Nguy cơ sốc nhiệt ngày nắng đỉnh điểm: Người dân chủ động bảo vệ sức khỏe

4 giờ trướcBài gốc

Cảnh báo nguy cơ suy đa tạng, áp xe đường hô hấp do nắng nóng gay gắt

Những ngày này, ghi nhận tại các bệnh viện lớn trên cả nước, số lượng bệnh nhân nhập viện do sốc nhiệt tăng cao với nhiều chuyển biến phức tạp. Trong những ngày thời tiết nắng nóng gay gắt kéo dài, khoa Cấp cứu, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ liên tục tiếp nhận nhiều trường hợp say nắng, sốc nhiệt nguy hiểm do lao động ngoài trời trong điều kiện nhiệt độ cao. Đáng chú ý, có trường hợp nhập viện trong tình trạng hôn mê sâu, trụy mạch, tiên lượng rất nặng.

Điển hình, các bác sĩ đã cấp cứu cho ông N.B.K. (50 tuổi, xã Phùng Nguyên, tỉnh Phú Thọ) bị co quắp tay chân sau 2 giờ gặt lúa ngoài trời. Tại khoa Cấp cứu, người bệnh được bác sĩ chẩn đoán bị say nắng, say nóng. Trường hợp thứ hai là bệnh nhân L.T.K. (69 tuổi, ở Thổ Tang, Phú Thọ) rơi vào hôn mê sâu, suy đa tạng nguy kịch do choáng ngất trong lúc làm việc ngoài đồng. Tình trạng người bệnh vẫn rất nguy hiểm, tiếp tục được theo dõi, điều trị tích cực.

Thạc sĩ, bác sĩ Bùi Tất Luật, khoa Hồi sức tích cực – Chống độc, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ khám cho người bệnh. Ảnh: BVCC

Thạc sĩ, bác sĩ Bùi Tất Luật, khoa Hồi sức tích cực – Chống độc, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ cảnh báo, sốc nhiệt là tình trạng cấp cứu nội khoa đặc biệt nguy hiểm, xảy ra khi cơ thể tiếp xúc lâu với môi trường nhiệt độ cao hoặc lao động gắng sức dưới trời nắng nóng khiến cơ chế điều hòa thân nhiệt bị rối loạn. Khi thân nhiệt tăng quá mức, cơ thể có thể nhanh chóng rơi vào suy đa cơ quan, tổn thương não, tim mạch, hô hấp và tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.

Bên cạnh nguy cơ sốc nhiệt trực tiếp từ môi trường, các chuyên gia y tế cũng cảnh báo một hệ lụy nguy hiểm khác đến từ chính những thói quen giải nhiệt sai lầm, phản khoa học của người dân khi đi nắng về. Điển hình là bệnh nhân N.V.T. (66 tuổi, Hà Nội) đã được Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới trung ương tiếp nhận trong tình trạng suy hô hấp nghiêm trọng. Theo người nhà, ông T. có thói quen nhai đá viên để giải nhiệt nhanh sau mỗi lần đi đánh bóng hoặc đi ngoài trời nắng về. Sau hai ngày sốt cao, đau họng, ông xuất hiện triệu chứng khó nuốt và khó thở.

Bác sĩ Trịnh Thùy Liên, chuyên khoa Tai Mũi Họng, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, bệnh nhân nhập viện khi khe thở thanh môn đã bị chít hẹp gần như hoàn toàn do khối áp xe quanh amidan trái kích thước lên tới 16×41 mm, kèm theo viêm phù nề thanh thiệt cấp tính. Bệnh nhân được chẩn đoán áp xe quanh amidan trái thể dưới, viêm phù nề thanh thiệt cấp. Ê-kíp bác sĩ đã đặt nội khí quản thành công để chích rạch, dẫn lưu ổ áp xe, cứu bệnh nhân khỏi nguy cơ nghẹt thở tử vong.

Bác sĩ Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương khám cho bệnh nhân. Ảnh: BVCC

Các bác sĩ lý giải, khi cơ thể đang nóng sau vận động hoặc đi nắng, việc uống nước đá lạnh đột ngột sẽ tạo ra sự chênh lệch nhiệt độ lớn tại vùng họng. Điều này khiến niêm mạc họng và amidan bị kích thích mạnh, giảm sức đề kháng tại chỗ, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển, gây viêm và hình thành ổ áp xe nguy hiểm. Song song đó, việc lạm dụng thiết bị làm mát trong mùa nóng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. “Việc ở trong phòng điều hòa đóng kín liên tục, không vệ sinh máy định kỳ sẽ biến thiết bị này thành "máy thổi bào tử nấm mốc" và mạt bụi, kích hoạt các đợt dị ứng, hen suyễn và viêm đường hô hấp nguy hiểm”, Tiến sĩ Nguyễn Hữu Trường, Phó Giám đốc Trung tâm Dị ứng - Miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai cảnh báo.

Nhận biết sớm nguy cơ say nắng, sốc nhiệt

Không chỉ người lao động lớn tuổi, ngay cả những người trẻ có sức khỏe tốt cũng là nạn nhân của thời tiết nắng nóng khắc nghiệt. Tại Thành phố Hồ Chí Minh, bệnh nhân Tr.X.V. (15 tuổi, phường Tân Phú, Thành phố Hồ Chí Minh) đã phải trải qua 3 tuần lọc máu liên tục để thoát khỏi nguy cơ tử vong sau khi bị sốc nhiệt nặng dẫn đến hủy hoại cơ và suy đa cơ quan chỉ vì đá bóng dưới trời nắng gắt. Theo TS Lê Ngọc Duy, Trưởng khoa Cấp cứu và Chống độc, Bệnh viện Nhi trung ương, trẻ nhỏ là nhóm dễ bị ảnh hưởng bởi nhiệt độ cao do cơ chế điều hòa thân nhiệt chưa hoàn thiện. Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, say nắng, say nóng có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm như tăng nhịp tim, khó thở, co giật, hôn mê, thậm chí đe dọa tính mạng.

Bệnh nhân 15 tuổi điều trị tại Bệnh viện Nhi đồng Thành phố Hồ Chí Minh. Ảnh: BVCC

Theo bác sĩ nội trú Nguyễn Minh Hiếu, Trung tâm Cấp cứu A9, Bệnh viện Bạch Mai, say nắng và say nóng bản chất là tình trạng cơ thể bị rối loạn điều hòa thân nhiệt do tiếp xúc quá lâu với môi trường nhiệt độ cao, ẩm hoặc do thay đổi nhiệt độ đột ngột. Say nóng thường xảy ra do hoạt động thể lực nặng trong môi trường b bị cản trở tản nhiệt. Trong khi say nắng xuất hiện nhanh hơn do ánh nắng gay gắt chiếu trực tiếp vào vùng đầu, cổ, gáy, làm tổn thương trung tâm điều khiển thân nhiệt ở não bộ. Mức độ nguy hiểm của tình trạng này tiến triển rất nhanh. Ở mức độ nhẹ, người bệnh chỉ mệt mỏi, khát nước, hoa mắt, chóng mặt, nếu không xử lý kịp thời, cơ thể sẽ nhanh chóng rơi vào trạng thái sốt cao trên 40 độ C, nôn mửa, co giật, lơ mơ và hôn mê sâu.

Để nhận biết sớm dấu hiệu trên, đối với người lớn thường là cảm giác mệt lả, vã mồ hôi, tim đập nhanh kèm theo buồn nôn. Tuy nhiên, đối với trẻ nhỏ, việc phát hiện khó khăn hơn rất nhiều. TS Lê Ngọc Duy lưu ý, các dấu hiệu thường gặp khi trẻ bị say nắng, say nóng gồm sốt cao, da nóng đỏ, mệt lả, đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, khát nước nhiều, thở nhanh hoặc khó thở. Một số trường hợp nặng có thể xuất hiện co giật, rối loạn ý thức hoặc hôn mê. Trẻ sơ sinh chưa biết nói thường chỉ biểu hiện bằng sốt cao, da khô nhăn nheo, khát đòi bú, quấy khóc và nặng hơn là co giật. Cha mẹ cần phải dựa vào hoàn cảnh thời tiết tại thời điểm đó để liên tưởng ngay đến nguy cơ say nắng nhằm xử trí kịp thời.

Khi đối mặt với một người bị sốc nhiệt, quy trình sơ cứu ban đầu mang tính chất quyết định mạng sống của bệnh nhân. Đề cập đến vấn đề này, TS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai nhấn mạnh, việc đầu tiên quan trọng nhất là phải lập tức đưa nạn nhân ra khỏi khu vực nắng nóng, chuyển vào nơi bóng râm mát, thoáng gió hoặc phòng điều hòa. Người sơ cứu cần cởi bớt quần áo ngoài của bệnh nhân, dùng khăn ấm đắp lên các vùng có mạch máu lớn như cổ, nách, bẹn, kết hợp dùng quạt thổi để tăng tốc độ hạ nhiệt. Nếu bệnh nhân còn tỉnh, hãy cho uống nước oresol pha đúng tỷ lệ, hoặc nước mát từng ngụm nhỏ.

Đặc biệt, bác sĩ nội trú Nguyễn Minh Hiếu cũng khuyến cáo, người dân tuyệt đối không dùng thuốc hạ sốt (vì thuốc không có tác dụng với sốt do nhiệt môi trường), không cho uống nước đá lạnh gay gắt, không tự ý pha nước muối sai tỷ lệ và không chườm trực tiếp đá tảng lên người vì sẽ gây co mạch ngoại vi, khiến cơ thể giữ nhiệt và càng không thể tản nhiệt ra ngoài. Nếu bệnh nhân đã bất tỉnh, người dân phải đặt nằm nghiêng an toàn và gọi cấp cứu ngay lập tức.

Bên cạnh việc xử trí, các chuyên gia y tế cũng lưu ý, người dân chủ động tự bảo vệ sức khỏe cho mình trong mùa nắng nóng. Người lao động nên hạn chế làm việc ngoài trời từ 10 giờ sáng đến 16 giờ chiều. Khi bắt buộc phải làm việc hoặc di chuyển dưới nắng, mỗi người cần mặc quần áo rộng rãi, sáng màu, thấm hút mồ hôi và luôn đội mũ rộng vành.

Đối với trẻ em và học sinh tham gia các hoạt động hè, các trường học nên xây dựng sân chơi có mái che mát. Nếu trẻ phải tập luyện ngoài trời, cần có thời gian vài ngày cho trẻ ra nắng ngắn hạn để cơ thể thích nghi dần, giới hạn mỗi lần vận động từ 20 đến 25 phút và không quá 60 phút mỗi ngày. Các phụ huynh tuyệt đối không bao giờ được để trẻ em một mình trong xe ô tô đóng kín cửa dưới trời nắng, dù chỉ trong vài phút, bởi nhiệt độ cabin có thể tăng lên mức gây tử vong chỉ trong thời gian rất ngắn.

Bác sĩ Nguyễn Minh Tiến, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố Hồ Chí Minh

Văn Thành - Trần Thảo

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/nguy-co-soc-nhiet-ngay-nang-dinh-diem-nguoi-dan-chu-dong-bao-ve-suc-khoe-972160.html