên cạnh đó, Nhà nước cũng nên kết hợp hỗ trợ về vốn, đào tạo kỹ năng quản trị để họ có thể phát triển bền vững.
Hậu Lộc